Mahabharata · Chapter 12.278

bahūnāṃ yajñatapasāmekārthānāṃ pitāmaha /
dharmārthaṃ na sukhārthārthaṃ kathaṃ yajñaḥ samāhitaḥ //
bhīṣma uvāca /

atra te vartayiṣyāmi nāradenānukīrtitam /
uñchavṛtteḥ purāvṛttaṃ yajñārthe brāhmaṇasya ca //
nārada uvāca /

rāṣṭre dharmottare śreṣṭhe vidarbheṣvabhavaddvijaḥ /
uñchavṛttirṛṣiḥ kaścidyajñaṃ yaṣṭuṃ samādadhe //

śyāmākamaśanaṃ tatra sūryaparṇī suvarcalā /
tiktaṃ ca virasaṃ śākaṃ tapasā svādutāṃ gatam //

upagamya vane pṛthvīṃ sarvabhūtāvihiṃsayā /
api mūlaphalairiṣṭo yajñaḥ svargyaḥ parantapa //

tasya bhāryā vratakṛśā śuciḥ puṣkaramālinī /
yajñapatnī samānītā satyenānuvidhīyate //

sā tu śāpaparitrastā tatsvabhāvānurtinī /
māyūrajīrṇaparṇānāṃ vastraṃ tasyāśca varṇitam //

akāmayā kṛtastatra yajño hotranumārgataḥ /
śukasya punarājātiravadhyānādadharmavat //

tasminvane samīpastho mṛgo'bhūtsahacārikaḥ /
vacobhirabravītsatyaṃ tvayedaṃ duṣkṛtaṃ kṛtam //

yadi mantrāṅgahīno'yaṃ yajño bhavati vaikṛtaḥ /
mā bhoḥprakṣipa hotre tvaṃ gaccha svargamatandritaḥ //

tatastu yajñe sāvitrī sākṣāttaṃ sannyamantrayat /
nimantrayantī pratyuktā na hanyāṃ sahavāsinam //

evamuktvā nivṛttā sā pravṛttā yajñapāvakāt /
kinnu duścaritaṃ yajñe didṛkṣuḥ sā rasātalam //

sa tu baddhāñjaliṃ satyamayācaddhariṇaḥ punaḥ /
satyena sa pariṣvajya sandiṣṭo gamyatāmiti //

tataḥ sa hariṇo gatvā padānyaṣṭau nyavartata /
sādhu hiṃsaya māṃ satya hato yāsyāmi sadgaditam //

paśya hyapsaraso divyā mayā dattena cakṣuṣā /
vimānāni vicitrāṇi gandharvāṇāṃ mahātmanām //

tataḥ sa suciraṃ dṛṣṭvā spṛhālagnena cakṣuṣā /
mṛgamālokya hiṃsāyāṃ svargavāsaṃ samarthayat //

sa tu dharmo mṛgo bhūtvā bahuvarṣoṣito vane /
tasya niṣkṛtimādhatta na tvasau yajñasaṃvidhiḥ //

tasya tenānubhāvena mṛgahiṃsātmanastadā /
tapo mahatsamucchinnaṃ tasmāddhiṃsā na yajñiyā //

tatastaṃ bhagavāndharmo yajñaṃ yājayata svayam /
samādhānaṃ ca bhāryāyā lebhe sa tapasā param //

ahiṃsā paro dharmo hiṃsādharmastathā hitaḥ /
satyaṃ te'haṃ pravakṣyāmi no dharmaḥ satyavādinām //