Mahabharata · Chapter 12.277

dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca vedāḥ śaṃsanti bhārata /
kasya lābho viśiṣṭo'tra tanme brūhi pitāmaha //
bhīṣma uvāca /

atra te vartayiṣyāmi itihāsaṃ purātanam /
kuṇḍadhāreṇa yatprītyā bhaktāyopakṛtaṃ purā //

adhano brāhmaṇaḥ kaścitkāmāddhanamavaikṣata /
yajñārthaṃ satato'rthārthī tapo'tapyata dāruṇam //

sa niścayamatho kṛtvā pūjayāmāsa devatāḥ /
bhaktyā na caivādhyagacchaddhanaṃ sampūjya devatāḥ //

tataścintāmanuprāptaḥ katamaddaivataṃ tu tat /
yanme drutaṃ prasīdeta mānuṣairajaḍīkṛtam //

so'tha saumyena manasā devānucaramantike /
pratyapaśyajjaladharaṃ kuṇḍadhāramavasthitam //

dṛṣṭvaiva taṃ mahābāhuṃ tasya bhaktirajāyata /
ayaṃ me dhāsyati śreyo vapuretaddhi tādṛśam //

sannikṛṣṭaśca devasya na cānyairmānuṣairvṛtaḥ /
eṣa me dāsyati dhanaṃ prabhūtaṃ śīghrameva ca //

tato dhūpaiśca gandhaiśca mālyairuccāvacairapi /
balibhirvividhābhiśca pūjayāmāsa taṃ dvijaḥ //

tatastvalpena kālena tuṣṭo jaladharastadā /
tasyopakāraniyatāmimāṃ vācamuvāca ha //

brahmaghne ca surāpe ca core bhagnavrate tathā /
niṣkṛtirvihitā sadbhiḥ kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ //

āśāyāstanayo'dharmaḥ krodho'sūyāsutaḥ smṛtaḥ /
lobhaḥ putro nikṛtyāstu kṛtaghno nārhati prajāṃ //

tataḥ sa brāhmaṇaḥ svapne kuṇḍadhārasya tejasā /
apaśyatsarvabhūtāni kuśeṣu śayitastadā //

śamena tapasā caiva bhaktyā ca nirupaskṛtaḥ /
śuddhātmā brāhmaṇo rātrau nidarśanamapaśyata //

māṇibhadraṃ sa tatrasthaṃ devatānāṃ mahādyutim /
apaśyata mahātmānaṃ vyādiśantaṃ yudhiṣṭhira //

tatra devāḥ prayacchanti rājyāni ca dhanāni ca /
śubhaiḥ karmabhirārabdhāḥ pracchidantyaśubheṣu ca //

paśyatāmatha yakṣāṇaṃ kuṇḍadhāro mahādyutiḥ /
niṣpatya patito bhūmau devānāṃ bharatarṣabha //

tatastu devavacanānmaṇibhadro mahāmanāḥ /
uvāca patitaṃ bhūmau kuṇḍadhāra kimicchasi //
kuṇḍadhāra uvāca /

yadi prasannā devā me bhakto'yaṃ brāhmaṇo mama /
asyānugrahamicchāmi kṛtaṃ kiñcitsukhodayam //

tatastaṃ māṇibhadrastu punarvacanamabravīt devānāmeva vacanātkuṇḍadhāraṃ māhadyutim //

uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te kṛtakṛtyaḥ sukhī bhava /
dhanārthī yadi vipro'yaṃ dhanamasmai pradīyatām //

yāvaddhanaṃ prārthayate brāhmaṇo'yaṃ sathā tava /
devānāṃ śāsanāttāvadasaṅkhyeyaṃ dadāmyaham //

vicārya kuṇḍadhārastu mānuṣyaṃ calamadhruvam /
tapaso matimādhatta brāhmaṇasya yaśasvinaḥ //
kuṇḍadhāra uvāca /

nāhaṃ dhanāni yācāmi brāhmaṇāya dhanaprada /
anyamevāhamicchāmi bhaktāyānugrahaṃ kṛtam //

pṛthivīṃ ratnapūrṇāṃ vā mahadvā ratnasañcayam /
bhaktāya nāhamicchami bhavedeṣa tu dhārmikaḥ //

dharme'sya ramatāṃ buddhirdharmaṃ caivopajīvatu /
dharmapradhāno bhavatu mamaiṣo'nugraho mataḥ //
māṇibhadra uvāca /

sadā dharmaphalaṃ rājyaṃ sukhāni vividhāni ca /
phalānyevāyamaśnātu kāyakleśavivarjitaḥ //
bhīṣma uvāca /

tatastadeva bahuśaḥ kuṇḍadhāro mahāyaśāḥ /
abhyāsamakaroddharme tatastuṣṭāstu devatāḥ //
māṇibhadra uvāca /

prītāste devatāḥ sarvā dvijasyāsya tathaiva ca /
bhaviṣyatyeṣa dharmātmā dharme cādharasyate matiḥ //
bhīṣma uvāca /

tataḥ prīto jaladharaḥ kṛtakāryo yudhiṣṭhira /
īpsitaṃ manaso labdhvā varamanyaiḥ sudurlabham //

tato'paśyata cīrāṇi sūkṣmāṇi dvijasattamaḥ /
pārśvato'bhyāśato nyastānyatha nirvedamāgataḥ //
brāhmaṇa uvāca /

ayaṃ na sukṛtaṃ vetti ko nvanyo vetsyate kṛtam /
gacchāmi vanamevāhaṃ paraṃ dharmeṇa jīvitum //
bhīṣma uvāca /

nirvedāddevatānāṃ ca prasādātsa dvijottamaḥ /
vanaṃ praviśya sumahattapa ārabdhavāṃstadā //

devatātithiśeṣeṇa phalamūlāśano dvijaḥ /
dharme cāsya mahārāja dṛḍhā buddhirajāyata //

tyaktvā mūlaphalaṃ sarvaṃ parṇāhāro'bhavaddvijaḥ /
parṇaṃ tyaktvā jalāhāraḥ punarāsīddvijastadā //

vāyubhakṣastataḥ paścādbahūnvarṣagaṇānabhūt /
na cāsya kṣīyate prāṇastadadbhutamivābhavat //

dharme ca śraddadhānasya tapasyugre ca vartataḥ /
kālena mahatā tasya divyā dṛṣṭirajāyata //

tasya buddhiḥ prādurāsīdyadi dadyāmahaṃ dhanam /
tuṣṭaḥ kasyacideveha mithyā vāṅga bhavenmama //

tataḥ prahṛṣṭavadano bhūya ārabdhavāṃstapaḥ /
bhūyaścācintayatsiddho yatparaṃ so'bhimanyate //

yadi dadyāmahaṃ rājyaṃ tuṣṭo vai yasya kasyacit /
sa bhavedacirādrājā na mithyā vāgbhavenmama //

tasya sākṣātkuṇḍadhāro darśayāmāsa bhārata /
brāhmaṇasya tapoyogātsauhṛdenābhicoditaḥ //

samāgamya sa tenātha pūjāṃ cakre yathāvidhi /
brāhmaṇaḥ kuṇḍadhārasya vismitaścābhavannṛpa //

tato'bravītkuṇḍadhāro divyaṃ te cakṣuruttamam /
paśya rājñāṃ gatiṃ vipra lokāṃścaiva tu cakṣuṣā //

tato rājasahasrāṇi magnāni niraye tadā /
dūrādapaśyadvipraḥ sa divyayuktena cakṣuṣā //
kuṇḍadhāra uvāca /

māṃ pūjayitvā bhāvena yadi tvaṃ duḥkhamāpnuyāḥ /
kṛtaṃ mayā bhavetkiṃ te kaśca te'nugraho bhavet //

paśyapaśya ca bhūyastvaṃ kāmānicchetkathaṃ naraḥ /
svargadvāraṃ hi saṃruddhaṃ mānuṣeṣu viśeṣataḥ //
bhīṣma uvāca /

tato'paśyatsa kāmaṃ ca krodhaṃ lobhaṃ bhayaṃ madam / nidrāṃ tandrīṃ tathā'lasyamāvṛttya puruṣānsthitān //
kuṇḍadhāra uvāca /

etairlokāḥ susaṃruddhā devānāṃ mānuṣādbhayam /
tathaiva devavacanādvighnaṃ kurvanti sarvaśaḥ //

na devairananujñātaḥ kaścidbhavati dhārmikaḥ /
eṣa śaktosmi tapasā dātuṃ rājyaṃ dhanāni ca //
bhīṣma uvāca /

tataḥ papāta śirasā brāhmaṇastoyadhāriṇe /
uvāca cainaṃ dharmātmā mahānme'nugrahaḥ kṛtaḥ //

kāmalobhānubandhena purā te yadasūyitam /
mayā snehamavijñāya tatra me kṣantumarhasi //

kṣāntameva mayetyuktvā kuṇḍadhāro dvijarṣabham /
sampariṣvajya bāhubhyāṃ tatraivāntaradhīyata //

tataḥ sarvāṃstadā lokānbrāhmaṇo'nucacāra ha /
kuṇḍadhāraprasādena tapasā siddhimāgataḥ //

vihāyasā ca gamanaṃ tathā sankalpitārthatā /
dharmācchaktyā tathā yogādyā caiva paramā gatiḥ //

devatā brāhmaṇāḥ santo yakṣā mānuṣacāraṇāḥ /
dhārmikānpūjayantīha na dhanāḍhyānna kāminaḥ //

suprasannā hi te devā yatte dharme ratā matiḥ /
dhane sukhakalā kāciddharme tu paramaṃ sukham //