Mahabharata · Chapter 12.276
vedāḥ pramāṇaṃ lokānāṃ na vedāḥ pṛṣṭhataḥ kṛtāḥ /
dve brahmaṇī veditavye śabdabrahma paraṃ ca yat //
śabdabrahmaṇi niṣṇātaḥ paraṃ brahmādhigacchati /
śarīrametatkurute yadvede kurute tanum //
kṛtaśuddhaśarīro hi pātraṃ bhavati brāhmaṇaḥ /
ānantyamanucintyedaṃ karmaṇāṃ tadbrabīmi te //
nirāgamamanaitihyamatyakṣaṃ lokasākṣikam /
dharma ityeva ye yajñānvitanvanti nirāśiṣaḥ //
utpannatyāgino lubdhāḥ kṛpāsūyāvivarjitāḥ /
dhanināmeṣa vai panthāstīrtheṣu pratipādanam //
anāśritāḥ pāpakṛtyāḥ kadācitkarmayoginaḥ /
manaḥ sankalpasaṃsiddhā viśuddhajñānaniścayāḥ //
akrudhyanto'nasūyanto nirahankāramatsarāḥ /
jñānaniṣṭhāstriśuklāśca sarvabhūtahite ratāḥ //
āsangṛhasthā bhūyiṣṭhā apakrāntāḥ svakarmasu /
rājānaśca tathā yuktā brāhmaṇāśca yathāvidhi //
samā hyārjavasampannāḥ santuṣṭā jñānaniścayāḥ /
pratyakṣadharmāḥ śucayaḥ śraddadhānāḥ parāvare //
purastādbhāvitātmāno yathāvaccaritavratāḥ /
caranti dharmaṃ kṛcchre'pi durge caivāpi saṃhatāḥ //
saṃhatya dharmaṃ caratāṃ purā'sītsukhameva tat /
teṣāṃ nāsīdvidhātavyaṃ prāyaścittaṃ kathañcana //
satyaṃ hi dharmamāsthāya durādharṣatamā matāḥ /
na mātrāmanurudhyante na dharmacchalamantataḥ //
ya eva prathamaḥ kalpastamevātra caranmahān //
asyāṃ sthitau sthitānāṃ hi prāyaścittaṃ na vidyate /
yadā tu durbalātmānaḥ prāyaścittaṃ tadā bhavet //
eta evaṃvidhāḥ prāhuḥ purāṇā yajñavāhanāḥ /
traividyavṛddhāḥ śucayo vṛttavanto yaśasvinaḥ //
yajanto'haraharyajñairnirāśīrbandhanā budhāḥ /
teṣā yajñāśca vedāśca karmāṇi ca yathāgamam //
āgamāśca yathākāmaṃ sankalpāśca yathāvratam /
apetakāmakrodhānāṃ duścarācārakarmaṇām //
svakarmabhiḥ śaṃsitānāṃ prakṛtyā śaṃsitātmanām /
ṛjūnāṃ śamanityānāṃ sveṣu karmasu vartatām //
sarvamānantyamevāsīditi naḥ śāśvatāścutiḥ /
teṣāmadīnasatvānāṃ duścarācārakarmaṇām //
svakarmabhiḥ saṃsitānāṃ tapo ghoratvamāgatam /
saṃ sadācāramāścaryaṃ purāṇaṃ śāśvataṃ dhruvam //
aśaknuvadbhiścarituṃ kiñciddharmeṣu sūcitam /
nirāpaddharma ācāro hyapramādo'parābhavaḥ //
sarvavarṇeṣu yatteṣu nāsītkaścidvyatikramaḥ /
dharmamekaṃ catuṣpādamāśritāste narā vibho //
taṃ santo vidhivatprāpya gacchanti paramāṃ gatim /
gṛhebhya eva niṣkramya vanamanye samāśritāḥ //
gṛhamevābhisaṃśritya tato'nye brahmacāriṇaḥ /
vyastamekaṃ caturdhā tu brāhmaṇā āśramaṃ viduḥ //
sarve sarvatra tiṣṭhanto gacchanti paramāṃ gatim / eva evaṃvidhāḥ prāhuḥ purāṇā brahmacāriṇaḥ //
ta ete divi dṛśyante jyotirbhūtā dvijātayaḥ / nakṣatrāṇīva dhiṣṇyeṣu bahavastārakāgaṇāḥ /
ānantyamupasamprāptāḥ santoṣāditi vaidikam //
yadyāgacchanti saṃsāraṃ punaryoniṣu tādṛśāḥ /
na lipyante pārakṛtyaiḥ kadācitkarmayonitaḥ //
evameva brahmacārī śuśrūṣurghoraniścayaḥ /
evaṃyukto brāhmaṇaḥ syādanyo brāhmaṇako bhavet //
karmaiva puruṣasyāha śubhaṃ vā yadi vā'śubham /
evaṃ pakvakaṣāyāṇāmānantyena śrutena ca //
sarvamānantyamevāsīditi naḥ śāśvatī śrutiḥ /
teṣāmapetatṛṣṇānāṃ nirṇiktānāṃ śubhātmanām //
caturtha aupaniṣado dharmaḥ sādhāraṇaḥ smṛtaḥ /
saṃsiddhaiḥ sevyate nityaṃ brāhmaṇairniyatātmabhiḥ //
santoṣamūlastyāgātmā jñānādhiṣṭhānamucyate /
apavargamatirnityo yatidharmaḥ sanātanaḥ //
sādhāraṇaḥ kevalo vā yathābalamupāsyate / gacchante balinaḥ kṣemaṃ durbalo'trāvasīdati /
brāhmaṇaḥ padamanvicchansaṃsārānmucyate śuciḥ //
syūmaraśmiruvāca /
ye bhuñjate ye dadate yajante'dhīyate ca ye /
mātrābhirdharmalubdhābhirye vā tyāgaṃ samāśritāḥ //
eteṣāṃ pretyabhāve tu katamaḥ svargajittamaḥ /
etadācakṣva me brahmanyāthātathyena pṛcchataḥ //
kapila uvāca /
parigrahāḥ śubhāḥ sarve guṇato'bhyudayāśca te /
na tu tyāgasukhaṃ prāptā etattvamapi paśyasi //
syūmaraśmiruvāca /
bhavanto jñānaniṣṭhā vai gṛhasthāḥ karmaniścayāḥ /
āśramāṇāṃ ca sarveṣāṃ niṣṭhāyāmaikyamucyate //
ekatvena pṛthaktvena viśeṣo nānya ucyate /
tadyathāvadyathānyāyaṃ bhagavānprabravītu me //
kapila uvāca /
śarīrapaktiḥ karmāṇi jñānaṃ tu paramā gatiḥ /
pakve kaṣāyavijñānaṃ yathā jñānaṃ ca tiṣṭhati //
ānṛśaṃsyaṃ kṣamā śāntirahiṃsā satyamārjavam /
adroho'nabhimānaśca hrīstitikṣā śamastathā //
panthāno brahmaṇastveta etaiḥ prāpnoti yatparam /
tadvidvānanubuddhyeta manasā karmaniścayam //
yāṃ viprāḥ sarvataḥ śāntā viśuddhā jñānaniścayāḥ /
gatiṃ gacchanti santuṣṭāstāmāhuḥ paramāṃ gatim //
vedāṃśca veditavyaṃ ca viditvā ca yathāsthitim /
evaṃ vedavidityāhurato'nyo vātarecakaḥ //
sarvaṃ vidurvedavido vede sarvaṃ pratiṣṭhitam /
vede hi niṣṭhā sarvasya yadyadasti ca nāsti ca //
eṣaiva niṣṭhā sarvatra yattadasti ca nāsti ca /
etadantaṃ ca madhyaṃ ca saccā'sacca vijānataḥ //
samāptaṃ tyāga ityeva śama ityeva niścitam /
santoṣa ityanugatamapavarge pratiṣṭhitam //
ṛtaṃ satyaṃ viditaṃ veditavyaṃ sarvasyātmā sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca /
sarvaṃ sukhaṃ yacchivamuttaraṃ ca brahmāvyaktaṃ prabhavaścāvyayaṃ ca //
tejaḥ kṣamā śāntiranāmayaṃ śubhaṃ tathāvidhaṃ vyoma sanātanaṃ dhruvam /
etaiḥ śabdairgamyate buddhinetrai stasmai namo brahmaṇe brāhmaṇāya //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0