Mahabharata · Chapter 12.248

kṣarātprabhṛti yaḥ sargaḥ saguṇānīndriyāṇi ca /
buddhyaiśvaryātisargo'yaṃ pradhānaścātmanaḥ śrutam //

bhūya eva tu loke'sminsadvṛtiṃ kālahetukīm /
yayā santaḥ pravartante tadicchāmyanuvartitum //

vede vacanamuktaṃ tu kuru karma tyajeti ca /
kathametadvijānīyāṃ tacca vyākhyātumarhasi //

lokavṛttāntatatvajñaḥ pūto'haṃ guruśāsanāt /
kṛtvā buddhiṃ vimuktātmā drakṣyāmyātmānamavyayaṃ //
vyāsa uvāca /

eṣā vai vihitā vṛttiḥ purastādbrahmaṇā svayam /
eṣā pūrvataraiḥ sadbhirācīrṇā paramarṣibhiḥ //

brahmacaryeṇa vai lokāñjayanti paramarṣayaḥ /
ātmanaśca hṛdi śreyo hyanvicchanmanasā'tmani //

vane mūlaphalāśī ca tapyansuvipulaṃ tapaḥ /
puṇyāyatanacārī ca bhūtānāmavihiṃsaka //

vidhūme sannamusale vānaprasthapratiśraye /
kāle prāpte caranbhaikṣaṃ kalpate brahmabhūyase //

nistutirnirnamaskāraḥ parityajya śubhāśubhe /
araṇye vicaraikākī yenakenacidāśitaḥ //
śuka uvāca /

yadidaṃ vedavacanaṃ lokavāde virudhyate /
pramāṇe cāpramāṇe ca viruddhe śāstrataḥ kutaḥ //

ityetacchrotumicchāmi pramāṇaṃ tūbhayaṃ katham /
karmaṇāmavirodhena kathametatpravartate //
bhīṣma uvāca /

ityuktaḥ pratyuvācedaṃ gandhavatyāḥ sutaḥ sutam /
ṛṣistatpūjayanvākyaṃ putrasyāmitatejasaḥ //
vyāsa uvāca /

brahmacārī gṛhasthaśca vānaprastho'tha bhikṣukaḥ /
yathoktakāriṇaḥ sarve gacchanti paramāṃ gatim //

eko vā'pyāśramānetānyo'nutiṣṭhedyathāvidhi /
akāmadveṣasaṃyuktaḥ sa paratra mahīyate //

catuṣpadī hi niḥśreyaṇī brahmaṇyeṣā pratiṣṭhitā /
etāmāśritya niḥśreṇīṃ brahmaloke mahīyate //

āyuṣastu caturbhāgaṃ brahmacāryanasūyakaḥ /
gurau vā guruputre vā vaseddharmārthakovidaḥ //

jaghanyaśāyī pūrvaṃ syādutthāya guruveśmani /
yacca śiṣyeṇa kartavyaṃ kāryaṃ dāsena vā punaḥ //

kṛtamityeva tatsarvaṃ kṛtvā tiṣṭheta pārśvataḥ /
kinkaraḥ sarvakārī syātsarvakarmasu kovidaḥ //

karmātiśeṣeṇa gurāvadhyetavyaṃ bubhūṣatā /
dakṣiṇenopasādī syādākūto nulmāśrayet //

śucirdakṣo guṇopeto brūyādiṣṭamivāntarā /
cakṣuṣa gurumavyagro nirīkṣeta jitendriyaḥ //

nābhuktavati cāśnīyādapītavati no pibet /
nātiṣṭhati tathāsīta nāsupte prasvapeta ca //

uttānābhyāṃ ca pāṇibhyāṃ pādāvasya mṛdu spṛśet /
dakṣiṇaṃ dakṣiṇenaiva savyaṃ savyena pīḍayet //

abhivādya guruṃ brūyādadhīṣva bhagavanniti /
idaṃ kariṣye bhagavannidaṃ cāpi kṛtaṃ mayā //

brahmaṃstadapi kartā'smi yadbhāvanvakṣyate punaḥ / iti sarvamanujñāpya nivedya gurave punaḥ /

kuryātkṛtvā ca tatsarvamākhyeyaṃ gurave punaḥ /
yāṃstu gandhānrasānvā'pi brahmacārī na sevate //

seveta tānsamāvṛtta iti dharmeṣu niścayaḥ /
ye kecinniyamenoktā niyamā brahmacāriṇaḥ //

tānsarvānanugṛhṇīyādbhaveccānapago guroḥ /
sa evaṃ gurave prītimupahṛtya yathābalam //

agrāmyeṇā meṣvevaṃ śiṣyo vartate karmaṇā / vadavratopavāsena caturthe ca------- /
gurave dakṣiṇāṃ dattvā samāvatedyathātidhi---- //

dharmalabdhairyuto dārairagnīnutpādya yanataḥ /
dvitīyamāyuṣo bhāgaṃ gṛhamedhī bhavedvratī //