Mahabharata · Chapter 12.241
trayīṃ vidyāmavekṣeta vedepūttamatāṃ gataḥ /
ṛksāmavarṇākṣarato yajuṣo'tharvaṇastathā //
[tiṣṭhatyeteṣu bhagavānṣaṭ्su karmasu saṃsthitaḥ.] vedavādeṣu kuśalā hyadhyātmakuśalāśca ye //
satvavanto mahābhāgāḥ paśyanti prabhavāpyayau /
evaṃ dharmeṇa varteta kriyāḥ śiṣṭavadācaret //
asaṃrodhena bhūtānāṃ vṛttiṃ lipseta vai dvijaḥ /
sadbhya āgatavijñānaḥ śiṣṭaḥ śāstravicakṣaṇaḥ //
svadharmeṇa kriyā loke kurvāṇaḥ so'pyasaṅkaraḥ /
tiṣṭhate teṣu gṛhavānṣaṭ्su karmasu sa dvijaḥ //
pañcabhiḥ satataṃ yajñaiḥ śraddadhāno yajeta ca / dhṛtimānapramattaśca dānto dharmavidātmavān /
vītaharṣamadakrodho brāhmaṇo nāvasīdati //
dānamadhyayanaṃ yajñastapo hrīrārjavaṃ damaḥ /
etairvivardhate tejaḥ pāpmānaṃ cāpakarṣati //
dhūtapāpmā ca medhāvī laghvāhāro jitendriyaḥ /
kāmakrodhau vaśe kṛtvā ninīṣedbrahmaṇaḥ padam //
agnīṃśca brāhmaṇāṃścārceddevatāḥ praṇameta ca /
varjayeduśatīṃ vācaṃ hiṃsāṃ cādharmasaṃhitām //
eṣā pūrvatarā vṛttirbrāhmaṇasya vidhīyate /
jñānāgamena karmāṇi kurvankarmasu siddhyati //
pañcendriyajalāṃ ghorāṃ lobhakūlāṃ sudustarām /
manyupaṅkāmanādhṛṣyāṃ nadīṃ tarati buddhimān //
kālamabhyudyataṃ paśyennityamatyantamohanam //
mahatā vidhidṛṣṭena balinā'pratighātinā /
svabhāvasrotasā vṛttamuhyate satataṃ jagat //
kālodakena mahatā varṣāvartena santatam /
māsormiṇartuvegena pakṣolapatṛṇena ca //
nirmaṣonmeṣaphenena ahorātrajavena ca /
kāmagrāheṇa ghoreṇa vedayajñaplavena ca //
dharmadvīpena bhūtānāṃ cārthakāmaraveṇa ca /
ṛtavāṅbhokṣatīreṇa vihiṃsātaruvāhinā //
yugahradaughamadhyena brahmaprāyabhavena ca /
dhātrā sṛṣṭāni bhūtāni kṛṣyante yamasādanam //
etatprajñāmayairdhīrā nistaranti manīṣiṇaḥ /
plavairaplavavanto hi kiṃ kariṣyantyacetasaḥ //
upapannaṃ hi yatprājño nistarennetaro janaḥ /
dūrato guṇadoṣau hi prājñaḥ sarvatra paśyati //
saṃśayāttu sa kāmātmā calacitto'lpacetanaḥ /
aprājño na taratyenaṃ yo hyāste na sa gacchati //
aplavo hi mahādoṣaṃ muhyamāno na gacchati /
kāmagrāhagṛhītasya jñānamapyasya na plavaḥ //
tasmādunmajjanasyārthe prayateta vicakṣaṇaḥ /
etadunmajjanaṃ tasya yadayaṃ brāhmaṇo bhavet //
tryavadāte kule jātastrisandehastrikarmakṛt /
tasmādunmajjanaṃ tiṣṭhetprajñayā nistaredyathā //
saṃskṛtasya hi dāntasya niyatasya yatātmanaḥ /
prājñasyānantarā siddhiriha loke paratra ca //
varteta teṣu gṛhavānakrudhyannanasūyakaḥ /
pañcabhiḥ satataṃ yajñairvighasāśī yajeta ca //
satāṃ dharmeṇa varteta kriyāṃ śiṣṭavadācaret /
asaṃrodhena lokasya vṛttiṃ lipsedagarhitām //
śrutavijñānatattvajñaḥ śiṣṭācāravicakṣaṇaḥ /
svadharmeṇa kriyāvāṃśca karmaṇā so'pyasankaraḥ //
kriyāvāñśraddadhāno kahi dāntaḥ prāyo'nasūyakaḥ /
dhamārdharmaviśeṣajñaḥ sarvaṃ tarati dustaram //
dhṛtimānapramattaśca dānto dharmavidātmavān /
vītaharṣamadakrodho brāhmaṇo nāvasīdati //
eṣā purātanī vṛttirbrāhmaṇasya vidhīyate /
jñānavṛddhyaiva karmāṇi kurvansarvatra sidhyati //
adharmaṃ dharmakāmo hi karoti hyavicakṣaṇaḥ /
dharmaṃ vā dharmasankāśaṃ śocanniva karoti saḥ //
dharmaṃ karomīti karotyadharma madharmakāmaśca karoti dharmam /
ubhe bālaḥ karmaṇī na prajānam sañjāyate mriyate cāpi dehī //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0