Mahabharata · Chapter 12.240

bhūtagrāme niyuktaṃ yattadetatkīrtitaṃ mayā /
brāhmaṇasya tu yatkṛtyaṃ tatte vakṣyāmi sāmpratam //

jātakarmaprabhṛtyasya karmaṇāṃ dakṣiṇāvatām /
kriyā syādāsamāvṛtterācārye vedapārage //

adhītya vedānakhilānguruśuśrūṣaṇe rataḥ /
gurūṇāmanṛṇo bhūtvā samāvarteta yajñavit //

ācāryeṇābhyanujñātaścaturṇāmekamāśramam /
āvimokṣāccharīrasya so'vatiṣṭhedyathāvidhi //

prajāsargaṇa dāraiśca brahmacaryeṇa vā punaḥ /
vane gurusakāśe vā yatidharmeṇa vā punaḥ //

gṛhasthastveṣa dharmāṇāṃ sarveṣāṃ mūlamucyate /
yatra pakvakaṣāyo hi dāntaḥ sarvatra sidhyati //

prajāvānśrotriyo yajvā mukta eva ṛṇaistribhiḥ /
athānyānāśramānpaścātpūto gaccheta karmabhiḥ //

yatpṛthivyāṃ puṇyatamaṃ vidyātsthānaṃ tadāvaset /
yateta tasminprāmāṇyaṃ gantuṃ yaśasi cottame //

tapasā vaḥ sumahatā vidyānāṃ pāraṇena vā /
ijyayā vā pradānairvā viprāṇāṃ vardhate yaśaḥ //

yāvadasya bhavatyasminkīrtirloke yaśaskarī /
tāvatpuṇyakṛtām̐llokānanantānpuruṣo'śnute //

adhyāpayedadhīyīta yājayeta yajeta vā /
na vṛthā pratigṛhṇīyānna ca dadyātkathañcana //

yājyataḥ śiṣyato vā'pi kanyāyā vā dhanaṃ mahat /
yadyāgacchedyajeddadyānnaiko'śnīyātkathañcana //

gṛhamāvasato hyasya nānyattīrthamudāhṛtam /
devarṣipitṛgurvarthaṃ vṛddhāturabubhukṣatām //

antarhitābhitaptānāṃ yathāśakti bubhūṣatām /
dravyāṇāmatiśaktyā'pi deyameṣāṃ kṛtādapi //

arhatāmanurūpāṇāṃ nādeyaṃ hyasti kiñcana / uccaiḥ śravasamapyakṣaṃ kāśyapāya mahātmane /
dattvā jagāma prahlādo lokāndevairabhiṣṭutān //

anunīya tathā kāvyaḥ satyasandho mahāvrataḥ /
svaiḥ prāṇairbrāhmaṇaprāṇānparitrāya divaṃ gataḥ //

rantidevaśca sānkṛtyo vasiṣṭhāya mahātmane /
apaḥ pradāya śītoṣṇā nākapṛṣṭhe mahīyate //

ātreyaścendradrumaye hyarhate vividhaṃ dhanam /
dattvā lokānyayau dhīmānanantānsa mahīpatiḥ //

śibirauśīnaro'ṅgāni sutaṃ ca priyamaurasam /
brāhmaṇārthamupākṛtya nākapṛṣṭhamito gataḥ //

pratardanaḥ kāśipatiḥ pradāya nayane svake /
brāhmaṇāyātulāṃ kīrtimiha cāmutra cāśnute //

divyamaṣṭaśalākaṃ tu sauvarṇaṃ paramarddhimat /
chatraṃ devāvṛdho dattvā sarāṣṭro'bhyagamaddivam //

sānkṛtiśca tathā'treyaḥ śiṣyebhyo brahma nirguṇam /
upadiśya mahātejā gato lokānanuttamān //

ambarīṣo gavāṃ dattvā brāhmaṇebhyaḥ pratāpavān /
arbudāni daśaikaṃ ca sarāṣṭro'bhyagamaddivam //

sāvitrī kuṇḍale divye śarīraṃ janamejayaḥ /
brāhmaṇārthe parityajya jagmaturlokamuttamam //

sarvaratnaṃ vṛṣādarviryuvanāśvaḥ priyāḥ striyaḥ /
ramyamāvasathaṃ caiva dattvāmuṃ lokamāsthitaḥ //

nimī rāṣṭraṃ ca vaideho jāmadagnyo vasundharām /
brāhmaṇebhyo dadau cāpi gayaścorvī sapattanām //

avarṣati ca parjanye sarvabhūtāni bhūtakṛta /
vasiṣṭho jīvayāmāsa prajāpatiriva prajāḥ //

karandhamasya putrastu maruto nṛpatistathā /
kanyāmaṅgirase dattvā divamāśu jagāma ha //

brahmadattaśca pāñcālyo rājā buddhimatāṃ varaḥ /
nidhiṃ śaṅkhaṃ dvijāgryebhyo dattvā lokānavāptavān //

rājā mitrasahaścāpi vasiṣṭhāya mahātmane /
madayantīṃ priyāṃ dattvā tayā saha divaṃ gataḥ //

sahasrajicca rājarṣiḥ prāṇāniṃṣṭānmahāyaśāḥ /
brāhmaṇārthaṃ parityajya gato lokānanuttamān //

sarvakāmaiśca sampūrṇaṃ dattvā veśma hiraṇmayam /
mudgalāya gataḥ svargaṃ śatadyumno mahīpatiḥ //

nāmnā ca dyutimānnāma sālvarājaḥ pratāpavān /
dattvā rājyamṛcīkāya gato lokānanuttamān //

lomapādaśca rājarṣiḥ śāntāṃ dattvā sutāṃ prabhuḥ /
ṛśyaśṛṅgāya vipulaiḥ sarvakāmairayujyata //

madirāśvaśca rājarṣirdattvā kanyāṃ sumadhyamām /
hiraṇyahastāya gato lokāndevairabhiṣṭutān //

dattvā śatasahasraṃ tu gavāṃ rājā prasenajit /
savatsānāṃ mahātejā gato lokānanuttamān //

ete cānye ca bahavo dānena tapasaiva ca /
mahātmāno gatāḥ svargaṃ śiṣṭātmāno jitendriyāḥ //

teṣāṃ pratiṣṭhitā kīrtiryāvatsthāsyati medinī /
dānayajñaprajāsargairete hi divamāpnuvan //