Mahabharata · Chapter 12.233

vyasaneṣu nimagnasya kiṃ śreyastadbravīhi me / bhūya eva mahābāho sthityarthaṃ taṃ bravīhi me //
bhīṣma uvāca /

atraivodāhantīmamitihāsaṃ purātanam /
śatakratośca saṃvādaṃ namuceśca yudhiṣṭhira //

śriyā vihīnamāsīnamakṣobhyamiva sāgaram /
bhavābhavajñaṃ bhūtānāmityuvāca purandaraḥ //

baddhaḥ pāśaiścyutaḥ sthānāddvipatāṃ vaśamāgataḥ /
śriyā vihīno namuce śocasyāho na śocasi //
namuciruvāca /

anavāpyaṃ ca śokena śarīraṃ copaśuṣyati / amitrāśca prahṛṣyanti śoke nāsti sahāyatā /
tasmācchakra na śocāmi sarvaṃ hyevedamantavat //

santāpāddhaśyate rūpaṃ santāpāddhaśyate śriyaḥ /
santāpāddhaśyate cāyurdharmaścaiva sureśvara //

vinīya khalu tadduḥkhamāgataṃ vai manassukham /
dhyātavyaṃ manasā hṛdyaṃ kalyāṇaṃ saṃvijānatā //

yathāyathā hi puruṣaḥ kalyāṇe kurute manaḥ /
tathaivāsya prasidhyanti sarvārthā nātra saṃśayaḥ //

ekaḥ śāstā na dvitīyo'sti śāstā garbhe śayānaṃ puruṣaṃ śāsti śāstā /
tenānuyuktaḥ pravaṇādivodakaṃ yathā niyukto'smi tathā bhavāmi //

bhāvābhāvāvajinānangarīyo jānāmi śreyo na tu tatkaromi /
āśāsu harmyāsu hṛdāsu kurvan yathā niyukto'smi tathā vahāmi //

yathāyathā'sma prāptavyaṃ prāpnotyeva tathātathā /
bhavitavyaṃ yathā yacca bhavatyeva tathātathā //

yatrayatraiva saṃyukto dhātrā garbhe punaḥ punaḥ /
tatratatraiva vasati na yatra svayamicchati //

bhāvo yo'yamanuprāpto bhavitavyamidaṃ mama /
iti yasya sadā bhāvo na sa śocetkadācana //

paryāyairhanyamānānāmabhiṣaṅgo na vidyate /
duḥkhametattu yaddveṣṭā kartā'hamiti manyate //

ṛṣīṃśca devāṃśca mahāsurāṃśca traividyavṛddhāṃśca vane munīṃśca /
kā nāpado nopanamanti loke parāvarajñāstu na sambhramanti //

na paṇḍitaḥ kruddhyati nābhiṣajyate na cāpi saṃsīdati na prahṛṣyati /
na cārthakṛcchravyasaneṣu śocate sthitaḥ prakṛtyā himavānivācalaḥ //

yamarthasiddhiḥ paramā na harṣaye ttathaiva kāle vyasanaṃ na mohayet /
sukhaṃ ca duḥkhaṃ ca tathaiva madhyamaṃ niṣevate yaḥ sa dhuradharo naraḥ //

yāṃyāmavasthāṃ puruṣo'dhigacche ttasyāṃ rametāparitapyamānaḥ /
evaṃ pravṛddhaṃ praṇudanmanojaṃ santāpanīlaṃ sakalaṃ śarīrāt //

na tatsadaḥ satpariṣatsabhā ca sā prāpya yāṃ na kurute sadā bhayam /
dharmatattvamavagāhya buddhimā nyo'bhyupaiti sa dhurandharaḥ pumān //

prājñasya karmāṇi duranvayāni na vai prājño muhyati mohakāle /
sthānāccyutaścenna mumoha gautama stāvatkṛcchrāmāpadaṃ prāpya vṛddhaḥ //

na mantrabalavīryeṇa prajñayā pauruṣeṇa ca / [na śīlena na vṛttena tathā naivārthasampadā.]
alabhyaṃ labhate martyastatra kā paridevanā //

yadevamabhijātasya dhātāro vidadhuḥ purā /
tadevānubhaviṣyāmi kiṃ me mṛtyuḥ kariṣyati //

labdhavyānyeva labhate gantavyānyeva gacchati /
prāptavyānyeva cāpnoti duḥkhāni ca sukhāni ca //

etadviditvā kārtsnyena yo na muhyati mānavaḥ /
kuśalī sarvaduḥkheṣu sa vai sarvadhanī naraḥ //