Mahabharata · Chapter 12.218
niṣkalmaṣaṃ brahmacaryamicchatācarituṃ sadā /
nidrā sarvātmanā tyājyā svapnadoṣamavekṣatā //
svapne hi rajasā dehī tamasā cābhibhūyate /
dehāntaramivāpannaścaratyapagatasmṛtiḥ //
jñānābhyāsājjāgaritā jijñāsārthamanantaram /
vijñānābhiniveśāttu sa jāgartyaniśaṃ sadā //
atrāha konvayaṃ bhāvaḥ svapne viṣayavāniva /
pralīnairindriyairdehī vartate dehavāniva //
atrocyate yathā hyetadveda yogeśvaro hariḥ /
tathaitadupapannārthaṃ varṇayanti maharṣayaḥ //
indriyāṇāṃ śramātsvapnamāhuḥ sarvagataṃ manaḥ /
tanmayānīndriyāṇyāhustāvadgacchanti tāni vai //
atrāhustritayaṃ nityamatathyamiti cecca na /
prathame vartamāno'sau tritayaṃ ceti sarvadā //
netarāvupasangamya vijānāti kathañcana /
svapnāvasthāgato hyeṣa svapna ityeva vetti ca //
tadapyasadṛśaṃ yuktyā tritayaṃ mohalakṣaṇam / yadātmatritayānmuktastadā jānātyasatkṛtaḥ //
manasastvapralīnatvāttattadāhurnidarśanam / kārye cāsaktamanasaḥ sankalpo jāgrato hyapi /
yadvanmanorathaiścaryaṃ svapne tadvanmanogatam //
saṃsārāṇāmasaṃkhyānāṃ kāmātmā tadavāpnuyāt /
manasyantarhitaṃ sarvaṃ veda sottamapūruṣaḥ //
guṇānāmapi yadyetatkarmaṇā cāpyupasthitam /
tattacchaṃsanti bhūtāni mano yadbhāvitaṃ yathā //
tatastamupasarpanti guṇā rājasatāmasāḥ /
sātvikā vā yathāyogamānantaryaphalodayam //
tataḥ paśyantyasambandhānvātapittakaphottarān /
rajastamobhavairbhāvaistadapyāhurduratyayam //
prasannairindriyairyadyatsankalpayati mānasam /
tattatsvapnepyuparate mano buddhirnirīkṣate //
vyāpakaṃ sarvabhūteṣu vartate dīpavanmanaḥ /
ātmaprabhāvāttaṃ vidyātsarvā hyātmani devatāḥ //
manasyantarhitaṃ dvāraṃ dehamāsthāya mānuṣam /
yattatsadasadavyaktaṃ svapityasminnidarśanam //
vyaktabhedamatīto'sau cinmātraṃ paridṛśyate / sarvabhūtātmabhūtasthaṃ tamadhyātmaguṇaṃ viduḥ //
lipsena manasā yaśca sankalpādaiśvaraṃ guṇam /
ātmaprasādāttaṃ vidyātsarvā hyātmani devatāḥ //
evaṃ hi tapasā yuñjyādarkavattamasaḥ param /
trailokyaprakṛtirdehī tamasonte maheśvaram //
tapo hyadhiṣṭhitaṃ devaistapoghnamasuraistamaḥ /
etaddevāsurairguptaṃ tadāhurjñānalakṣaṇam //
sattvaṃ rajastamaśceti devāsuraguṇānviduḥ /
sattvaṃ devaguṇaṃ vidyāditarāvāsurau guṇau //
sattvaṃ manastathā buddhirdevā ityabhiśambditāḥ /
taireva hi vṛtastasmājjñātvaivaṃ paramaṃ----- //
nidrāvikalpena satāṃ---- viśati lokavat /
svastho bhavati gūḍhātmā kaluṣaiḥ parivarjitaḥ //
niśādikā ye kathitā lokānāṃ kaluṣā matāḥ / tairhīnaṃ yatpuraṃ śuddhaṃ bāhyābhyantaravartinam /
sadānandamayaṃ nityaṃ bhūtvā tatparamanviyāt //
evamākhyātamatyarthaṃ brahmacaryamakalmaṣam / sarvasaṃyogahīnaṃ tadviṣṇvākhyaṃ paramaṃ padam /
acintyamadbhutaṃ loke jñānena parivartate //
brahma tatparamaṃ jñānamamṛtaṃ jyotirakṣaram /
ye vidurbhāvitātmānaste yānti paramāṃ gatim //
hetumacchakyamākhyātumetāvajjñānacakṣuṣā /
pratyāhāreṇa vā śakyamavyaktaṃ brahma veditum //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0