Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.218

12.218.1

niṣkalmaṣaṃ brahmacaryamicchatācarituṃ sadā /
nidrā sarvātmanā tyājyā svapnadoṣamavekṣatā //

12.218.2

svapne hi rajasā dehī tamasā cābhibhūyate /
dehāntaramivāpannaścaratyapagatasmṛtiḥ //

12.218.3

jñānābhyāsājjāgaritā jijñāsārthamanantaram /
vijñānābhiniveśāttu sa jāgartyaniśaṃ sadā //

12.218.4

atrāha konvayaṃ bhāvaḥ svapne viṣayavāniva /
pralīnairindriyairdehī vartate dehavāniva //

12.218.5

atrocyate yathā hyetadveda yogeśvaro hariḥ /
tathaitadupapannārthaṃ varṇayanti maharṣayaḥ //

12.218.6

indriyāṇāṃ śramātsvapnamāhuḥ sarvagataṃ manaḥ /
tanmayānīndriyāṇyāhustāvadgacchanti tāni vai //

12.218.7

atrāhustritayaṃ nityamatathyamiti cecca na /
prathame vartamāno'sau tritayaṃ ceti sarvadā //

12.218.8

netarāvupasangamya vijānāti kathañcana /
svapnāvasthāgato hyeṣa svapna ityeva vetti ca //

12.218.9

tadapyasadṛśaṃ yuktyā tritayaṃ mohalakṣaṇam / yadātmatritayānmuktastadā jānātyasatkṛtaḥ //

12.218.10

manasastvapralīnatvāttattadāhurnidarśanam / kārye cāsaktamanasaḥ sankalpo jāgrato hyapi /
yadvanmanorathaiścaryaṃ svapne tadvanmanogatam //

12.218.11

saṃsārāṇāmasaṃkhyānāṃ kāmātmā tadavāpnuyāt /
manasyantarhitaṃ sarvaṃ veda sottamapūruṣaḥ //

12.218.12

guṇānāmapi yadyetatkarmaṇā cāpyupasthitam /
tattacchaṃsanti bhūtāni mano yadbhāvitaṃ yathā //

12.218.13

tatastamupasarpanti guṇā rājasatāmasāḥ /
sātvikā vā yathāyogamānantaryaphalodayam //

12.218.14

tataḥ paśyantyasambandhānvātapittakaphottarān /
rajastamobhavairbhāvaistadapyāhurduratyayam //

12.218.15

prasannairindriyairyadyatsankalpayati mānasam /
tattatsvapnepyuparate mano buddhirnirīkṣate //

12.218.16

vyāpakaṃ sarvabhūteṣu vartate dīpavanmanaḥ /
ātmaprabhāvāttaṃ vidyātsarvā hyātmani devatāḥ //

12.218.17

manasyantarhitaṃ dvāraṃ dehamāsthāya mānuṣam /
yattatsadasadavyaktaṃ svapityasminnidarśanam //

12.218.18

vyaktabhedamatīto'sau cinmātraṃ paridṛśyate / sarvabhūtātmabhūtasthaṃ tamadhyātmaguṇaṃ viduḥ //

12.218.19

lipsena manasā yaśca sankalpādaiśvaraṃ guṇam /
ātmaprasādāttaṃ vidyātsarvā hyātmani devatāḥ //

12.218.20

evaṃ hi tapasā yuñjyādarkavattamasaḥ param /
trailokyaprakṛtirdehī tamasonte maheśvaram //

12.218.21

tapo hyadhiṣṭhitaṃ devaistapoghnamasuraistamaḥ /
etaddevāsurairguptaṃ tadāhurjñānalakṣaṇam //

12.218.22

sattvaṃ rajastamaśceti devāsuraguṇānviduḥ /
sattvaṃ devaguṇaṃ vidyāditarāvāsurau guṇau //

12.218.23

sattvaṃ manastathā buddhirdevā ityabhiśambditāḥ /
taireva hi vṛtastasmājjñātvaivaṃ paramaṃ----- //

12.218.24

nidrāvikalpena satāṃ---- viśati lokavat /
svastho bhavati gūḍhātmā kaluṣaiḥ parivarjitaḥ //

12.218.25

niśādikā ye kathitā lokānāṃ kaluṣā matāḥ / tairhīnaṃ yatpuraṃ śuddhaṃ bāhyābhyantaravartinam /
sadānandamayaṃ nityaṃ bhūtvā tatparamanviyāt //

12.218.26

evamākhyātamatyarthaṃ brahmacaryamakalmaṣam / sarvasaṃyogahīnaṃ tadviṣṇvākhyaṃ paramaṃ padam /
acintyamadbhutaṃ loke jñānena parivartate //

12.218.27

brahma tatparamaṃ jñānamamṛtaṃ jyotirakṣaram /
ye vidurbhāvitātmānaste yānti paramāṃ gatim //

12.218.28

hetumacchakyamākhyātumetāvajjñānacakṣuṣā /
pratyāhāreṇa vā śakyamavyaktaṃ brahma veditum //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc