Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.217

12.217.1

duranteṣvindriyārtheṣu saktāḥ sīdanti jantavaḥ /
ye tvasaktā mahātmānaste yānti paramāṃ gatim //

12.217.2

janmamṛtyujarāduḥkhairvyādhibhirmānasaklamaiḥ /
dṛṣṭvaiva santataṃ lokaṃ ghaṭenmokṣāya buddhimān //

12.217.3

vāṅbhanobhyāṃ śarīreṇa śuciḥ syādanahankṛtaḥ /
praśānto jñānavānbhikṣurnirapekṣaścaretsukham //

12.217.4

vaśā mokṣavatāṃ pāśāstāsāṃ rūpaṃ pradarśakam /
durgrahaṃ paśyamāno'pi manyate mohitastadā //

12.217.5

evaṃ paśyantamātmānamanudhyātaṃ hi bandhuṣu / ayathātvena jānāmi bhedarūpeṇa saṃsthitam //

12.217.6

athavā manasaḥ saṅgaṃ paśyedbhūtānukampayā /
tatrāpyupekṣāṃ kurvīta jñātvā karmaphalaṃ jagat //

12.217.7

yatkṛtaṃ syācchubhaṃ karma pāpaṃ vā yadi vā'śnute /
tasmācchubhāni karmāṇi kuryādvā buddhikarmabhiḥ //

12.217.8

ahiṃsā satyavacanaṃ sarvabhūteṣu cārjavam /
kṣamā caivāpramādaśca yasyaite sa sukhī bhavet //

12.217.9

anakṣasādhyaṃ tadbrahma nirmalaṃ jagataḥ param /
svātmaprakāśamagrāhyamahetukamacañcalam //

12.217.10

vivekajñānavācistho hyāśurūpeṇa saṃsthitaḥ / vaikārikātpradṛśyetai gairike madhudhāravat //

12.217.11

yaścainaṃ paramaṃ dharmaṃ sarvabhūtasukhāvaham /
duḥkhānniḥ saraṇaṃ veda tattvajñaḥ sa sukhī bhavet //

12.217.12

tasmātsamāhitaṃ buddhyā mano bhūteṣu dhārayet /
nāpathyāyenna spṛhayennābaddhaṃ cintayedasat //

12.217.13

athāmoghaprayatnena mano jñāne niveśayet /
suvāco'tha prayogeṇa manojñaṃ sampravartate //

12.217.14

vivekayitvā tadvākyaṃ dharmasūkṣmamavekṣya ca /
satyāṃ vācamahiṃsrāṃ ca vadedanapavādinīm //

12.217.15

kalkāpetāmaparuṣāmanṛśaṃsāmapaiśunīm /
īdṛgalpaṃ ca vaktavyamavikṣiptena cetasā //

12.217.16

vākyabandhena saṃrāgavihārādvyāharedyadi /
buddhyā'pyanugṛhītena manasā karma tāmasam //

12.217.17

rajobhūtairhi karaṇaiḥ karmaṇi pratipadyate / sa duḥkhaṃ prāpya loke'sminnarakāyopapadyate /
tasmānmanovākśarīrairācaredvairyamātmanaḥ //

12.217.18

prakīrṇa eva bhāro hi yadvaddhāryeta dasyubhiḥ / pratilomāṃ diśaṃ buddhvā saṃsāramabudhāstathā /
saṃsāramārgamāpannaḥ pratilomaṃ vivarjayet //

12.217.19

tāmeva ca yathā dasyūnhatvā gacchecchivāṃ diśam /
tathā rajastamaḥ karmāṇyutsṛjya prāpnuyācchubham //

12.217.20

niḥsandigdhamanīho vai muktaḥ sarvaparigrahaiḥ /
viviktacārī laghvāśī tapasvī niyatendriyaḥ //

12.217.21

jñānadagdhaparikleśaḥ prayogaratirātmavān /
niṣpracāreṇa manasā paraṃ tadadhigacchati //

12.217.22

dhṛtimānātmavānbuddhiṃ nigṛhṇīyādasaṃśayam / mano buddhyā nigṛhṇīyādviṣayānmanasā'tmanaḥ /
yojayitvā manastatra niścalaṃ paramātmani //

12.217.23

yogābhisandhiyuktasya brahma tatsamprakāśate /
aikāntyaṃ tadidaṃ viddhi sarvavastvantarasthitiḥ //

12.217.24

viśeṣahīnaṃ gṛhṇanti viśeṣāṃ kāraṇātmikām / athavā na prabhustatra paramātmani vartitum /
āgāmittattvaṃ yogātmā yogatantramupakramet //

12.217.25

nigṛhītendriyasyāsya kurvāṇasya mano vaśe /
devatāstāḥ prakāśante hṛṣṭā yānti tamīśvaram //

12.217.26

tābhiḥ saṃyuktamanaso brahma tatsamprakāśate /
śanaiścāpagate satve brahmabhūyāya kalpate //

12.217.27

athavā na pravarteta yogatantrairupakramet /
yogatantramayaṃ tantraṃ vṛttiḥ syāttatadācaret //

12.217.28

kaṇakulmāṣapiṇyākaśākayāvakasaktavaḥ /
tathā mūlaphalaṃ bhaikṣyaṃ paryāyeṇopayojayet //

12.217.29

āhāraniyamaṃ caiva deśe kāle ca sātvikaḥ /
tatparīkṣyānuvarteta yatpravṛttyanuvartakam //

12.217.30

pravṛttaṃ noparundheta śanairagnimivendhayet /
jñānaidhitaṃ tathā jñānamarkavatsamprakāśate //

12.217.31

jñānādhiṣṭhānamajñānaṃ trīllom̐kānadhitiṣṭhati /
vijñānānugataṃ jñānamajñānenāpakṛṣyate //

12.217.32

pṛthaktvātsamprayogācca nāsūyurveda śāśvatam /
sa tayorapavargajño vītarāgo vimucyate //

12.217.33

vayotīto jarāmṛtyū jitvā brahma sanātanam /
amṛtaṃ tadavāpnoti yattadakṣaramavyayam //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc