Mahabharata · Chapter 12.217
duranteṣvindriyārtheṣu saktāḥ sīdanti jantavaḥ /
ye tvasaktā mahātmānaste yānti paramāṃ gatim //
janmamṛtyujarāduḥkhairvyādhibhirmānasaklamaiḥ /
dṛṣṭvaiva santataṃ lokaṃ ghaṭenmokṣāya buddhimān //
vāṅbhanobhyāṃ śarīreṇa śuciḥ syādanahankṛtaḥ /
praśānto jñānavānbhikṣurnirapekṣaścaretsukham //
vaśā mokṣavatāṃ pāśāstāsāṃ rūpaṃ pradarśakam /
durgrahaṃ paśyamāno'pi manyate mohitastadā //
evaṃ paśyantamātmānamanudhyātaṃ hi bandhuṣu / ayathātvena jānāmi bhedarūpeṇa saṃsthitam //
athavā manasaḥ saṅgaṃ paśyedbhūtānukampayā /
tatrāpyupekṣāṃ kurvīta jñātvā karmaphalaṃ jagat //
yatkṛtaṃ syācchubhaṃ karma pāpaṃ vā yadi vā'śnute /
tasmācchubhāni karmāṇi kuryādvā buddhikarmabhiḥ //
ahiṃsā satyavacanaṃ sarvabhūteṣu cārjavam /
kṣamā caivāpramādaśca yasyaite sa sukhī bhavet //
anakṣasādhyaṃ tadbrahma nirmalaṃ jagataḥ param /
svātmaprakāśamagrāhyamahetukamacañcalam //
vivekajñānavācistho hyāśurūpeṇa saṃsthitaḥ / vaikārikātpradṛśyetai gairike madhudhāravat //
yaścainaṃ paramaṃ dharmaṃ sarvabhūtasukhāvaham /
duḥkhānniḥ saraṇaṃ veda tattvajñaḥ sa sukhī bhavet //
tasmātsamāhitaṃ buddhyā mano bhūteṣu dhārayet /
nāpathyāyenna spṛhayennābaddhaṃ cintayedasat //
athāmoghaprayatnena mano jñāne niveśayet /
suvāco'tha prayogeṇa manojñaṃ sampravartate //
vivekayitvā tadvākyaṃ dharmasūkṣmamavekṣya ca /
satyāṃ vācamahiṃsrāṃ ca vadedanapavādinīm //
kalkāpetāmaparuṣāmanṛśaṃsāmapaiśunīm /
īdṛgalpaṃ ca vaktavyamavikṣiptena cetasā //
vākyabandhena saṃrāgavihārādvyāharedyadi /
buddhyā'pyanugṛhītena manasā karma tāmasam //
rajobhūtairhi karaṇaiḥ karmaṇi pratipadyate / sa duḥkhaṃ prāpya loke'sminnarakāyopapadyate /
tasmānmanovākśarīrairācaredvairyamātmanaḥ //
prakīrṇa eva bhāro hi yadvaddhāryeta dasyubhiḥ / pratilomāṃ diśaṃ buddhvā saṃsāramabudhāstathā /
saṃsāramārgamāpannaḥ pratilomaṃ vivarjayet //
tāmeva ca yathā dasyūnhatvā gacchecchivāṃ diśam /
tathā rajastamaḥ karmāṇyutsṛjya prāpnuyācchubham //
niḥsandigdhamanīho vai muktaḥ sarvaparigrahaiḥ /
viviktacārī laghvāśī tapasvī niyatendriyaḥ //
jñānadagdhaparikleśaḥ prayogaratirātmavān /
niṣpracāreṇa manasā paraṃ tadadhigacchati //
dhṛtimānātmavānbuddhiṃ nigṛhṇīyādasaṃśayam / mano buddhyā nigṛhṇīyādviṣayānmanasā'tmanaḥ /
yojayitvā manastatra niścalaṃ paramātmani //
yogābhisandhiyuktasya brahma tatsamprakāśate /
aikāntyaṃ tadidaṃ viddhi sarvavastvantarasthitiḥ //
viśeṣahīnaṃ gṛhṇanti viśeṣāṃ kāraṇātmikām / athavā na prabhustatra paramātmani vartitum /
āgāmittattvaṃ yogātmā yogatantramupakramet //
nigṛhītendriyasyāsya kurvāṇasya mano vaśe /
devatāstāḥ prakāśante hṛṣṭā yānti tamīśvaram //
tābhiḥ saṃyuktamanaso brahma tatsamprakāśate /
śanaiścāpagate satve brahmabhūyāya kalpate //
athavā na pravarteta yogatantrairupakramet /
yogatantramayaṃ tantraṃ vṛttiḥ syāttatadācaret //
kaṇakulmāṣapiṇyākaśākayāvakasaktavaḥ /
tathā mūlaphalaṃ bhaikṣyaṃ paryāyeṇopayojayet //
āhāraniyamaṃ caiva deśe kāle ca sātvikaḥ /
tatparīkṣyānuvarteta yatpravṛttyanuvartakam //
pravṛttaṃ noparundheta śanairagnimivendhayet /
jñānaidhitaṃ tathā jñānamarkavatsamprakāśate //
jñānādhiṣṭhānamajñānaṃ trīllom̐kānadhitiṣṭhati /
vijñānānugataṃ jñānamajñānenāpakṛṣyate //
pṛthaktvātsamprayogācca nāsūyurveda śāśvatam /
sa tayorapavargajño vītarāgo vimucyate //
vayotīto jarāmṛtyū jitvā brahma sanātanam /
amṛtaṃ tadavāpnoti yattadakṣaramavyayam //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0