Mahabharata · Chapter 12.193
hanta vakṣyāmi te pārtha dhyānayogaṃ caturvidham /
yaṃ jñātvā śāśvatīṃ siddhiṃ gacchantīha maharṣayaḥ //
yathā svanuṣṭhitaṃ dhyānaṃ tathā kurvanti yoginaḥ /
maharṣayo jñānatṛptā nirvāṇagatamānasāḥ //
nāvartante punaḥ pārtha muktāḥ saṃsāradoṣataḥ /
anmadoṣaparikṣīṇāḥ svabhāve paryupasthitāḥ //
nirdvandvā nityasatvasthā vimuktiṃ nityamaśritāḥ /
asaṅgīnyavivādīni manaḥ śāntikarāṇi ca //
tatra dhyānena saṃśliṣṭamekāgre dhārayenmanaḥ /
tatra ca dhyānasaṃrodhādatha jñānī bhavatyuta //
caturvidheṣu bhāveṣu yo'rthasaktaḥ sadaiva hi / tajjñātvā vāstavaṃ teṣāmartheṣu parivartate /
piṇḍīkṛtyendriyagrāmamāsīnaḥ kāṣṭhavanmuniḥ //
śabdaṃ na vindecchrotreṇa tvacā sparśaṃ na vedayet /
rūpaṃ na cakṣuṣā vidyājjihvayā na rasāṃstathā //
ghreyāṇyapi ca sarvāṇi jahyādrāṇena yogavit /
pañcavargapramāthīni neccheccaitāni vīryavān //
tato manasi saṃsṛjya pañcavarga vicakṣaṇaḥ /
samādadhyānmano bhrāntamindriyaiḥ saha pañcamiḥ //
visañcāri nirālambaṃ pañcadvāraṃ calācalam /
pūrvaṃ dhyānapade dhīraḥ samādadhyānmano naraḥ //
indriyāṇi manaścaiva yadā piṇḍīkarotyayam /
eva dhyānapathaḥ pūrvo mayā samanuvarṇitaḥ //
tasya tatpūrvasaṃruddhamātsaṣaṣṭhaṃ mano'ntarā /
sphuriṣyati samuddhāntaṃ vidyudambudhare yathā //
jalabinduryathā lolaḥ parṇasthaḥ sarvataścalaḥ /
evamevāsya taccittaṃ bhramati dhyānavartmani //
samāhitaṃ kṣaṇaṃ kiñciddhyānavartmani tiṣṭhati /
punarvāyupathaṃ prāptaṃ mano bhavati vāyuvat //
anirvedo gatakleśo gatatandrīramatsaraḥ /
samādadhyātpunaśceto dhyānena dhyānayogavit //
vicāraśca vivekaśca vitarkaścopajāyate /
muneḥ samādadhānasya prathamaṃ dhyānamāditaḥ //
manasā kliśyamānastu samādhānaṃ ca kārayet /
na nirvedaṃ munirgacchetkuryādevātmano hitam //
pāṃsubhasmakarīṣāṇāṃ yathā vai rāśayaścitāḥ /
sahasā vāriṇā siktā na yānti paribhāvanam //
kiñcitsnigdhaṃ yathā ca syācchuṣkacūrṇamabhāvitam /
kramaśastu śanairgacchetsarvaṃ tatparibhāvanam //
evamevendriyagrāmaṃ śanaiḥ samparibhāvayet /
saṃharetkramaśaścainaṃ sa samyakpraśamiṣyati //
svayameva manaścaivaṃ pañcavargaṃ ca bhārata /
pūrvaṃ dhyānapathe sthāpya nityayogena śāmyati //
na tatpuruṣakāreṇa na ca daivena kenacit /
sukhameṣyati tattasya na bhavanti vipattayaḥ //
sukhena tena saṃyukto rasyate dhyānakarmaṇi /
gacchanti yogino hyevaṃ nirvāṇaṃ tannirāmayam //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0