Mahabharata · Chapter 12.190

vānaprasthāḥ khalvṛṣidharmamanuvartante puṇyāni tīrthāni nadīprasravaṇānyucaranti suvibhakteṣyaraṇyeṣu mṛgamahiṣavarāhaśārdūlasṛmaragajākīrṇeṣu tapasyanto'nusañcaranti tyaktagrāmyavastrābhyavahāropabhogā vanyauṣadhiphalamūlaparṇaparimitavicitraniyatāhārāḥ sthānāsanino bhūmipāṣāṇasikatāśarkarāvālukābhasmaśāyinaḥ kāśakuśacarmavalkalasaṃvṛtāṅgāḥ keśaśmaśrunakharomadhāriṇo niyatakālopasparśanā askannakālabahihomānuṣṭhāyinaḥ samitkuśakusumāpahārārcanasammārjanahomāntalabdhaviśrayāḥ śītoṣṇa [varṣa]pavanaviniṣṭaptavibhinnasarvatvaco vividhaniyamayogacaryānuṣṭhānahṛta [pariśuṣka] māṃsaśoṇitatvagasthibhūtā dhṛtiparāḥ satvayogāccharīrāṇyudvahanti //
bhavati cātra ślokaḥ /

yaścaitāṃ niyataścaryāṃ brahmarṣivihitāṃ caret /
sa dahedagnivaddoṣāñjayellokāṃśca durjayān //

parivrājakānāṃ punarācāraḥ / tadyathā vimucyadhanakalatraparibarhaṇaṃ saṅgeṣvātmanaḥ snehapāśānavadhūya parivrajanti samaloṣṭāśmakāñcanāstrivargapravṛtteṣvārambheṣvasaktabuddhayo'rimitrodāsīnānāṃ tulyadarśanāḥ sthāvarajaṅgamānāṃ jarāyujāṇḍajasvedajodbhijjānāṃ bhūtānāṃ vāṅbhanaḥ karmabhirabhidrohiṇo'niketāḥ parvatapulinavṛkṣamūladevatāyatanānyananucaranto vāsārthamupeyurnagaraṃ grāmaṃ vā nagare pañcarātrikā grāme caikarātrikāḥ praviśca ca prāṇadhāraṇārthaṃ dvijātīnāṃ bhavanānyasankīrṇakarmaṇāmupatiṣṭheyuḥ pātrapatitā'yācitabhaikṣyāḥ kāmakrodhadarpalobhamohakārpaṇyadambhaparivādābhimānahiṃsānivṛttā iti //
bhavanti cātra ślokāḥ /

abhayaṃ sarvabhūtebhyo dattvā yaścarate muniḥ /
na tasya sarvabhūtebhyo bhayamutpadyate kvacit //

kṛtvā'gnihotraṃ svaśarīrasaṃsthaṃ śārīramagniṃ svamukhe juhoti /
yo bhaikṣacaryopagatairhavirbhi ścitāgninā prāpya sa yāti lokā //

mokṣāśramaṃ yaḥ kurute yathoktaṃ śuciḥ susankalpitabuddhiyuktaḥ /
anindhanaṃ jyotiriva praśāntaṃ sa brahmalokaṃ śrayate dvijātiḥ //
bharadvāja uvāca /

asmāllokātparo lokaḥ śrūyate nopalabhyate /
tamahaṃ jñātumicchāmi tadbhavānvaktumarhati //
bhṛguruvāca /

uttare himavatpārśve puṇye sarvaguṇānvite /
puṇyaḥ kṣemyaśca kāmyaśca sa paro loka ucyate //

tatra hyapāpakarmāṇaḥ śucayo'tyantanirmalāḥ /
lobhamohaparityaktā mānavā nirupadravāḥ //

sa svargasadṛśo lokastatra hyuktāḥ śubhā guṇāḥ /
nātra mṛtyuḥ prabhavati spṛśanti vyādhayo na ca //

na lobhaḥ paradāreṣu svadāranirato janaḥ /
na cānyonyavadhastatra dravyeṣu ca na vismayaḥ //

parokṣadharmo naivāsti sandeho nāpi jāyate /
kṛtasya tu phalaṃ vyaktaṃ pratyakṣamupalabhyate //

yānāsanāśanopetāḥ prāsādabhavanāśrayāḥ /
sarvakāmairvṛtāḥ keciddhemābharaṇabhūṣitāḥ //

prāṇadhāraṇamātraṃ tu keṣāñcidupalabhyate /
śrameṇa mahatā kecitkurvanti prāṇadhāraṇam //

iha dharmaparāḥ kecitkecinnaikṛtikā narāḥ /
sukhitāḥ duḥkhitāḥ kecinnirdhanā dhanino'pare //

iha śramo bhayaṃ mohaḥ kṣudhā nidrā ca jāyate /
lobhaścārthakṛto nṝṇāṃ yena muhyantyapaṇḍitāḥ //

iha artā bahuvidhā dharmādharmasya karmaṇaḥ /
yastadvedobhayaṃ prājñaḥ pāpmanā na sa lipyate //

sopadhaṃ kṛtiḥ steyaṃ parivādo hyasūyitā /
paropaghāto hiṃsā ca paiśunyamanṛtaṃ tathā //

etāni sevate yastu tapastasya mitāyate /
yastvetānnācaredvidvāṃstapastasya pravardhate //

iha cintā bahuvidhā dharmādharmasya karmaṇaḥ / karmabhūmiriyaṃ loke iha kṛtvā śubhāśubham /
śubhaiḥ śubhamavāpnoti kartā'śubhamathānyathā //

iha prajāpatiḥ pūrvaṃ devāḥ sarṣigaṇāstathā /
iṣṭena tapasā pūtā brahmalokamupāśritāḥ //

uttaraḥ pṛthivībhāgaḥ sarvapuṇyatamaḥ śubhaḥ /
ihatyāstatra jāyante ye vai puṇyakṛto janāḥ //

asatkarmāṇi kurvāṇāstiryagyoniṣu cāpare /
kṣīṇāyuṣastathā cānye naśyanti pṛthivītale //

anyonyabhakṣaṇāsaktā lobhamohasamanvitāḥ /
ihaiva parivarntate na te yāntyuttarāṃ diśam //

ye gurūnparyupāsante niyatā brahmacāriṇaḥ /
panthānaṃ sarvalokānāṃ te jānanti manīṣiṇaḥ //

ityukto'yaṃ mayā dharmaḥ sankṣepādbrahmanirmitaḥ /
dharmādharmau hi lokasya yo vai vetti sa buddhimān //
bhīṣma uvāca /

ityukto bhṛguṇā rājanbharadvājaḥ pratāpavān /
bhṛguṃ paramadharmātmā vismitaḥ pratyapūjayat //

eṣa te prabhavo rājañjagataḥ samprakīrtitaḥ /
nikhilena mahāprājña kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi //