Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.189

12.189.1

dānasya kiṃ phalaṃ proktaṃ dharmasya caritasya ca /
tapasaśca sutaptasya svādhyāyasya hutasya vā //
bhṛguruvāca /

12.189.2

hutena śāmyate pāpaṃ svādhyāyaiḥ śāntiruttamā /
dānena bhoga ityāhustapasā sarvamāpnuyāt //

12.189.3

dānaṃ tu dvividhaṃ prāhuḥ paratrārthamihaiva ca /
sadbhyo yaddīyate kiñcittatparatropatiṣṭhate //

12.189.4

asadbhyo dīyate yattu taddānamiha bhujyate /
yādṛśaṃ dīyate dānaṃ tādṛśaṃ phalamucyate //
bharadvāja uvāca /

12.189.5

kiṃ kasya dharmācaraṇaṃ kiṃ vā dharmasya lakṣaṇam /
dharmaḥ katividho vā'pi tadbhavānvaktumarhati //
bhṛguruvāca /

12.189.6

svadharmācaraṇe yuktā ye bhavanti manīṣiṇaḥ /
teṣāṃ svargaphalāvāptiryo'nyathā sa vimuhyate //
bharadvāja uvāca /

12.189.7

yadetaccāturāśramyaṃ brahmarṣivihitaṃ purā /
tasya svaṃsvaṃ samācāraṃ yathāvadvaktumarhasi //
bhṛguruvāca /

12.189.8

pūrvameva bhagavatā brahmaṇā lokahitamanutiṣṭhatā dharmasaṃrakṣaṇārthamāśramāścatvāro'bhinirdiṣṭāḥ / tatra gurukulavāsameva prathamamāśramamudāharanti / samyagyatra śaucasaṃskāraniyamavrataviniyatātmā ubhesandhye bhāskarāgnidaivatānyupasthāya vihāya nidrālasye gurorabhivādananavedābhyāsaśravaṇapavitrīkṛtāntarātmā [triṣavaṇamupaspṛśya brahmacaryāgniparicaraṇaguruśuśrūṣānityabhikṣyādisarvaniveditāntarātmā] guruvacanirdeśānuṣṭhānāpratikūlo guruprasādalabdhasvādhyāyatatparaḥ syāt //
bhavati cātra ślokaḥ /

12.189.9

guruṃ yastu samārādhya dvijo vedamavāpnuyāt /
tasya svargaphalāvāptiḥ śudhyate cāsya mānasamiti //

12.189.10

gārhasthyaṃ khalu dvitīyamāśramaṃ vadanti / tasya samudācāralakṣaṇaṃ sarvamanuvyākhyāsyāmaḥ / samāvṛttānāṃ sadācārāṇāṃ sahadharmacaryāphalārthināṃ gṛhāśramo vidhīyate / dharmārthakāmāvāptyarthaṃ trivargasādhanamapekṣyāgarhitena karmaṇā dhanānyādāya svādhyāyopalabdhaprakarṣeṇa vā brahmarṣinirmitena vā / havyakavyaniyamābhyāṃ daivatapūjāsamādhiprasādavidhyupalabdhena dhanena gṛhastho gārhasthyaṃ vartayet / taddhi sarvāśramāṇāṃ mūlamudāharanti / gurukulanivāsinaḥ parivrājakā ye cānye sankalpitavrataniyamadharmānuṣṭhāyinastepāmaṣyata eva bhikṣābalisaṃvibhāgāḥ pravartante //

12.189.11

vānaprasthānāṃ ca dravyopaskāra iti prāyaśaḥ khalvete sādhavaḥ sādhupathyāśinaḥ svādhyāyaprasaṅginastīrthābhigamanadeśadarśanārthaṃ pṛthivīṃ paryaṭanti teṣāṃ pratyutthānābhigamanābhivādanānasūyavākpradānasukhaśaktyāsanasukhaśayanābhyavahārasatkriyāceti //
bhavati cātra ślokaḥ /

12.189.12

atithiryasya bhagnāśo gṛhātpratinivartate /
sa tasya duṣkṛtaṃ dattvā puṇyamādāya gacchati //

12.189.13

api cātra yajñakriyābhirdevatāḥ prīyante nivāpena pitaro vedavidyābhyāsaśravaṇadhāraṇena ṛṣaya apatyotpādanena prajāpatiriti //
ślokau cātra bhavataḥ /

12.189.14

vatsalāḥ sarvabhūtānāṃ vācyāḥ śrotrasukhā giraḥ /
parivādāpavādau ca pāruṣyaṃ cātra garhitam //

12.189.15

avajñānamahankāro dambhaścaiva vigarhitaḥ /
ahiṃsā satyamakrodhaḥ sarvāśramagataṃ tapaḥ //

12.189.16

api cātra mālyābharaṇavastrābhyaṅganityopabhoganṛttagītavāditraśrutisukhanayanābhirāmadarśanānāṃ prāptirbhakṣyabhojyalehyapeyacoṣyāṇāmabhyavahāryāṇāṃ vividhānāmupabhogaḥ svavihārasantoṣaḥ kāmasukhāvāptiriti //
ślokau cātra bhavataḥ /

12.189.17

trivargaguṇanirvṛttiryasya nityaṃ gṛhāśrame /
sa sukhānyanubhūyeha śiṣṭānāṃ gatimāpnuyāt //

12.189.18

uñchavṛttirgṛhastho yaḥ svadharmācaraṇe rataḥ /
tyaktakāmasukhārambhaḥ svargastasya na durlabhaḥ //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc