Mahabharata · Chapter 12.191
ācārasya vidhiṃ tāta procyamānaṃ tvayā'nagha /
śrotumicchāmi dharmajña sarvajño hyasi me mataḥ //
bhīṣma uvāca /
durācārā durviceṣṭā duṣprajñāḥ priyasāhasāḥ /
asantastvabhivikhyātāḥ santaścācāralakṣaṇāḥ //
purīṣaṃ yadi vā mūtraṃ ye na kuvanti mānavāḥ / rājamārge gavāṃ madhye dhānyamadhye śivālaye /
agnyagāre tathā tīre ye na kurvanti te śubhāḥ //
śaucamāvaśyakaṃ kṛtvā devatānāṃ ca tarpaṇam /
dharmamāhurmanuṣyāṇāmupaspṛśya nadīṃ taret //
sūryaṃ sadopatiṣṭhena na svapedbhāskarodaye /
sāyamprātarjapetsandhyāṃ tiṣṭhanpūrvāṃ tathetarām //
pañcārdro bhojanaṃ bhuñjyātprādbhukho maunamāsthitaḥ /
na nindyādannabhakṣyāṃśca svādusvādu ca bhakṣayet //
nārdrapāṇiḥ samuttiṣṭhennārdrapādaḥ svapenniśi /
devarṣirnāradaḥ prāha etadācāralakṣaṇam //
śociṣkeśamanaḍvāhaṃ devagoṣṭhaṃ catuṣpatham /
brāhmaṇaṃ dhārmikaṃ caiva nityaṃ kuryātpradakṣiṇam //
atithīnāṃ ca sarveṣāṃ preṣyāṇāṃ svajanasya ca /
sāmātyaṃ bhojanaṃ bhṛtyaiḥ puruṣasya praśasyate //
sāyamprātarmanuṣyāṇāmaśanaṃ vedanirmitam /
nāntarā bhojanaṃ dṛṣṭamupavāsī tathā bhavet //
homakāle tathnā juhvannṛtukāle tathā vrajan /
ananyastrījanaḥ prājño brahmacārī tathā bhavet //
amṛtaṃ brāhmaṇocchiṣṭaṃ jananyā hṛdayaṃ kṛtam /
tajjanāḥ paryupāsante satyaṃ santaḥ samāsate //
loṣṭamadīṃ tṛṇacchedī nakhakhādī tu yo naraḥ /
nityocchiṣṭaḥ sankasuko nehāyurvindate mahat //
yajuṣā saṃskṛtaṃ māṃsaṃ nivṛtto māṃsabhakṣaṇāt /
bhakṣayenna vṛthāmāṃsaṃ pṛṣṭhamāṃsaṃ ca varjayet //
svadeśe paradeśe vā atirthi nopavāsayet /
kāmyakarmaphalaṃ labdhvā gurūṇāmupapādayet //
gurūṇāmāsanaṃ deyaṃ kartavyaṃ cābhivādanam /
gurūnabhyarcya yujyeta āyuṣā yaśasā śriyā //
nekṣetādityamudyantaṃ na ca nagnāṃ parastriyam /
maithunaṃ satataṃ dharmyaṃ guhye caiva samācaret //
tīrthānāṃ hṛdayaṃ tīrthaṃ śucīnāṃ hṛdayaṃ śuciḥ /
sarvamāryakṛtaṃ dharmyaṃ vālasaṃsparśanāni ca //
darśanedarśane nityaṃ sukhapraśnamudāharet /
sāyaṃ prātaśca viprāṇāṃ pradiṣṭamabhivādanam //
devagoṣṭhe gavāṃ madhye brāhmaṇānāṃ kriyāpathe /
svādhyāye bhojane caiva dakṣiṇaṃ pāṇimuddharet //
sāyaṃ prātaśca viprāṇāṃ pūjanaṃ ca yathāvidhi / paṇyānāṃ śobhate paṇyaṃ kṛṣīṇāmṛddhyatāṃ kṛṣiḥ /
bahukāraṃ ca sasyānāṃ vāhye vāho gavāṃ tathā //
sampannaṃ bhojane nityaṃ pānīye tarpaṇaṃ tathā /
suśṛtaṃ pāyase brūyādyavāgvāṃ kṛsare tathā //
śmaśrukarmaṇi samprāpte kṣute snāne'tha bhojane /
vyādhitānāṃ ca sarveṣāmāyuṣmamabhinandanam //
pratyādityaṃ na meheta na paśyedātmanaḥ śakṛt /
sutaiḥ striyā ca śayanaṃ saha bhojyaṃ ca varjayet //
tvankāraṃ nāmadheyaṃ ca jyeṣṭhānāṃ parivarjayet /
avarāṇāṃ samānānāmubhayaṃ naiva duṣyati //
hṛdayaṃ pāpavṛttānāṃ pāpamākhyāti vaikṛtam /
jñānapūrvaṃ vinaśyanti gūhamānā mahājane //
jñānapūrvakṛtaṃ pāpaṃ chādayantyabahuśrutāḥ /
nainaṃ manuṣyāḥ paśyanti paśyantyeva divaukasaḥ //
pāpenāpihitaṃ pāpaṃ pāpamevānuvartate / dharmeṇāpihito dharmo dharmamevānuvartate /
dhārmikeṇa kṛto dharmo dharmamevānuvartate //
pāpaṃ kṛtaṃ na smaratīha mūḍho vivartamānasya tadeti kartuḥ /
rāhuryathā candramupaiti cāpi tathā'budhaṃ pāpamupaiti karma //
āśayā sañcitaṃ dravyaṃ duḥkhenaivopabhujyate /
tadbudhā na praśaṃsanti maraṇaṃ na pratīkṣate //
mānasaṃ sarvabhūtānāṃ dharmamāhurmanīṣiṇaḥ /
tasmātsarveṣu bhūteṣu manasā śivamācaret //
eka eva careddharmaṃ nāsti dharme sahāyatā /
kevalaṃ vidhimāsādya sahāyaḥ kiṃ kariṣyati //
dharmo yonirmanuṣyāṇāṃ devānāmamṛtaṃ divi /
pretyabhāve sukhaṃ dharmācnchaśvattairupabhujyate //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0