Mahabharata · Chapter 12.170

tataḥ sa vidito rājñaḥ praviśya gṛhamuttamam /
pūjito rākṣasendreṇa nipasādāsanottame //

pṛṣṭaśca gotracaraṇaṃ svādhyāyaṃ brahmacārikam /
pṛṣṭo rājñā sa nājñāsīdgotramātramathābravīt //

brahmavarcamahīnasya svādhyāyādviratasya ca /
gotramātravido rājā nivāmaṃ samapṛcchata //
rākṣama uvāca /

kva te nivāsaḥ kalyāṇa kingotrā brāhmaṇī ca te /
tattvaṃ brūhi na bhīḥ kāryā viśramasva yathāsukham //
gautama uvāca /

madhyadeśaprasūto'haṃ vāso me śavarālaye /
śūdrī punarbhūrbhāryā me satyametadbravīmi te //
bhīṣma uvāca /

tato rājā vimamṛśe kathaṃ kāryamidaṃ bhavet /
kathaṃ vā sukṛtaṃ me syāditi vuddhyā'nvacintayan //

ayaṃ vai janmanā vipraḥ suhṛttamya mahātmanaḥ /
samprepitaśca tenāyaṃ kāśyapena mahātmanā //

tasya priyaṃ kariṣyāmi sa hi māmāśritaḥ sadā /
bhrātā me bāndhavaścāsau sakhā caiva priyo mama //

kārtikyāmadya bhoktāraḥ sahasraṃ me dvijottamāḥ /
tatrāyamapi bhoktā tu deyamasmai ca me dhanam //

sa cādya divasaḥ puṇyo hyatithiścāyamāgataḥ /
sankalpitaṃ caiva dhanaṃ kiṃ vicāryamataḥ param //

tataḥ sahasraṃ viprāṇāṃ viduṣāṃ samalankṛtam /
snātānāmanuliptānāmahatakṣaumavāsasām //

tānāgatāndvijaśreṣṭhānvirūpākṣo viśāmpate /
yathārhaṃ pratijagrāha vidhidṛṣṭena karmaṇā //

bṛsyasteṣāṃ tu sannyastā rākṣasendrasya śāsanāt /
bhūmau varakuśāḥ stīrṇāḥ preṣyairbharatasattama //

tāsu te pūjitā rājñā nipaṇṇā dvijasattamāḥ /
niladarbhodakenātha arcitā vidhivaddvijāḥ //

viśvedevāḥ sapitaraḥ sāgnayaścopakalpitāḥ / viliptāḥ puṣpavantaśca supracārāḥ supūjitāḥ /
vyarājanta mahārāja nakṣatrapatayo yathā //

tato jāmbūnadīḥ pātrīrvajrāṅkā vimalāḥ śubhāḥ /
varānnapūrṇā viprebhyaḥ prādānmadhughṛtaplutāḥ //

tasya nityaṃ madāpāḍhyāṃ mādhyāṃ ca bahavo dvijāḥ /
īpsitaṃ bhojanavaraṃ labhante satkṛtaṃ tathā //

viśeṣatastu kārtikyāṃ dvijebhyaḥ samprayacchati /
śaradvyapāye ratnāni paurṇamāsyāmiti śrutiḥ //

suvarṇaṃ rajataṃ caiva maṇīnatha ca mauktikān /
vajrānmahādhanāṃścaiva vaidūryājinarāṅkavān //

ratnavanti ca pātrāṇi dakṣiṇārthaṃ sa bhārata /
dattvā prāha dvijaśreṣṭhānvirūpākṣo mahāyaśāḥ //

gṛhṇīta ratnānyetāni yathotsāhaṃ yatheṣṭataḥ / yeṣuyeṣu ca bhāṇḍeṣu bhuktavanto dvijottamāḥ /
tānyevādāya gacchadhvaṃ svaveśmānīti bhārata //

ityuktavacane tasminrākṣasendre mahātmani /
yatheṣṭaṃ tāni ratnāni jagṛhurbrāhmaṇavarṣabhāḥ //

tato mahārhaistaistena ratnairabhyarcitāḥ śubhaiḥ /
brāhmaṇā mṛṣṭavasanāḥ suprītāḥ samudo'bhavan //

tatastānrākṣasendrastu dvijānāha punarvacaḥ /
nānā deśāgatānrājā brāhmaṇānanumanya vai //

adyaikaṃ divasaṃ viprā na vo'stīha bhayaṃ kvacit /
rākṣasebhyaḥ pramodadhvamiṣṭato yāta māciram //

tataḥ pradudruvuḥ sarve viprasaṅghāḥ samantataḥ /
gautamo'pi suvarṇasya bhāramādāya satvaraḥ //

kṛcchrātsamudvahanbhāraṃ nyagrodhaṃ samupāgamat /
nyaṣīdacca pariśrāntaḥ klāntaśca kṣudhitaśca saḥ //

tatastamabhyagādrājanrājadharmā khagottamaḥ /
svāgatenābhyanandacca gautamaṃ mitravatsalaḥ //

tasya pakṣāgravikṣepaiḥ klamaṃ vyapanayadbakaḥ /
pūjāṃ cāpyakaroddhīmānbhojanaṃ ca yathāvidhi //

tatastau saṃvidaṃ kṛtvā khagendradvijasattamau //

gautamaścintayāmāsa rātrau tasya samīpataḥ /
hāṭakasyābhirūpasya bhāro'yaṃ sumahānmayā //

gṛhīto lobhamohābhyāṃ dūraṃ ca gamanaṃ mama / na cāsti pathi bhoktavyaṃ prāṇasandhāraṇaṃ mama /
kiṃ kṛtvā sukṛtaṃ hi syāditi cintāparo'bhavat //

tataḥ sa pathi bhoktavyaṃ prekṣamāṇo na kiñcana /
kṛtaghnaḥ puruṣavyāghra manasedamacintayat //

ayaṃ bakapatiḥ pārśve māṃsarāśicito mahān /
imaṃ hatvā gṛhītvā'sya māṃsaṃ yāsya iti prabho //