Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.158

12.158.1

svādhyāyakṛtayatnasya brāhmaṇasya viśeṣataḥ /
dharmakāmasya dharmātmankinnu śreya ihocyate //

12.158.2

bahudhā darśane loke śreyo yadiha manyase /
asmim̐lloke pare caiva tanme brūhi pitāmaha //

12.158.3

mahānayaṃ dharmapatho bahuśākhaśca bhārata /
kiṃsvideveha dharmāṇāmanuṣṭheyatamaṃ matam //

12.158.4

dharmasya mahato rājanbahuśākhasya tattvataḥ /
yanmūlaṃ paramaṃ tāta tatsarvaṃ brūhyatandritaḥ //
bhīṣma uvāca /

12.158.5

hanta te kathayiṣyāmi yena śreyo hyavāpsyasi /
pītvā'mṛtamiva prājño yena tṛpto bhaviṣyasi //

12.158.6

dharmasya vidhayo naike tete proktā maharṣibhiḥ /
svaṃsvaṃ vijñānamāśritya damasteṣāṃ parāyaṇam //

12.158.7

damaṃ niḥśreyasaṃ prāhurvṛddhā niścitadarśinaḥ /
brāhmaṇasya viśeṣeṇa damo dharmaḥ sanātanaḥ //

12.158.8

nādāntasya kriyāsiddhiryathāvadupalabhyate /
damo dānaṃ tathā yajñānadhītaṃ cātivartate //

12.158.9

damastejo vardhayati pavitraṃ ca damaḥ param /
vipāpmā tejasā yuktaḥ puruṣo vindate mahat //

12.158.10

damena sadṛśaṃ dharmaṃ nānyaṃ lokeṣu śuśrum /
damo hi paramo loke praśastaḥ sarvadharmiṇām //

12.158.11

pretya cātra manuṣyendra paramaṃ vindate sukham /
damena hi sadā yukto mahāntaṃ dharmamaśnute //

12.158.12

sukhaṃ dāntaḥ prasvapiti sukhaṃ ca pratibudhyate /
sukhaṃ paryeti lokāṃśca manaścāsya prasīdati //

12.158.13

adāntaḥ puruṣaḥ kleśamabhīkṣṇaṃ pratipadyate /
anarthāṃśca bahūnanyānprasṛjatyātmadoṣajān //

12.158.14

āśrameṣu caturṣvāhurdamamevottamaṃ vratam /
damaliṅgāni vakṣyāmi yeṣāṃ samudayo damaḥ //

12.158.15

kṣamā dhṛtirārhesā ca samatā satyamārjavam /
indriyābhijayo dākṣyaṃ mārdavaṃ hrīracāpalam //

12.158.16

akārpaṇyamasaṃrambhaḥ santoṣaḥ priyavāditā /
avihasā'nasūyā cāpyeṣāṃ samudayo damaḥ //

12.158.17

gurupūjā ca kauravya dayā bhūteṣvapaiśunam /
janavādamṛṣāvādastutinindāvisarjanam //

12.158.18

kāmaṃ krādhaṃ ca lobhaṃ ca darpaṃ stambhaṃ vikatthanam /
roṣamīrṣyāvamānaṃ ca naiva dānto niṣevate //

12.158.19

anindito hyakāmātmā nālpeṣvarthyanasūyakaḥ /
samudrakalpaḥ sa naro na kathañcana pūryate //

12.158.20

ahaṃ tvayi mama tvaṃ ca mayi te teṣu cāpyaham /
pūrvasambandhisaṃyogaṃ naitaddānto niṣevate //

12.158.21

sarvā grāmyāstathā'raṇyā yāśca loke pravṛttayaḥ /
nindāṃ caiva praśaṃsāṃ ca yo nāśrayati mucyate //

12.158.22

maitro'tha śīlasampannaḥ prasannātmātmavicca yaḥ /
muktasya vividhaiḥ saṅgaistasya pretya phalaṃ mahat //

12.158.23

suvṛttaḥ śīlasampannaḥ prasannātmā'tmavidvudhaḥ /
prāpyeha loke satkāraṃ sugatiṃ pratipadyate //

12.158.24

karma yacchubhameveha sadbhirācaritaṃ ca yat /
tadeva jñānayuktasya munervartma na hīyate //

12.158.25

niṣkramya vanamāsthāya jñānayukto jitendriyaḥ /
kālākāṅgī carannevaṃ brahmabhūyāya kalpate //

12.158.26

abhayaṃ yasya bhūtebhyo bhūtānāmabhayaṃ yataḥ /
tasya dehādvimuktasya bhayaṃ nāsti kutaścana //

12.158.27

avācinoti karmāṇi na ca sampracinoti ha /
samaḥ sarveṣu bhūteṣu maitrāyaṇagatiṃ caret //

12.158.28

śakunīnāmivākāśe matsyānāmmiva codake /
yathā gatirna dṛśyeta tathā tasya sa saṃśayaḥ //

12.158.29

gṛhānutsṛjya yo rājmokṣamevābhipadyate /
lokāstejomayāstasya kalpante śāśvatīḥ samāḥ //

12.158.30

sannyasya sarvakarmāṇi sannyasya vidhivattapaḥ /
sannyasya vividhā vidyāḥ sarvaṃ sannyasya caiva ha //

12.158.31

kāme śuciranāvṛttaḥ prasannātmā'tmavicchuciḥ /
prāpyeha loke satkāraṃ svargaṃ samabhipadyate //

12.158.32

yacca paitāmahaṃ sthānaṃ brahmarāśisamudbhavam /
guhāyāṃ nihitaṃ nityaṃ taddamenābhigamyate //

12.158.33

jñānārāmasya buddhasya sarvabhūtānurodhinaḥ /
nāvṛttibhayamastīha paralokabhayaṃ kutaḥ //

12.158.34

eka eva dame doṣo dvitīyo nopapadyate /
yadenaṃ damasaṃyuktamaśaktaṃ manyate janaḥ //

12.158.35

eko'sya sumahāprājña doṣaḥ syātsumahānguṇaḥ /
kṣamayā vipulā lokā durlabhā hi sahiṣṇutā //

12.158.36

dāntasya kimaraṇyena tathā'dāntasya bhārata /
yatraiva nivaseddāntastadaraṇyaṃ sa cāśramaḥ //
vaiśampāyana uvāca /

12.158.37

etadbhīṣmasya vacanaṃ śrutvā rājā yudhiṣṭhiraḥ /
amṛteneva santṛptaḥ prahṛṣṭaḥ samapadyata //

12.158.38

punaśca paripapraccha bhīṣmaṃ dharmabhṛtāṃ varam /
tataḥ prītaḥ sa covāca tasmai sarvaṃ kurūdvahaḥ //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc