Mahabharata · Chapter 12.143

pitāmaha mahāprājña sarvaśāstraviśārada /
śaraṇāgataṃ pālayato yo dharmastaṃ bravīhi me //
bhīṣma uvāca /

mahāndharmo mahārāja śaraṇāgatapālane /
arhaḥ praṣṭuṃ bhavāṃścainaṃ praśnaṃ bharatasattama //

śibiprabhṛtayo rājanrājānaḥ śaraṇaṃ gatān /
paripālya mahātmānaḥ saṃsiddhiṃ paramāṃ gatāḥ //

śrūyate ca kapotena śatruḥ śaraṇamāgataḥ /
pūjitaśca yathānyāyaṃ svaiśca māṃsairnimantritaḥ //
yudhiṣṭhira uvāca /

kathaṃ kapotena purā śatruḥ śaraṇamāgataḥ /
svamāṃsaṃ bhojitaḥ kāṃ ca gatiṃ lebhe sa bhārata //
bhīṣma uvāca /

śṛṇu rājankathāṃ divyāṃ sarvapāpapraṇāśinīm /
nṛpatermucukundasya kathitāṃ bhārgaveṇa vai //

imamarthaṃ purā pārtha mucukundo narādhipaḥ /
bhārgavaṃ paripapraccha praṇataḥ puruṣarṣabha //

tasmai śuśrūṣamāṇāya bhārgavo'kathayatkathām /
imāṃ yathā kapotena siddhiḥ prāptā narādhipa //
uśanovāca /

dharmiścayasaṃyuktāṃ kāmārthasahitāṃ kathām /
śṛṇuṣvāvahito rājangadato me mahābhujaḥ //

kaścitkṣudrasamācāraḥ pṛthivyāṃ kālasammitaḥ /
cacāra pṛthivīpāla ghoraḥ śakunilubdhakaḥ //

kākola iva kṛṣṇāṅgo rūkṣaḥ pāpasamāhitaḥ /
yavamadhyaḥ kṛśagrīvo hrasvapādo mahāhanuḥ //

naiva tasya suhṛtkaścinna sambandhī na bāndhavāḥ /
bāndhavaiḥ samparityaktastena raudreṇa karmaṇā //

naraḥ pāpasamācārastyaktavyo dūrato budhaiḥ /
ātmānaṃ yo na sandhatte sonyasya syātkathaṃ hitaḥ //

ye nṛśaṃsā durātmānaḥ prāṇiprāṇaharā narāḥ /
udvejanīyā bhūtānāṃ vyālā iva bhavanti te //

sa vai kṣārakamādāya vane hatvā ca pakṣiṇaḥ /
cakāra vikrayaṃ teṣāṃ pataṅgānāṃ janādhipaḥ //

evaṃ tu vartamānasya tasya vṛttiṃ durātmanaḥ /
agamatsumahānkālo na cādharmamabudhyata //

tasya bhāryāsahāyasya ramamāṇasya śāśvatam /
daivayogavimūḍhasya nānyā vṛttirarocata //

tataḥ kadācittasyātha vanasthasya samantataḥ /
pātayanniva vṛkṣāṃstānsumahānvātasambhramaḥ //

meghasankulamākāśaṃ vidyunmaṇḍalamaṇḍitam /
sañchannastu muhūrtena nausārthairiva sāgaraḥ //

vāridhārāsamūhena samprahṛṣṭaḥ śatakratuḥ /
kṣaṇena pūrayāmāsa salilena vasundharām //

tato dhārākule loke sambhramannaṣṭacetanaḥ /
śītārtastadvanaṃ sarvamākulenāntarātmanā //

naiva nimnaṃ sthalaṃ vā'pi so'vindata vihangahā /
pūrito hi jalaughenana tasya mārgo vanasya tu //

pakṣiṇaṃ varṣavegena hatā līnāstu pādapāt /
mṛgasihavarāhāśca ye cānye tatra pakṣiṇaḥ //

mahatā vātavarṣeṇa trāsitāste vanaukasaḥ /
bhayārtāśca kṣudhārtāśca babhramuḥ sahitā vane //

sa tu śītahatairgātrairjagāmaiva na tasthivān /
dadarśa patitāṃ bhūmau kapotīṃ śītavihvalām //

dṛṣṭavā'rtopi hi pāpātmā sa tāṃ pañjarake'kṣipat /
svayaṃ duḥkhābhibhūto'pi duḥkhamevākarotpare //

pāpātmā pāpakāritvatpāpameva cakāra saḥ /
so'paśyattaruṣaṇḍeṣu meghanīlaṃ vanaspatim //

sevyamānaṃ vihangaughaiśchāyāvāsaphalārthibhiḥ /
dhātrā paropakārāya sa sādhuriva nirmitaḥ //

athābhavatkṣaṇenaiva viyadvimalatārakam / mahatsara ivotphullaṃ kumudacchuritodakam /
kusumākāratārāḍhyamākāśaṃ nirmalaṃ bahu //

ghanairmuktaṃ nabho dṛṣṭvā lubdhakaḥ śītavihvalaḥ /
diśo vilokayāmāsa velāṃ ca sudurātmavān //

dūre grāmaniveśaśca tasmātsthānāditi prabho /
kṛtabuddhirdrume tasminvastuṃ tāṃ rajanīṃ tataḥ //

sāñjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā vākyamāha vanaspatim /
śaraṇaṃ yāmi yānyasmindaivatānīti bhārata //

sa śilāyāṃ śiraḥ kṛtvā parṇānyāstīrya bhūtale /
duḥkhena mahatā'viṣṭastataḥ suṣvāpa pakṣihā //