Mahabharata · Chapter 12.135

atrāpyudāhantīmamitihāsaṃ purātanam /
yathā dasyuḥ samaryādo dasyutvātsiddhimāptavān //

prahartā matimāñśūraḥ śrutavānsunṛśaṃsavān /
akṣannāśramiṇāṃ dharmaṃ brahmaṇyo gurupūjakaḥ //

aniṣādyāṃ kṣatriyājjātaḥ kṣatradharmānupālakaḥ /
kāpacyo nāma naiṣādirdasyutvātsiddhimāptavān //

araṇye sāyaṃ pūrvāhṇe mṛgayūthaprakopitā /
vedhijño mṛgajātīnāṃ naiṣādānāṃ ca kovidaḥ //

sarvakānanadeśajñaḥ pāriyātracaraḥ sadā /
dharmajñaḥ sarvavarṇānāmamogheṣurdṛḍhāyudhaḥ //

apyanekaśatāṃ senāmeka eva jigāya saḥ /
sa vṛddhāvambapitarau mahāraṇye'bhyapūjayat //

madhumāṃsairmūlaphalairannairuccāvacairapi /
satkṛtya bhojayāmāsa samyakparicacāra ha //

āraṇyakānpravrajitānbrāhmaṇānparipālayan /
api tebhyo mṛgānhatvā nināya satataṃ vane //

ye'smānna pratigṛhṇanti dasyubhojanaśaṅkayā /
teṣāmāsajya geheṣu kalya eva sa gacchati //

taṃ bahūni sahasrāṇi grāmaṇītve'bhivavrire /
nirmaryādāni dasyūnāṃ niranukrośavartinām //
dasyava ūcuḥ /

muhūrtadeśakālajñaḥ prājñaḥ śūro dṛḍhavrataḥ /
grāmaṇīrbhava no mukhyaḥ sarvepāmeva sammataḥ //

yathāyathā vakṣyasi naḥ kariṣyāmastathātathā /
pālayāsmānyathānyāyaṃ yathā mātā yathā pitā //
kāpacya uvāca /

mā vadhīstvaṃ striyaṃ bhīruṃ mā śiśuṃ mā tapasvinam /
nāyudhyamāno hantavyo na ca grāhyā balātstriyaḥ //

sarvathā strī na hantavyā sarvasatveṣu budhyata /
nityaṃ gobrāhmaṇe svasti yoddhavyaṃ ca tadarthataḥ //

satyaṃ ca nāpi hartavyaṃ sāravighnaṃ ca mā kṛthāḥ /
pūjyante yatra devāśca pitaro'tithayaśca ha //

sarvabhūteṣvapi varo brāhmaṇo mokṣamarhati /
kāryā cāpacitisteṣāṃ sarvasvenāpi bhāvayet //

yasya tvete sampraduṣṭāstasya vidyātparābhavam /
na tasya triṣu lokeṣu trātā bhavati kascana //

yo brāhmaṇānparibhavedvināśaṃ cāpi rocayet /
sūryodaya iva dhvānte dhruvaṃ tasya parābhavaḥ //

ihaiva phalamāsīnaḥ pratyākāṅkṣeta sarvaśaḥ /
yeye no na pradāsyanti tāṃstāṃstenābhiyāsyasi //

śiṣṭyarthaṃ vihito daṇḍo na vadhārthaṃ vidhīyate /
ye ca śiṣṭānprabādhante dharmasteṣāṃ vadhaḥ smṛtaḥ //

ye ca rāṣṭroparodhena vṛddhiṃ kurvanti kecana /
tānevānumriyeraṃste kuṇapaṃ kṛmayo yathā //

ye punardharmaśāstreṇa varteranniha dasyavaḥ / api te dasyavo bhūtvā kṣipraṃ siddhimavāpnuyuḥ /
bhīṣma uvāca /

te sarvamevānucakruḥ kāpacyasyānuśāsanam /
vṛddhiṃ ca lebhire sarve pāpebhyaścāpyupāraman //

kāpacyaḥ karmaṇā tena mahatīṃ siddhimāptavān /
sādhūnāmācarankṣemaṃ dasyūnpāpānnivartayan //

idaṃ kāpacyacaritaṃ yo nityamanucintayet /
nāraṇyebhyo'pi bhūtebhyo bhayamṛcchetkathañcana //

na bhayaṃ tasya martyebhyo nāmartyebhyaḥ kathañcana /
na sato nāsato rājansa hyaraṇyeṣu gopatiḥ //