Mahabharata · Chapter 12.119

evaṃ guṇayutānbhṛtyānsvesve sthāne narādhipaḥ /
niyojayati kṛtyeṣu sa rājyaphalamaśnute //

na vā svasthānamutkramya pramāṇamapi satkṛtam /
āropya cāpi svasthānamutkramyānyatprapadyate //

svajātiguṇasampannāḥ sveṣu dharmeṣvavasthitāḥ /
prakartavyā hyamātyāstu nāsthāne prakriyā kṣamā //

anurūpāṇi karmāṇi bhṛtyebhyo yaḥ prayacchati /
sa bhṛtyaguṇasampannaṃ rājā phalamupāśnute //

śarabhaḥ śarabhasthāne siṃhaḥ siṃha ivotthitaḥ /
vyāghro vyāghra iva sthāpyo dvīpī dvīpī yathā tathā //

karmasvihānurūpeṣu nyasyā bhṛtyā yathāvidhi /
pratilomaṃ na bhṛtyāste sthāpyāḥ karmaphalaiṣiṇā //

yaḥ pramāṇamatikramya pratilomaṃ narādhipaḥ /
bhṛtyānsthāpayate'buddhirna sa rañjayate prajāḥ //

na bāliśā na ca kṣudrā nāprājñā nājitendriyāḥ /
nākulīnā janāḥ pārśve sthāpyā rājñā guṇaiṣiṇā //

sādhavaḥ kulajāḥ śūrā jñānavanto'nasūyakāḥ /
akṣudrāḥ śucayo dakṣāḥ syurnarāḥ pāripārśvakāḥ //

udbhūtāstatparāḥ śāntāścaukṣāḥ prakṛtijāḥ śubhāḥ /
svesve sthāne'nupākṛṣṭāste syū rājño bahiścarāḥ //

siṃhasya satataṃ pārśve siṃha eva jano bhavet /
asiṃhaḥ siṃhasahitaḥ siṃhavallabhate phalam //

yastu siṃhaḥ śvabhiḥ kīrṇaḥ siṃhakarmaphale rataḥ /
na sa siṃhaphalaṃ bhoktuṃ śaktaḥ śvabhirupāsitaḥ //

eva metairmanuṣyendra śūraiḥ prājñairbahuśrutaiḥ /
kulīnaiḥ saha śakyeta kṛtsnā jetuṃ vasundharā //

nāvaidyo nānṛjuḥ pārśve nāprājño nā mahāyaśāḥ /
sangrāhyo vasudhāpālairbhṛtyo bhṛtyavatāṃ vara //

vāṇavadvisṛtā yānti svāmikāryaparā narāḥ /
ye bhṛtyāḥ pārthivahitāsteṣu sāntvaṃ sadā caret //

kośaśca satataṃ rakṣyo yatnamāsthāya rājabhiḥ /
kośamūlā hi rājānaḥ kośavṛddhikaro bhavet //

koṣṭhāgāraṃ ca te nityaṃ sphītaṃ dhānyaiḥ susañcitaiḥ / sadā tvaṃ satsu sannyastadhanadhānyapako bhava /

nityayuktāśca te bhṛtyā bhavantu raṇakovidāḥ /
vājināṃ ca prayogeṣu vaiśāradyamiheṣyate //

jñātibandhujanāvekṣī mitrasambandhisatkṛtaḥ /
paurakāryahitānvekṣaī bhava kauravanandana //

eṣā te naiṣṭhikī buddhiḥ prajñā cābhihitā maṣā /
śvāte nidarśanaṃ tāta kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi //