Mahabharata · Chapter 12.112

kiṃ pārthivena kartavyaṃ kiñca kṛtvā sukhī bhavet /
tanmamācakṣva tattvena sarvadharmabhṛtāṃ vara //
bhīṣma uvāca /

hanta te'haṃ pravakṣyāmi śṛṇu kāryaikaniścayam /
yathā rājñeha kartavyaṃ yacca kṛtvā sukhī bhavet //

nacaivaṃ vartitavyaṃ sma yathedamanuśuśrum /
uṣṭrasya tu mahadvṛttaṃ tannibodha yudhiṣṭhira //

jātismaro mahānuṣṭraḥ prajāpatikulodbhavaḥ /
tapaḥ sumahadātiṣṭhadaraṇye saṃśitavrataḥ //

tapasastasya cānte'tha prītimānabhavadvibhuḥ /
vareṇa cchandayāmāsa tataścainaṃ pitāmahaḥ //
uṣṭra uvāca /

bhagavaṃstvatprasādānme dīrghā grīvā bhavediyam /
yojanānāṃ śataṃ sāgramiccheyaṃ cārituṃ vibho //

evamasviti coktaḥ sa varadena mahātmanā /
pratilabhya varaṃ śreṣṭhaṃ yayāvuṣṭraḥ svakaṃ vanam //

sa cakāra tadā'lasyaṃ varadānātsudurmatiḥ /
na caicchacciratuṃ gantuṃ durātmā kālamohitaḥ //

sa kadācitprasāryaiva tāṃ grīvāṃ śatayojanām /
cacāra śrāntahṛdayo vātaścāgāttato mahān //

sa guhāyāṃ śirogrīvāṃ nidhāya paśurātmanaḥ /
āste varṣamathābhyāgātsumahatplāvayajjagat //

atha śītaparītāṅgo jambukaḥ kṣucchramānvitaḥ /
sadārastāṃ guhāmāśu praviveśa jalārditaḥ //

sa dṛṣṭvā māṃsajīvī tu subhṛśaṃ kṣucchramānvitaḥ //
abhakṣayattato grīvāmuṣṭrasya bharatarṣabha //

yadā tvabudhyatātmānaṃ bhakṣyamāṇaṃ sa vai paśu /
tadā sankocane yatnamakarodbhṛśaduḥkhitaḥ //

yāvadūrdhvamadhaścaiva grīvāṃ sankṣipate paśuḥ /
tāvattena sadāreṇa jambukena sa bhakṣitaḥ //

sa hatvā bhakṣayitvā ca tamuṣṭraṃ jambukastadā /
vigate vātavarpe tu niścakrāma guhodarāt //

evaṃ durbuddhinā prāptamuṣṭreṇa nidhanaṃ tadā /
ālasyasya kramātpaśya mahāntaṃ doṣamāgatam //

tvamapyevaṃvidhaṃ hitvā yogena niyatendriyaḥ /
vartasva buddhimūlaṃ tu vijayaṃ manurabravīt //

buddhiśreṣṭhāni karmāṇi bāhumadhyāni bhārata /
tāni jaṅghājaghanyāni bhārapratyavarāṇi ca //

rājyaṃ tiṣṭhati dakṣasya sangṛhītendriyasya ca / [ārtasya buddhimūlaṃ hi vijayaṃ manurabravīt.]
guptaṃ mantraṃ śrutavataḥ susahāyasya cānagha //

asahāyavato hyarthā na tiṣṭhanti kadācana / parīkṣitasahāyasya tiṣṭhantīha yudhiṣṭhira /
sahāyayuktena mahī kṛtsnā śakyā praśāsitum //

idaṃ hi sadbhiḥ kathitaṃ vidhijñaiḥ purā mahendrapratimaprabhāvaḥ /
mayā'pi coktaṃ tava śāstradṛṣṭyā tvamapramattaḥ pracarasva rājan //