Mahabharata · Chapter 12.113

rājā rājyamanuprāpya durbalo bharatarṣabha /
amitrasyātivṛddhasya kathaṃ tiṣṭhedasādhanaḥ //
bhīṣma uvāca /

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
saritāṃ caiva saṃvādaṃ sāgarasya ca bhārata //

surārinilayaḥ śaśvatsāgaraḥ saritāṃ patiḥ /
papraccha saritaḥ sarvāḥ saṃśayaṃ jātamātmanaḥ //
sāgara uvāca /

samūlaśākhānpaśyāmi nihatānkvāpi no drumān /
yuṣmābhiriha pūrṇābhiranyāṃstatra na vetasān //

a-pakāyaścālpasāro vetasaḥ kūlajaśca yaḥ /
ajñayā vā nānītaḥ kiṃ ca vā tena vaḥ kṛtam //

tadahaṃ śrotumicchāmi sarvāsāmeva vo matam /
yathā cemāni kūlāni hitvā nāyāti vetasaḥ //

tatra prāha nadī gaṅgā vākyamuttaramarthavat /
hetumadgrāhakaṃ caiva sāgaraṃ saritāṃ patim //
gaṅgovāca /

tiṣṭhantyete yathāsthānaṃ nagā hyekaniketanāḥ /
tatastyajanti tatsthānaṃ prātilomyānna vetasaḥ //

vetaso vegamāyāntaṃ dṛṣṭvā namati nāpare /
sa ca vege hyatikrānte sthānamāpadyate punaḥ //

kālajñaḥ samayajñaśca sadāvaśyaśca no drumaḥ /
anulomavṛttitastabdhastena tvāṃ naiti vetasaḥ //

mārutodakavegena ye namantyunnamanti ca /
oṣadhyaḥ pādapā gulmā na te yānti parābhavam //
bhīṣma uvāca /

yo hi śatrorvivṛddhasya prabhorbandhavināśane /
pūrvaṃ na sahate vegaṃ kṣiprameva vinaśyati //

sārāsāraṃ balaṃ vīryamātmano dviṣataśca yaḥ /
jānanvicarati prājño na sa yāti parābhavam //

evameva yadā vidvānmanyate vipulaṃ balam /
saṃśrayedvaitasīṃ vṛttimetatprajñānalakṣaṇam //