Mahabharata · Chapter 12.102
jayinyāḥ kāni rūpāṇi bhavanti bharatarṣabha /
pṛtanāyāḥ praśastāni tāni cecchāmi veditum //
bhīṣma uvāca /
jayinyā yāni rūpāṇi bhavanti bharatarṣabha /
pṛtanāyāḥ praśastāni tāni vakṣyāmi sarvaśaḥ //
daive pūrvaṃ prakupite mānuṣe kālacodite /
tadvidva a'nupasyanti jñānadīrgheṇa cakṣuṣā //
prāyaścittavidhiṃ cātra japahomāṃśca tadvidaḥ /
maṅgala ni ca kurvanti śamayantyahitāni ca //
udīṇānaso yodhā vāhanāni ca bhārata /
yasyāṃ bhavanti senāyāṃ dhruvaṃ tasyā jayo bhavet //
anveva vāyavo yānti tathaivendradhanūṃṣi ca /
anuplavante meghāśca tathā'dityasya raśmayaḥ //
gomāyavaścātulomabalā gṛdhrāśca sarvaśaḥ /
arhayeyuryadā senāṃ tadā siddhiranuttamā //
prasannabhāḥ pāvakaścordhvaraśmiḥ pradakṣiṇāvartaśikho vidhūmaḥ /
puṇyā gandhāścāhutīnāṃ bhavanti jayasyaitadbhāvino rūpamāhuḥ //
gambhīraśabdāśca mahāsvanāśca śaṅkhyāśca bheryaśca nadanti yatra /
yuyutsavaścāpratīpā bhavanti jayasyaitadbhāvino rūpamāhuḥ //
iṣṭā mṛgāḥ pṛṣṭhato vāmataśca samprasthitānāṃ ca gamiṣyatāṃ ca /
jighāṃsatāṃ dakṣiṇāḥ siddhimāhu rye tvagrataste pratiṣedhayanti //
māṅgalyaśabdāñśakunā vadanti haṃsāḥ krauñcāḥ śatapatrāśca cāṣāḥ /
hṛṣṭā yodhāḥ satvavanto bhavanti jayasyaitadbhāvino rūpamāhuḥ //
śastrairyantraiḥ kavacaiḥ ketubhiśca subhānubhirmukhavarṇaiśca yūnām /
bhrājiṣmatī duṣprativīkṣaṇīyā yeṣāṃ camūste'bhibhavanti śatrūn //
śuśrūṣavaścānabhimāninaśca parasparaṃ sauhṛdamāsthitāśca /
yeṣāṃ yodhāḥ śauryamanuṣṭhitāśca jayasyaitadbhāvino rupamāhuḥ //
śabdāḥ sparśāstathā gandhā vicaranti manaḥ priyāḥ /
dhairyaṃ cāviśate yodhānvijayasya mukhaṃ ca tat //
śabdo vāmaḥ prasthitasya dakṣiṇaḥ pravivikṣataḥ /
paścātsaṃsādhayatyarthaṃ purastācca niṣedhati //
saṃhatya mahatīṃ senāṃ caturaṅgāṃ yudhiṣṭhira /
sāmnaiva vartayeḥ pūrvaṃ prasatethāstato yudhi //
jaghanya eṣa vijayo yadyuddhe sāmabhāṣaṇam /
yādṛcchiko yudhi jayo daiveneti vicāraṇam //
āpageva mahāvegā trastā iva mahāmṛgāḥ /
durnivāryatamā caiva prabhagnā mahatī camūḥ //
bhagnā ityeva bhajyante vidvāṃso'pi na kāraṇam /
udārasārā mahatī rurusanghopamā camūḥ //
parasparajñāḥ saṃhṛṣṭāstyaktaprāṇāḥ suniścitāḥ /
api pañcatratai śūrā nighnanti paravāhinīm //
api vā pañcaṣaṭ्saptasaṃhitāḥ kṛtaniścayāḥ /
klalīnāḥ pūjitāḥ samyagvijayantīha śātravān //
sannipāto na mantavyaḥ śakye sati kathañcana /
sāntvabhedapradānānāṃ yuddhamuttaramucyate //
saṃsarpeṇa hi senāyā bhayaṃ bhīrūnprabādhate /
vajrādiya prajvalitādiyaṃ svitkṣapayiṣyati //
amiprayātāṃ samitiṃ jñātvā ye pratiyāntyatha /
teṣāṃ sandanti gātrāṇi yodhānāṃ vivayasya ca //
viṣayo vyathate rājansarvaḥ sasthāṇujaṅgamaḥ /
astrapratāpataptānāṃ majjāḥ sīdanti dehinām //
teṣāṃ sāntvaṃ krūramiśraṃ praṇetavyaṃ punaḥ punaḥ /
sampīḍyamānā hi parairyogamāyānti sarvataḥ //
āntarāṇāṃ ca bhedārthaṃ carānabhyavacārayet /
yaśca tasmātparo rājā tena sandhiḥ praśasyate //
na hi tasyānyathā pīḍā śakyā kartuṃ tathāvidhā /
yathā sārdhamamitreṇa sarvataḥ pratibādhanam //
kṣamā vai sādhumāyāti na hyasādhūnkṣamā sadā /
kṣamāyāścākṣamāyāśca pārtha viddhi prayojanam //
vijitya kṣamamāṇasya yaśo rājño vivardhate /
mahāparādhe hyapyasminviśvasantyapi śatravaḥ //
manyante karṣayitvā tu kṣamā sādhvīti śāmbarāḥ /
asantaptaṃ tu yaddāru pratyeti prakṛtiṃ punaḥ //
naitatpraśaṃsantyācāryā na caitatsādhu darśanam /
akrodhenāvināśena niyantavyāḥ svaputravat //
dveṣyo bhavati bhūtānāmugro rājā yudhiṣṭhira /
mṛdumapyavamanyante tasmādubhayabhāgbhavet //
prahariṣyanpriyaṃ brūyātpraharannapi bhārata /
prahṛtya ca priyaṃ brūyācchocanniva rudanniva //
na me priyā ye sma hatāḥ samprahṛṣṭāḥ pare'pi ca /
na ca katthanamevāgryamucyamānaṃ punaḥ punaḥ //
aho jīvitamākāṅkṣennedṛśo vadhamarhati /
sudurlabhāḥ supuruṣāḥ sangrāmeṣvapalāyinaḥ //
kṛtaṃ mamāpriyaṃ tena yenāyaṃ nihato mṛdhe /
iti vācā vadanhantṛnpūjayeta rahogataḥ //
hantṝṇāṃ ca hatānāṃ ca pūjāṃ kuryādyathārthataḥ /
krośedbāhuṃ pragṛhyāpi cikīrṣañjanasangraham //
evaṃ sarvāsvavasthāsu sāntvapūrvaṃ samācaret /
priyo bhavati bhūtānāṃ dharmajño vītabhīrnṛpaḥ //
viśvāsaṃ cātra gacchanti sarvabhūtāni bhārata /
viśvastaḥ śakyate bhoktuṃ yathākālaṃ samutthitaḥ //
tasmādviśvāsayedrājā sarvabhūtānyamāyayā /
sarvataḥ parirakṣecca yo mahīṃ bhoktumicchati //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0