Mahabharata · Chapter 10.5

śuśrūṣurapi durmedhāḥ puruṣo'niyatendriyaḥ /
nālaṃ vedayituṃ kṛtsnau dharmārthāviti me matiḥ //

tathaiva tāvanmedhāvī vinayaṃ yo na śikṣate /
na ca kiñcana jānāti so'pi dharmārthaniścayam //

[ciraṃ hyapi jaḍaḥ śūraḥ paṇḍitaṃ paryupāsya ha /
na sa dharmānvijānāti darvī sūparasāniva //

muhūrtamapi taṃ prājñaḥ paṇḍitaṃ paryupāsya hi /
kṣipraṃ dharmānvijānāti jihvā sūparasāniva //

śuśrūṣustveva medhāvī puruṣo niyatendriyaḥ /
jānīyādāgamānsarvāngrāhyaṃ ca na virodhayet //

anayastvavamānī yo durātmā pāpapūruṣaḥ /
diṣṭamutsṛjya kalyāṇaṃ karoti bahupātakam //

nāthavantaṃ tu suhṛdaḥ pratiṣedhanti pātakāt /
nivartate tu lakṣmīvānnālakṣmīvānnivartate //

yathā hyuccāvacairvākyaiḥ kṣiptacitto niyamyate /
tathaiva suhṛdā śakyo naśakyastvavasīdati //

tathaiva suhṛdo'prājñānkurvāṇānkarma pāpakam /
prājñāḥ sampratiṣedhanti yathāśakti punaḥpunaḥ //

sa kalyāṇe manaḥ kṛtvā niyamyātmānamātmanā /
kuru me vacanaṃ tāta yena paścānna tapsyase //

na vadhaḥ pūjyate loke suptānāmiha dharmataḥ /
tathaiva nyastaśastrāṇāṃ vimuktarathavājinām //

ye va brūyustavāsmīti ye ca syuḥ śaraṇāgatāḥ /
vimuktamūrdhajā ye ca ye cāpi hatavāhanāḥ //

adya svapsyanti pāñcālā vimuktakavacā vibho /
viśvastā rajanīṃ sarve pretā iva vicetasaḥ //

yasteṣāṃ tadavasthānāṃ druhyeta puruṣo'nṛjuḥ /
vyaktaṃ sa narake majjedagādhe vipule'pluve //

sarvāstraviduṣāṃ loke śreṣṭhastvamasi viśrutaḥ /
na ca te jātu loke'sminsusūkṣmamapi kilbiṣam //

tvaṃ punaḥ sūryasaṅkāśaḥ śvobhūta udite ravau /
prakāśe sarvabhūtānāṃ vijetā yudhi śātravān //

asambhāvitarūpaṃ hi tvayi karma vigarhitam /
śukle raktamiva nyastaṃ bhavediti matirmama //
aśvatthāmovāca /

evameva yathā'ttha tvamanuśāsasi mātula /
taistu pūrvamayaṃ setuḥ samantādvihvalīkṛtaḥ //

pratyakṣaṃ bhūmipālānāṃ bhavatāṃ cāpi sannidhau /
nyastaśastro mama pitā dhṛṣṭadyumnena pātitaḥ //

karṇaśca patite cakre utthāsyanrathināṃ varaḥ /
uttame vyasane magno hato gāṇḍīvadhanvanā //

tathā śāntanavo bhīṣmo nyastaśastro nirāyudhaḥ /
śikhaṇḍinaṃ puraskṛtya hato gāṇḍīvadhanvanā //

bhūriśravā maheṣvāsastathā prāyagato raṇe /
krośatāṃ būmipālānāṃ yuyudhānena pātitaḥ //

duryodhanaśca bhīmena sametya gadayā mṛdhe /
paśyatāṃ bhūmipālānāmadharmeṇa nipātitaḥ //

ekākī bahubhistatra parivārya mahārathaiḥ /
adharmeṇa naravyāghro bhīmasenena pātitaḥ //

vilāpo bhagnasakthasya yo me rājñaḥ pariśrutaḥ /
vādikānāṃ kathayatāṃ sa me marmāṇi kṛntati //

evaṃ cādhārmikāḥ pāpāḥ pāñcālā bhinnasatavaḥ /
tānevaṃ bhinnamaryādānkiṃ bhavānna vigarhati //

pitṛhantṝnahaṃ hatvā pāñcālānniśi sauptike /
kāmaṃ kīṭaḥ pataṅgo vā janma prāpya bhavāmi vai //

tvare cāhamanenādya yadidaṃ me cikīrṣitam /
tasya me tvaramāṇasya kuto nidrā kutaḥ sukham //

na sa jātaḥ pumām̐lloke kaścinna sa bhaviṣyati /
yo me vyāvartayedetāṃ vadhe teṣāṃ kṛtāṃ matim //
sañjaya uvāca /

evamuktvā mahārāja droṇaputraḥ pratāpavān /
ekānte yojayitvā'śvānprāyādabhimukhaḥ parān //

tamabrūtāṃ mahātmānau bhojaśāradvatāvubhau /
kimayaṃ syandano yuktaḥ kiṃ ca kāryaṃ cikīrṣitam //

ekasāmarthaprayātau svastvayā saha nararṣabha /
samaduḥkhasukhau cāpi tasmācchaṃsitumarhasi //

aśvatthāmā tuṃ saṅkruddhaḥ piturvadhamanusmaran /
tābhyāṃ tathyaṃ tathā'cakhyau yadasyātmacikīrṣitam //

hatvā śatasahasrāṇi yodhānāṃ niśitaiḥ śaraiḥ /
nyastaśastro mama pitā dhṛṣṭadyumnena pātitaḥ //

taṃ tathaiva vadhiṣyāmi nyastavarmāṇamadya vai /
putraṃ pāñcālarājasya pāpaṃ pāpena karmaṇā //

tathā vinihataḥ pāpaḥ pāñcālyaḥ paśuvanmayā /
śastreṇa vijitām̐llokānnāpnuyāditi me matiḥ //

kṣipraṃ sannadvakavacau sakhaṅgāvāttakārmukau /
māmevādya pratīkṣetāṃ rathavaryau parantapau //

ityuktvā rathamāsthāya prāyādabhimukhaḥ parān /
tamanvagātkṛpo rājankṛtavarmā ca sātvataḥ //

te prayātā vyarocanta parānabhimukhāstrayaḥ /
hūyamānā yathā yajñe samiddhā havyavāhanāḥ //

yayuśca śibiraṃ teṣāṃ samprasuptajanaṃ vibho /
dvāradeśamanuprāpya drauṇistasthau mahārathaḥ //