Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 10.2

10.2.1

śrutaṃ te vacanaṃ sarvaṃ hetuyuktaṃ mayā vibho /
mamāpi tu vacaḥ kiñcicchṛṇuṣvādya mahābhuja //

10.2.2

ābaddhā mānuṣāḥ sarve nibaddhāḥ karmaṇordvayoḥ /
daive puruṣakāre ca paraṃ tābhyāṃ na vidyate //

10.2.3

na hi daivena sidhyanti kāryāṇyekena sattama /
na cāpi karmaṇaikena dvābhyāṃ siddhistu yogataḥ //

10.2.4

tābhyāmubhābhyāṃ sarvārthā nibaddhā adhamottamāḥ /
pravṛttāścaiva dṛśyante nivṛttāścaiva sarvaśaḥ //

10.2.5

parjanyaḥ parvate varṣankinnu sādhayate phalam /
kṛṣṭe kṣetre tathā varṣankiṃ na sādhayate phalam //

10.2.6

utthānaṃ cāpi daivasya hyanutthānaṃ ca daivatam /
vyarthaṃ bhavati sarvatra pūrvastatra viniścayaḥ //

10.2.7

suvṛṣṭe ca yathā deve samyak kṣetre ca karṣite /
bījaṃ mahāguṇaṃ bhūyāttathā siddhirhi mānuṣī //

10.2.8

tayordaivaṃ tu duścintyaṃ svavaśenaiva vartate /
prājñāḥ puruṣakāre tu vartante devamāsthitāḥ //

10.2.9

tābhyāṃ sarve hi kāryārthā manuṣyāṇāṃ nararṣabha /
viceṣṭantaḥ sma dṛśyante nivṛttāstu tathaiva ca //

10.2.10

kṛtaḥ puruṣakāraśca so'pi daivena sidhyati /
tathāsya karmaṇaḥ karturabhinirvartate phalam //

10.2.11

utthānaṃ ca manuṣyāṇāṃ dakṣāṇāṃ daivavarjitam /
abhalaṃ dṛśyate loke samyagapyupapāditam //

10.2.12

tatrālasā manuṣyāṇāṃ ye bhavantyamanasvinaḥ /
utthānaṃ te vigarhanti prājñānāṃ tanna rocate //

10.2.13

prāyaśo hi kṛtaṃ karma nāphalaṃ dṛśyate bhuvi /
akṛtvā ca punarduḥkhaṃ karma paśyenmahāphalam //

10.2.14

caṣṭāmakurvaṃllabhate yadi kiñcidyadṛcchayā /
yo vā na labhate kṛtvā durdarśau tāvubhāvapi //

10.2.15

śaknoti jīvituṃ dakṣo nālasaḥ sukhamedhate /
dṛśyante jīvaloke'smindakṣāḥ prāyo hitaiṣiṇaḥ //

10.2.16

yadi dakṣaḥ samārambhātkarmaṇo nāśnute phalam /
nāsya vācyaṃ bhavetkiñcillabdhavyaṃ vā'dhigacchati //

10.2.17

nākṛtvā karma loke hi phalaṃ vindati karhicit /
sa tu vaktavyatāṃ yāti dveṣyo bhavati bhūyaśaḥ //

10.2.18

evametadanādṛtya vartate yastvato'nyathā /
sa karotyātmano'narthāneṣa buddhimatāṃ nayaḥ //

10.2.19

hīnaṃ puruṣakāreṇa yadi daivena vā punaḥ /
kāraṇābhyāmathaitābhyāmutthānamaphalaṃ bhavet //

10.2.20

hīnaṃ puruṣakāreṇa karma tviha na sidhyati //

10.2.21

daivatebhyo namaskṛtya yastvarthānsamyagīhate /
dakṣo dākṣiṇyasampanno na sa moghairvihanyate //

10.2.22

samyagīhā punariyaṃ yā bṛddhānupasevate /
āpṛcchati ca yacchreyaḥ karoti ca hitaṃ vacaḥ //

10.2.23

utthāyotthāya hi sadā praṣṭavyā vṛddhasammatāḥ /
te sma yoge paraṃ mūlaṃ tanmūlā siddhirucyate //

10.2.24

vṛddhānāṃ vacanaṃ śrutvā yo'bhyutthānaṃ prayojayet /
utthānasya phalaṃ samyaktadā sa labhate'cirāt //

10.2.25

rāgātkrodhādbhayāllobhādyo'rthānīheta mānavaḥ /
anīśaścāvamānī ca sa śīghraṃ bhraśyate śriyaḥ //

10.2.26

soyaṃ duryodhanenārtho lubdhenādīrghadarśinā /
asamarthaḥ samārabdho mūḍhatvādavicinantitaḥ //

10.2.27

hitabuddhīnanādṛtya sammantryāsādhubhiḥ saha /
vāryamāṇo'karodvairaṃ pāṇḍavairguṇavattaraiḥ //

10.2.28

pūrvamapyatiduḥśīlo na dhairyaṃ kartumarhati /
tapatyarthe vipanne hi mitrāṇāṃ na kṛtaṃ vacaḥ //

10.2.29

anuvartāmahe yattu taṃ vayaṃ pāpapūruṣam /
asmānapyanayastasmātprāpto'yaṃ dāruṇo mahān //

10.2.30

aena tu mamādyāpi vyasanenopatāpitā /
buddhiścintayate kiñcitsvaṃ śreyo nāvabudhyate //

10.2.31

muhyatā tu manuṣyeṇa praṣṭavyāḥ suhṛdo janāḥ /
tatrāsya buddhirvinayastatra śreyaśca paśyati //

10.2.32

tato'sya mūlaṃ kāryāṇāṃ buddhyā niścitya vai budhāḥ /
te'tra pṛṣṭā yathā brūyustatkartavyaṃ tathā bhavet //

10.2.33

te vayaṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca gāndhārīṃ ca yaśasvinīm /
upapṛcchāmahe gatvā viduraṃ ca mahāmatim //

10.2.34

te pṛṣṭāstu vadeyuryacchreyo naḥ samanantaram /
tadasmābhiḥ punaḥ kāryamiti me naiṣṭhikī matiḥ //

10.2.35

anārambhāttu kāryāṇāṃ nārthaḥ sampadyate kvacit //

10.2.36

kṛte puruṣakāre tu yeṣāṃ kāryaṃ na sidhyati /
daivenopahatāste tu nātra kāryā vicāraṇā //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc