Mahabharata · Chapter 1.76

yayātiḥ svapuraṃ prāpya mahendrapurasannibham /
praviśyāntaḥpuraṃ tatra devayānīṃ nyaveśayat //

devayānyāścānumate sutāṃ tāṃ vṛṣaparvaṇaḥ /
aśokavanikābhyāśe gṛhaṃ kṛtvā nyaveśayat //

vṛtāṃ dāsīsahasreṇa śarmiṣṭhāṃ vārṣaparvaṇīm /
vāsobharannapānaiśca saṃvibhajya susatkṛtām //

devayānyā tu sahitaḥ sa nṛpo nahuṣātmajaḥ /
prītyā paramayā yukto mumude śāśvatīḥ samāḥ //

aśokavanikāmadhye devayānī samāgatā /
śarmiṣṭhayā sā krīḍitvā ramaṇīye manorame //

tatraiva tāṃ tu nirdiśya rājñā saha yayau gṛham / evameva saha prītyā bahu kālaṃ mumoda ca //

vijahāra bahūnabdāndevavanmuditaḥ sukhī //

ṛtukāle tu samprāpte devayānī varāṅganā /
lebhe garbhaṃ prathamataḥ kumāraṃ ca vyajāyata //

gate varṣasahasre tu śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī /
dadarśa yauvanaṃ prāptā ṛtuṃ sā cānvacintayat //

śuddhā snātā tu śarmiṣṭhā sarvālaṅkāraśobhitā /
aśokaśākhāmālambya supuṣpastabakairvṛtām //

ādarśe mukhamudvīkṣya bharturdarśanalālasā /
śokamohasamāviṣṭā vacanaṃ cedamabravīt //

aśoka śokāpanuda śokopahatacetasām / tvannāmānaṃ kuruṣvādya priyasandarśanena mām /
evamuktavatī sā tu śarmiṣṭhā punarabravīt //

ṛtukālaśca samprāpto na ca me'sti vṛtaḥ patiḥ /
kiṃ prāptaṃ kiṃ nu kartavyaṃ kiṃ vā kṛtvā sukhaṃ bhavet //

devayānī prajātā'sau vṛthā'haṃ prāptayauvanā /
yathā tayā vṛto bhartā tathaivāhaṃ vṛṇomi tam //

rājñā putraphalaṃ deyamiti me niścitā matiḥ /
apīdānīṃ sa dharmātmā īyānme darśanaṃ rahaḥ //

keśairbadhyā tu rājānaṃ yāce'haṃ sadṛśaṃ patim / spṛhedidaṃ devayānī putramīkṣya punaḥpunaḥ /
krīḍannantaḥpure tasyāḥ kvacitkṣaṇamavāpya ca //
vaiśampāyana uvāca /

atha niṣkramya rājā'sau tasminkāle yadṛcchayā /
aśokavanikābhyāśe śarmiṣṭhāṃ prāpa tiṣṭhatīm //

tamekaṃ rahite dṛṣṭvā śarmiṣṭhā cāruhāsinī /
pratyudgamyāñjaliṃ kṛtvā rājānaṃ vākyamabravīt //
śarmiṣṭhovāca /

somasyendrasya viṣṇorvā yamasya varuṇasya vā /
tava vā nāhuṣa gṛhe kaḥ striyaṃ draṣṭumarhati //

rūpābhijanaśīlairhi tvaṃ rājanvettha māṃ sadā /
sā tvāṃ yāce prasādyāhamṛtuṃ dehi narādhipa //
yayātiruvāca /

vedmi tvāṃ śīlasampannāṃ daityakanyāmaninditām /
rūpaṃ ca te na paśyāmi sūcyagramapi ninditam //

tadāprabhṛti dṛṣṭvā tvāṃ smarāmyaniśamuttame / abravīduśanā kāvyo devayānīṃ yadā'vaham /
neyamāhvayitavyā te śayane vārṣaparvaṇī //

devayānyāḥ priyaṃ kṛtvā śarmiṣṭhāmapi poṣaya //
śarmiṣṭhovāca /

na narmayuktamanṛtaṃ hinasti na strīṣu rājanna vivāhakāle /
prāṇātyaye sarvadhanāpahāre pañcānṛtānyāhurapātakāni //

pṛṣṭaṃ tu sākṣye pravadantamanyathā vadanti mithyā patitaṃ narendra /
ekārthatāyāṃ tu samāhitāyāṃ mithyā vadantaṃ hyanṛtaṃ hinasti //

anṛtaṃ nānṛtaṃ strīṣu parihāsavivāhayoḥ / ātmaprāṇārthaghāte ca tadevottamatāṃ vrajet //
yayātiruvāca /

rājā pramāṇaṃ bhūtānāṃ sa naśyeta mṛṣā vadan /
arthakṛcchramapi prāpya na mithyā kartumutsahe //
śarmiṣṭhovāca /

samāvetau mato rājanpatiḥ sakhyāśca yaḥ patiḥ /
samaṃ vivāhamityāhuḥ sakhyā me'si vṛtaḥ patiḥ //

saha dattāsmi kāvyena devayānyā manīṣiṇā / pūjyā poṣayitavyeti na mṛṣā kartumarhasi //

suvarṇamaṇimuktāni vastrāṇyābharaṇāni ca /
yācitṝṇāṃ dadāsi tvaṃ gobhūmyādīni yāni ca //

bahiḥsthaṃ dānamityuktaṃ na śarīrāśritaṃ nṛpa /
duṣkaraṃ putradānaṃ ca ātmadānaṃ ca duṣkaram //

śarīradānāttatsarvaṃ dattaṃ bhavati māriṣa /
yasya yasya yathā kāmastasya tasya dadāmyaham //

ityuktvā nagare rājaṃstrikālaṃ ghoṣitaṃ tvayā / tvayoktamanṛtaṃ rājanvṛthā ghoṣitameva vā /
tatsatyaṃ kuru rājendra yathā vaiśravaṇastathā //
yayātiruvāca /

dātavyaṃ yācamānebhya iti me vratamāhitam /
tvaṃ ca yācasi māṃ kāmaṃ brūhi kiṃ karavāṇi te //

dhanaṃ vā yadi vā kiñcidrājyaṃ vā'pi śucismite /
śarmiṣṭhovāca /
adharmātpāhi māṃ rājandharmaṃ ca pratipādaya //

nānyaṃ vṛṇe putrakāmā putrātparataraṃ na ca / tvatto'patyavatī loke careyaṃ dharmamuttamam //

traya evādhanā rājanbhāryā dāsastathā sutaḥ /
yatte samadhigacchanti yasyaite tasya taddhanam //

putrārthaṃ bhartṛpoṣārthaṃ striyaḥ sṛṣṭāḥ svayambhuvā / apatirvāpi yā kanyā anapatyā ca yā bhavet /
tāsāṃ janma vṛthā loke gatistāsāṃ na vidyate //

devayānyā bhujiṣyā'smi vaśyā ca tava bhārgavī /
sā cāhaṃ ca tvayā rājanbhajanīye bhajasva mām //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktastu rājā sa tathyamityabhijajñivān /
pūjayāmāsa śarmiṣṭhāṃ dharmaṃ ca pratyapādayat //

sa samāgamya śarmiṣṭhāṃ yathā kāmamavāpya ca /
anyonyaṃ cābhisampūjya jagmatustau yathāgatam //

tasminsamāgame subhrūḥ śarmiṣṭhā cāruhāsinī /
lebhe garbhaṃ prathamatastasmānnṛpatisattamāt //

prayajñe ca tataḥ kāle rājanrājīvalocanā /
kumāraṃ devagarbhābhaṃ rājīvanibhalocanam //