Mahabharata · Chapter 1.75

atha dīrghasya kālasya devayānī nṛpottama /
vanaṃ tadeva niryātā krīḍārthaṃ varavarṇinī //

tena dāsīsahasreṇa sārdhaṃ śarmiṣṭhayā tadā /
tameva deśaṃ samprāptā yathākāmaṃ cacāra sā //

tābhiḥ sakhībhiḥ sahitā sarvābhirmuditā bhṛśam /
krīḍantyo'bhiratāḥ sarvāḥ pibantyo madhumādhavīṃ //

khādantyo vividhānbhakṣyānvidaśantyaḥ phalāni ca /
punaśca nāḍuṣo rājā mṛgalipsuryadṛcchayā //

tameva deśaṃ samprāpto jalārthī śramakarśitaḥ /
dadarśa devayānīṃ sa śarmiṣṭhāṃ tāśca yoṣitaḥ //

pibantīrlalamānāśca divyābharaṇabhūṣitāḥ / āsanapravare divye sarvaratnavibhūṣite /
upaviṣṭāṃ ca dadṛśe devayānīṃ śucismitām //

rūpeṇāpratimāṃ tāsāṃ strīṇāṃ madhye varāṅganam /
āsanācca tataḥ kiñcidvihīnāṃ hemabhīṣitām //

asurendrasutāṃ cāpi niṣaṇṇāṃ cāruhāsinīm /
dadarśa pādau viprāyāḥ saṃvahantīmaninditām //

gāyantyo'tha pranṛtyantyo vādayantyo'tha bhārata / dṛṣṭvā yayātimatulaṃ lajjayā'vanatāḥ sthitāḥ //
yayātiruvāca /

dvābhyāṃ kanyāsahasrābhyāṃ dve kanye parivārite / gotre ca nāmanī caiva dvayoḥ pṛcchāmyahaṃ śubhe /
devayānyuvāca /

ākhyāsyāmyahamādatsva vacanaṃ me narādhipa /
śukro nāmāsuraguruḥ sutāṃ jānīhi tasya mām //

iyaṃ ca me sakhī dāsī yatrāhaṃ tatra gāminī /
duhitā dānavendrasya śarmiṣṭhā vṛṣaparvaṇaḥ //
yayātiruvāca /

kathaṃ tu te sakhī dāsī kanyeyaṃ varavarṇinī /
asurendrasutā subhrūḥ paraṃ kautūhalaṃ hi me //

naiva devī na gandharvī na yakṣī na ca kinnarī /
naivaṃrūpā mayā nārī dṛṣṭapūrvā mahītale //

śrīrivāyatapadmākṣī sarvalakṣaṇaśobhanā /
asurendrasutā kanyā sarvālaṅkārabhūṣitā //

daivenopahatā subhrūrutāho tapasāpi vā /
anyathaiṣā'navadyāṅgī dāsī neha bhaviṣyati //

asyā rūpeṇa te rūpaṃ na kiñcitsadṛśaṃ bhavet / purā duścariteneyaṃ tava dāsī bhavatyaho //
devayānyuvāca /

sarva eva naraśreṣṭha vidhānamanuvartate /
vidhānavihitaṃ matvā mā vicitrāḥ kathāḥkṛthāḥ //

rājavadrūpaveṣau te brāhmīṃ vācaṃ bibharṣi ca /
ko nāma tvaṃ kutaścāsi kasya putraśca śasa me //
yayātiruvāca /

brahamacaryeṇa vedo me kṛtsraḥ śrutipathaṃ gataḥ /
rājāhaṃ rājaputraśca yayātiriti viśrutaḥ //
devayānyuvāca /

kenāsyarthena nṛpate imaṃ deśamupāgataḥ /
jighṛkṣurvārijaṃ kiñcidathavā mṛgalipsayā //
yayātiruvāca /

mṛgalipsurahaṃ bhadre pānīyārthamupāgataḥ /
bahudhā'pyanuyukto'smi tadanujñātumarhasi //
devayānyuvāca /

dvābhyāṃ kanyāsahasrābhyāṃ dāsyā śarmiṣṭhayā saha /
tvadadhīnā'smi bhadraṃ te sakhā bhartā ca me bhava //
vaiśampāyana uvāca /

asurendrasutāmīkṣya tasyāṃ saktena cetasā /
śarmiṣṭhā mahiṣī mahyamiti matvā vaco'bravīt //
yayātiruvāca /

viddhyauśanasi bhadraṃ te na tvāmarho'smi bhāmini /
avivāhyā hi rājāno devayāni pitustava //

parabhāryā svasā śreṣṭhā sagotrā patitā snuṣā /
avarā bhikṣukā'svasthā agamyāḥ kīrtitā budhaiḥ //
devayānyuvāca /

saṃsṛṣṭaṃ brahmaṇā kṣatraṃ kṣatreṇa brahma saṃhitam / anyatvamasti na tayorekāntataramāsthite /
ṛṣiścāpyṛṣiputraśca nāhuṣāṅga vahasva mām //
yayātiruvāca /

ekadehodbhavā varṇāścatvāro'pi varāṅgane /
pṛthagdharmāḥ pṛthakśaucāsteṣāṃ tu brāhmaṇo varaḥ //
devayānyuvāca /

pāṇi dharmo nāhuṣā'yaṃ na pumbhiḥ sevitaḥ purā /
taṃ me tvamagrahīragre vṛṇomi tvāmahaṃ tataḥ //

kathaṃ nu me manasvinyāḥ pāṇimanyaḥ pumānspṛśet /
gṛhītamṛṣiputreṇa svayaṃ vāpyṛṣiṇā tvayā //
yayātiruvāca /

kruddhādāśīviṣātsarpājjvalanātsarvatomukhāt /
durādharṣataro vipro jñeyaḥ puṃsā vijānatā //
devayānyuvāca /

kathamāśīviṣātsarpājjvalanātsarvatomukhāt /
durādharṣataro vipra ityāttha puruṣarṣabha //
yayātiruvāca /

ekamāśīviṣo hanti śastreṇaikaśca vadhyate /
hanti vipraḥ sarāṣṭrāṇi purāṇyapi hi kopitaḥ //

durādharṣataro viprastasmādbhīru mato mama /
ato'dattāṃ ca pitrā tvāṃ bhadre na vivahāmyaham //
devayānyuvāca /

dattāṃ vahasva tanmā tvaṃ pitrā rājanvṛto mayā /
āyacato bhayaṃ nāsti dattāṃ ca pratigṛhṇataḥ //

tiṣṭha rājanmuhūrtaṃ ca preṣayiṣyāmyahaṃ pituḥ / gaccha tvaṃ dhātrike śīghraṃ brahmakalpamihānaya /
svayaṃvare vṛtaṃ śīghraṃ nivedaya ca nāhuṣam //
vaiśampāyana uvāca /

tvaritaṃ devayānyātha sandiṣṭaṃ piturātmanaḥ /
sarvaṃ nivedayāmāsa dhātrī tasmai yathātatham //

śrutvaiva ca sa rājānaṃ darśayāmāsa bhārgavaḥ / dṛṣṭvaiva cāgataṃ śukraṃ yayātiḥ pṛthivīpatiḥ /
vavande brāhmaṇaṃ kāvyaṃ prāñjaliḥ praṇataḥ sthitaḥ //
devayānyuvāca /

rājāyaṃ nāhuṣastāta durgame pāṇimagrahīt / nānyapūrvagṛhītaṃ me tenāhamabhayā kṛtā /
namaste dehi māmasmai loke nānyaṃ patiṃ vṛṇe //
śukra uvāca /

anyo dharmaḥ priyastvanyo vṛtaste nāhuṣaḥ patiḥ /
kacaśāpāttvayā pūrvaṃ nānyadbhavitumarhati //

vṛto'nayā patirvīra sutayā tvaṃ mameṣṭayā / svayaṃ grahe mahāndoṣo brāhmaṇyā varṇasankarāt /
gṛhāṇemāṃ mayā dattāṃ mahiṣīṃ nahuṣātmaja //
yayātiruvāca /

adharmo na spṛśedeṣa mahānmāmiha bhārgava /
varṇasankarajo brahmanniti tvāṃ pravṛṇomyaham //
śukra uvāca /

adharmāttvāṃ vimuñcāmi śṛṇu tvaṃ varamīpsitam /
asminvivāhe mā mlāsīrahaṃ pāpaṃ nudāmi te //

vahasva bhāryāṃ dharmeṇa devayānīṃ sumadhyamām /
anayā saha samprītimatulāṃ samavāpnuhi //

iyaṃ cāpi kumārī te śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī /
sampūjyā satataṃ rājanmā caināṃ śayane hvayeḥ //

rahasyenāṃ samāhūya na vaderna ca saṃspṛśeḥ /
vahasva bhāryāṃ bhadraṃ te yathā kāmamavāpsyasi //
vaiśampāyana uvāca /

evamukto yayātistu śukraṃ kṛtvā pradakṣiṇam /
śāstroktavidhinā rājā vivāhamakarocchubham //

labdhvā śukrānmahadvittaṃ devayānīṃ tadottamām /
dvisahasreṇa kanyānāṃ tathā śarmiṣṭhayā saha //

sampūjitaśca śukreṇa daityaiśca nṛpasattamaḥ /
jagāma svapuraṃ hṛṣṭo'nujñāto'tha mahātmanā //