Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 1.63

1.63.1

pūrorvaṃśamahaṃ dhanyaṃ rājñāmamitatejasām /
pravakṣyāmi pitṝṇāṃ te teṣāṃ nāmāni me śṛmu //

1.63.2

avyaktaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ /
tasmānmarīciḥ sañjajñe dakṣaścaiva prajāpatiḥ //

1.63.3

aṅguṣṭhāddakṣamasṛjaccakṣurbhyāṃ ca marīcinam /
marīceḥ kaśyapaḥ putro dakṣasya duhitā'ditiḥ //

1.63.4

adityāṃ kaśyapādvivasthān /
vivasvato manurmanorilā //

1.63.5

ilāyāḥ purūravāḥ / purūravasa āyuḥ /
āyuṣo nahuṣaḥ / nahuṣasya yayātiḥ //

1.63.6

yayāterdve bhārye babhūvatuḥ /
uśanaso duhitā devayānī vṛṣaparvaṇaśca duhitā śarmiṣṭhā nāma //

1.63.7

tatrānuvaṃśo bhavati / yaduṃ ca turvasuṃ caiva devayānī vyajāyata /
druhyaṃ cānuṃ ca pūruṃ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī //

1.63.8

tatra yadoryādavāḥ / pūroḥ pauravāḥ /
pūrorbhāryā kausalyā babhūva / tasyāmasya jajñe janamejayaḥ //

1.63.9

sa trīnhayamedhānājahāra /
viśvajitā ceṣṭvā vanaṃ praviveśa //

1.63.10

janamejayastu sunandāṃ nāmopayeme māgadhīṃ /
tasyāmasya jajñe prācīnvān //

1.63.11

yaḥ prācīṃ diśaṃ jigāya /
yāvatsūryādayāt tattasya prācīnatvam //

1.63.12

prācīnvāṃstu khalvāśmakīmupayeme yādavīm /
tasyāmasya jajñe śasyātiḥ //

1.63.13

śayyātistu triśaṅkorduhitaraṃ varāṅgīṃ nāmopayeme tasyāmasya jajñe'haṃyātiḥ //

1.63.14

ahaṃyātistu khalu kṛtavīryaduhitaraṃ bhānumatīṃ nāmopayeme /
tasyāmasya jajñe sārvabhaumaḥ //

1.63.15

sārvabhaumastu khalu jitvā'jahāra kaikayīṃ sundarāṃ nāma tāmupayeme /
tasyāmasya jajñe jayatsenaḥ //

1.63.16

jayatsenastu khalu vaidarbhīmupayeme suśravāṃ nāma /
tasyāmasya jajñe'parācīnaḥ //

1.63.17

aparācīnastu khalu vaidarbhīmaparāmupayeme maryādāṃ nāma /
tasyāmasya jajñe'rihaḥ //

1.63.18

arihaḥ khalvāṅgīmupeyeme /
tasyāmasya jajñe mahābhaumaḥ //

1.63.19

mahābhaumastu khalu prasenajidduhitaramupayeme suyajñāṃ nāma /
tasyāmasya jajñe ayutānāyī //

1.63.20

yaḥ puruṣamedhe puruṣāṇāmayutamānayattattasyāyutānāyitvam //

1.63.21

ayutānāyī tu khalu pṛthuśravaso duhitaramupayeme bhāsāṃ nāma /
tasyāmasya jajñe'krodhanaḥ //

1.63.22

akrodhanastu khalu kāliṅgīṃ kaṇḍūṃ nāmopayeme /
tasyāmasya jajñe devātithiḥ //

1.63.23

devātithistu khalu vaidarbhīmupayeme maryādāṃ nāma tasyāmasya jajñe ṛcaḥ //

1.63.24

ṛcastu khalu vāmadevyāmaṅgarājakanyāyāmṛkṣaṃ putramajījanat //

1.63.25

ṛkṣastu khalu takṣakaduhitaraṃ jvalantīṃ nāmopayeme /
tasyāmantyanāramutpādayāmāsa //

1.63.26

antyanārastu khalu sarasvatyāṃ dvādaśavārṣikaṃ satramājahāra /
tamudavasāne sarasvatyabhigamya bhartāraṃ varayāmāsa //

1.63.27

tasyāṃ putraṃ janayāmāsa trasnuṃ nāma /
atrānuvaṃśo bhavati //

1.63.28

trasnuṃ sarasvatī putramantyanārādajījanat /
ililaṃ janayāmāsa kālindyāntrasnurātmajam //

1.63.29

ililastu rathantaryāṃ duṣyantādīnpañca putrānajījanat //

1.63.30

duṣyantastu lākṣīṃ nāma bhāgīrathīmupayeme tasyāmasya jajñe janamejayaḥ //

1.63.31

saeva duṣyanto viśvāmitraduhitaraṃ śakuntalāṃ nāmopayeme /
tasyāmasya jajñe bharataḥ //

1.63.32

tatremau ślokau bhavataḥ / mātā bhastrā pituḥ putro yasmājjātaḥ sa eva saḥ /
bharasva putraṃ dauṣyantiṃ satyamāha śakuntalā //

1.63.33

retodhāḥ putra unnayati naradeva yamakṣayāt /
tvaṃ cāsya dhātā garbhasya satyamāha śakuntalā //

1.63.34

tato'sya bharatatvam / bharatastu khalu kāśeyīṃ sārvasenīmupayeme sunandāṃ nāma /
tasyāmasya jajñe bhumanyuḥ //

1.63.35

bhumanyustu khalu dāśārhīmupayeme suvarṇāṃ nāma /
tasyāmasya jajñe suhotraḥ //

1.63.36

suhotrastu khalvaikṣvākīmupayeme jayantīṃ nāma / tasyāmasya jajñe hastī /
ya idaṃ puraṃ nirmāpayāmāsa //

1.63.37

tasmāddhāstinapuratvam /
hastī khalu traigartīmupayeme yaśodāṃ nāma tasyāmasya jajñe vikuñjataḥ //

1.63.38

vikuñjanastu khalu dāśārhīmupayeme sundarāṃ nāma /
tasyāmasya jajñe'jamīḍhaḥ //

1.63.39

ajamīḍhasya tu caturviṃśatiputraśataṃ babhūva /
kaikayyāṃ nāgāyāṃ gāndhāryāṃ vimalāyāmṛkṣāyāmiti //

1.63.40

pṛthagvaṃśakartāro nṛpatayaḥ /
tatra ajamīḍhādṛkṣāyāṃ saṃvaraṇo jajñe sa vaṃśakaraḥ //

1.63.41

savaraṇastu vaivasvatīṃ tapatīṃ nāmopayeme /
tasyāmasya jajñe kuruḥ //

1.63.42

kurustu khalu dāśārhīmupayeme śubhāṅgīṃ nāma /
tasyāmasya jajñe vidūrathaḥ //

1.63.43

vidūrathastu khalu māgadhīmupayeme sampriyāṃ nāma /
tasyāmasya jajñe'naśvān //

1.63.44

anaśvāṃstu khalu māgadhīmupayeme'mṛtāṃ nāma /
tasyāmasya jajñe parikṣit //

1.63.45

parikṣitkhalu bāhukāmupayeme suveṣāṃ nāma /
tasyāmasya jajñe bhīmasenaḥ //

1.63.46

bhīmasenastu khalu kaikayīmupayeme sukumārīṃ nāma /
tasyāmasya jajñe pariśravāḥ //

1.63.47

yamāhuḥ pratīpa iti / pratīpastu khalu śaibyāmupayeme sunandīṃ nāma /
tasyāṃ trīnputrānutpādayāmāsa devāpiṃ śantanuṃ bāhlīkaṃ ceti //

1.63.48

devāpistu khalu bāla evāraṇyaṃ praviveśa /
śantanustu mahīpālo'bhavat //

1.63.49

tatra śloko bhavati / yaṃ yaṃ karābhyāṃ spṛśati jīrṇaṃ sa sukhamaśnute /
punaryuvā ca bhavati tasmāttaṃ śantanuṃ viduḥ //

1.63.50

tadasya śantanutvaṃ / śantanustu khalu gaṅgāṃ bhāgīrathīmupayeme tasyāmasya jajñe devavrataḥ /
yamāhurbhīṣma iti //

1.63.51

bhīṣmastu khalu pituḥ priyacikīrṣayā satyavatīmānayāmāsa mātaraṃ /
yāmāhuḥ kālīti //

1.63.52

tasyāṃ pūrvaṃ purāśarātkanyāgarbho dvaipāyanaḥ /
tasyāmeva śantanordvau putrau babhūvatuḥ citrāṅgado vicitravīryaśca //

1.63.53

citrāṅgadastu prāptarājya eva gandharveṇa nihṛtaḥ /
tato vicitravīryo rājā babhūva //

1.63.54

vicitravīryastu khalukāśirājasya sute ambikāmbālike udavahat /
vicitravīryo'nutpannāpatya eva videhatvaṃ prāptaḥ //

1.63.55

tataḥ satyavatī cintayāmāsa kathaṃ nu khalu śantanoḥ piṇḍavicchedo na syāditi //

1.63.56

sātha dvaipāyanaṃ cintayāmāsa so'grataḥ sthitaḥ kiṃ karavāṇīti /
taṃ satyavatyuvāca bhrātā te'napatya eva svargataḥ tasyārthe'patyamutpādayeti //

1.63.57

sa paramityuvāca sa tatra trīnputrānutpādayāmāsa dhṛtarāṣṭraṃ pāṇḍuṃ viduraṃ ceti //

1.63.58

dhṛtarāṣṭrātputraśataṃ babhūva gāndhāryāṃ varadānāddvaipāyanasya teṣāṃ ca dhārtarāṣṭrāṇāṃ catvāraḥ pradhānāḥ duryodhano duśśāsano vikarṇaścitrasenaśceti //

1.63.59

pāṇḍostu kuntī mādrīti strīratne babhūvatuḥ /
sa mṛgayāṃ caranmaithunagatamṛṣiṃ mṛgacāriṇaṃ bāṇena jaghāna //

1.63.60

sa bāṇaviddha uvāca pāṇḍum /
atra śloko bhavati //

1.63.61

yo'kṛtārthaṃ hi māṃ grūra bāṇenāghnā mṛgavratam /
tvāmapyetādṛśo bhāvaḥ kṣipramevāgamiṣyati //

1.63.62

iti mṛgavratacāriṇā ṛṣiṇā śaptaḥ /
sa viṣaṇṇarūpaḥ pāṇḍustaṃ śāpaṃ pariharannopasarpati bhārye //

1.63.63

kadācitsa āha / svacāpalyādidaṃ prāptavānaham /
purāṇeṣu paṭhyamānaṃ śṛṇomi nānapatyasya lokāḥ santīti //

1.63.64

sā tvaṃ madarthe putrānutpādayeti kuntīmuvāca //

1.63.65

sā kuntī putrānutpādayāmāsa dharmādyudhiṣṭhiraṃ mārutādbhīmasenamindrādarjunamiti / sa hṛṣṭarūpaḥ pāṇḍuruvāca /
iyaṃ te sapatnī bhavati mādryanapatyā vrīḍitā sādhvī asyāmapatyamutpādyatāmiti //

1.63.66

sā kuntī tasyai mādryai tatheti vratamādideśa /
tatastasyāṃ nakulasahadevau yamāvaśvibhyāṃ jajñāte //

1.63.67

mādrīṃ tu khalu svalaṅkṛtāṃ dṛṣṭvā pāṇḍurbhāvaṃ cakre /
sa tāṃ prāpyaiva videhatvaṃ prāptaḥ //

1.63.68

tatastena saha citāmanvāruroha mādrī /
kuntīṃ covāca yamayorāryayā'pramattayā bhavitavyamiti //

1.63.69

tataḥ pañcapāṇḍavānsaha kuntyā hāstinapuraṃ nayanti sma tapasvinaḥ //

1.63.70

tatra bhīṣmāya dhṛtarāṣṭravidurayoḥ pāṇḍoḥ svargagamanaṃ yāthātathyaṃ nivedayantisma tapasvinaḥ //

1.63.71

pāṇḍavānsaha kuntyā jatugṛhe dāhayitukāmo dhṛtarāṣṭrātmajo'bhūt //

1.63.72

tāṃśca viduro mokṣayāmāsa /
tato bhīmo hiḍimbaṃ hatvā putramutpādayāmāsa hiḍimbāyāṃ ghaṭotkacaṃ nāma //

1.63.73

tataścaikacakrāṃ jagmuḥ kuśalinaḥ /
tataḥ pāñcālaviṣayaṃ gatvā svayaṃvare draupadīṃ labdhvā'rdharājyaṃ prāpyendraprasthanivāsinastasyāṃ putrānutpādayāmāsurdraupadyām //

1.63.74

prativindhyāṃ yudhiṣṭhiraḥ / sutasomaṃ vṛkodaraḥ /
śrutakīrtimarjunaḥ / śatānīkaṃ nakulaḥ / śrutasenaṃ sahadeva iti //

1.63.75

śaivyasya kanyāṃ devakīṃ nāmopayeme yudhiṣṭhiraḥ /
tasyāṃ putraṃ janayāmāsa yaudheyaṃ nāma //

1.63.76

bhīmasenastu vārāṇasyāṃ kāśirājakanyāṃ jalandharāṃ nāmopayeme svayaṃvarasthāṃ /
tasyāmasya jajñe śarvatrātaḥ //

1.63.77

arjunastu khalu dvāravatīṃ gatvā bhagavato vāsudevasya bhaginīṃ subhadrāṃ nāmodavahadbhāryāṃ /
tasyāmabhimanyuṃ nāma putraṃ janayāmāsa //

1.63.78

nakulastu khalu caidyāṃ reṇumatīṃ nāmodavahat /
tasyāṃ putraṃ janayāmāsa niramitraṃ nāma //

1.63.79

sahadevastu khalu mādrīmeva svayaṃvare vijayāṃ nāmodavahadbhāryām /
tasyāṃ putraṃ janayāmāsa suhotraṃ nāma //

1.63.80

bhīmasenaśca pūrvameva hiḍimbāyāṃ rākṣasyāṃ putramutpādayāmāsa ghaṭotkacaṃ nāma /
arjunastu nāgakanyāyāmulūpyāmirāvantaṃ nāma putraṃ janayāmāsa //

1.63.81

tato maṇalūrupatikanyāyāṃ citrāṅgadāyāmarjunaḥ putramutpādayāmāsa babhruvāhanaṃ nāma /
ete trayodaśa putrāḥ pāṇḍavānām //

1.63.82

virāṭasya duhitaramuttarāṃ nāmābhimanyurupeyeme /
tasyāmasya parāsurgarbho'jāyata //

1.63.83

tamutsaṅge pratijagrāha pṛthā niyogātpuruṣottamasya /
ṣāṇmāsikaṃ garbhamahaṃ jīvayāmi pādasparśāditi vāsudeva uvāca //

1.63.84

ahaṃ jīvayāmi kumāramanantavīryaṃ jāta evāyamajāyata / abhimanyoḥ satyena ceyaṃ pṛthivī dhārayatviti vāsudevasya pādasparśātsajīvo'jāyata /
nāma tasyākarotsubhadrā //

1.63.85

parikṣīṇe kule jāta uttarāyāṃ parantapaḥ /
parikṣidabhavattasmātsaubhadrāttu yaśasvinaḥ //

1.63.86

parīkṣittu khalu bhadravatīṃ nāmopayeme /
tasyāṃ tatra bhavāñjanamejayaḥ //

1.63.87

janamejayāttu bhavataḥ khalu vapuṣṭamāyāṃ putrau dvau śatānīkaḥ śaṅkukarṇaśca //

1.63.88

śatānīkastu khalu vaidehīmupayeme /
tasyāmasya jajñe putro'śvamedhadattaḥ //

1.63.89

ityeṣa pūrorvaṃśastu pāṇḍavānāṃ ca kīrtitaḥ /
pūrorvaṃśamimaṃ śrutvā sarvapāpaiḥ pramucyate //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc