Mahabharata · Chapter 1.247

atha śuśrāva nirvṛtte vṛṣṇīnāṃ paramotsave /
arjunena hṛtāṃ bhadrāṃ śaṅkhacakragadādharaḥ //

purastādeva paurāṇāṃ saṃśayaḥ samajāyata /
jānatā vāsudevena vāsito bharatarṣabhaḥ //

lokasya viditaṃ hyadya pūrvaṃ vipṛthunā yathā /
sāntvayitvābhyanujñāto bhadrayā saha saṅgataḥ //

ditsatā sodarāṃ tasmai patattrivaraketunā /
arhate pārthivendrāya pārthāyāyatalocanām //

satkṛtya pāṇḍavaśreṣṭhaṃ preṣayāmāsa cārjunam /
bhadrayā saha bībhatsuḥ prāpito vṛjinaṃ puram //

iti paurajanāḥ sarve vadanti ca samantataḥ / śrutvā tu puṇḍarīkākṣaḥ samprāptaṃ svapurottamam //

arjunaṃ pāṇḍavaśreṣṭhamindraprasthagataṃ tathā /
yiyāsuḥ khāṇḍavaprasthamamantrayata keśavaḥ //

pūrvaṃ satkṛtya rājānamāhukaṃ madhusūdanaḥ /
tathā vipṛthumakrūraṃ sankarṣaṇaviḍūrathau //

mantrayāmāsa taiḥ sārdhaṃ purastādabhimānitaiḥ /
sankarṣaṇena sammantrya hyanujñāto mahāmanāḥ //

samprītaḥ prīyamāṇena vṛṣṇirājñā janārdanaḥ /
abhimantryābhyanujñāto yojayāmāsa vāhinīm //

tatastu yānānyāsādya dāśārhāṇāṃ yaśasvinām /
siṃhanādaḥ prahṛṣṭānāṃ kṣaṇena samapadyata //

yojayantaḥ sadaśvāṃstu yānayugyaṃ rathāṃstathā / gajāṃśca paramaprītaḥ samapadyanta vṛṣṇayaḥ //

vṛṣṇyandhakamahāmātraiḥ saha vīrairmahārathaiḥ /
bhrātṛbhiśca kumāraiśca yodhaiśca śataśo vṛtaḥ //

sainyena mahatā śaurirabhiguptaḥ samantataḥ /
tatra dānapatiḥ śrīmāñjagāma sa mahāyaśāḥ //

akrūro vṛṣṇivīrāṇāṃ senāpatirarindamaḥ /
anādhṛṣṭirmahātejā uddhavaśca mahāyaśāḥ //

sākṣādvṛhaspateḥ śiṣyo mahābuddhirmahāmanāḥ /
satyakaḥ sātyakiścaiva kṛtavarmā ca sātvataḥ //

pradyumnaścaiva sāmbaśca niśaṅkuḥ śaṅkureva ca /
cārudeṣṇaśca vikrānto jhillī vipṛthureva ca //

sāraṇaśca mahābāhurgadaśca viduṣāṃ varaḥ /
ete cānye ca bahavo vṛṣṇibhojāndhakāstathā //

ājagmaḥ khāṇḍavaprasthamādāya haraṇaṃ bahu /
upahāraṃ samādāya pṛthuvṛṣṇipurogamāḥ //

prayayuḥ siṃhanādena subhadhrāmavalokakāḥ / te tvadīrgheṇa kālena kṛṣṇena saha yādavāḥ /
puramāsādya pārthānāṃ parāṃ prītimavāpnuvan //

tato yudhiṣṭhiro sajā śrutvā māghavamāgatam /
pratigrahārthaṃ kṛṣṇasya yamau prāsthāpayattadā //

tābhyāṃ pratigṛhītaṃ tu vṛṣṇicakraṃ maharddhimat /
viveśa khāṇḍavaprasthaṃ patākādhvajaśobhitam //

sammṛṣṭasiktapanthānaṃ puṣpaprakaraśobhitam /
candanasya rasaiḥ śītaiḥ pumyagandhairniṣevitam //

dahyatā'guruṇā caiva deśe deśe sugandhinā /
hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇaṃ vaṇigbhirupaśobhitam //

pratipede mahābāhuḥ saha rāmeṇa keśavaḥ /
vṛṣṇyandhakaistathā bhojaiḥ sametaḥ puruṣottamaḥ //

sampūjyamānaḥ pauraiśca brāhmaṇaiśca sahasraśaḥ /
viveśa bhavanaṃ rājñaḥ purandaragṛhopamam //

yudhiṣṭhirastu rāmeṇa samāgacchadyathāvidhi /
mūrdhni keśavamāghrāya bāhubhyāṃ pariṣasvaje //

taṃ prīyamāṇo govindo vinayenābhipūjayan /
bhīmaṃ ca puruṣavyāghraṃ vidhivatpratyapūjayat //

tāṃśca vṛṣṇyandhakaśreṣṭhānkuntīputro yudhiṣṭhiraḥ /
pratijagrāha satkārairyathāvidhi yathāgatam //

guruvatpūjayāmāsa kāṃścitkāṃścidvayasyavat /
kāṃścidabhyavadatpremṇā kaiścidapyabhivāditaḥ //

tataḥ pṛthā ca pārthāśca muditāḥ kṛṣṇayā saha /
puṇḍarīkākṣamāsādya babhūvurmuditendriyāḥ //

harṣādabhigatau dṛṣṭvā sankarṣaṇajanārdanau /
bandhumantaṃ pṛthā pārthaṃ yudhiṣṭhiramamanyata //

tataḥ saṅkarṣaṇākrūrāvaprameyāvadīnavat /
bhadravatyai subhadrāyai dhanaughamupajahratuḥ //

pravālāni ca hārāṇi bhūṣaṇāni sahasraśaḥ /
kuthāstaraparistomānvyāghrājinapuraskṛtān //

vividhaiścaiva rantnaugairdīptaprabhamajāyata /
śayanāsanayānaiśca yudhiṣṭhiraniveśanam //

tataḥ prītikaro yūnāṃ vivāhaparamotsavaḥ / bhadravatyai subhadrāyai saptarātramavartata //

teṣāṃ dadau hṛṣīkeśo janyārthe dhanamuttamam /
haraṇaṃ vai subhadrāyā jñātideyaṃ mahāyaśāḥ //

rathānāṃ kāñcanāṅgānāṃ kiṅkiṇījālamālinām /
caturyujāmupetānāṃ sūtaiḥ kuśalaśikṣitaiḥ //

sahasraṃ pradadau kṛṣmo gavāmayutameva ca /
śrīmānmāthuradeśyānāṃ dogdhrīṇāṃ puṇyavarcasām //

baḍavānāṃ ca śuddhānāṃ candrāṃśusamavarcasām /
dadau janārdanaḥ prītyā sahasraṃ hemabhūṣitam //

tathaivāśvatarīṇāṃ ca dāntānāṃ vātaraṃhasām /
śatānyañjanakeśīnāṃ śvetānāṃ pañcapañca ca //

snānapānotsave caiva prayuktaṃ vayasānvitam /
strīṇāṃ sahasraṃ gaurīṇāṃ suveṣāṇāṃ suvarcasām //

suvarṇaśatakaṇṭhīnāmaromāṇāṃ svalaṅkṛtām /
paricaryāsu dakṣāṇāṃ pradadau puṣkarekṣaṇaḥ //

pṛṣṭhyānāmapi cāśvānāṃ bāhlikānāṃ janārdanaḥ /
dadau śatasahasrākhyaṃ kanyādhanamanuttamam //

kṛtākṛtasya mukhyasya kanakasyāgnivarcasaḥ /
manuṣyabhārāndāśārho dadau daśa janārdanaḥ //

gajānāṃ tu prabhinnānāṃ tridhā prasravatāṃ madam /
girikūṭanikāśānāṃ samareṣvanivartinām //

klṛptānāṃ paṭughaṇṭānāṃ cārūṇāṃ hemamālinām /
hastyārohairupetānāṃ sahasraṃ sāhasapriyaḥ //

rāmaḥ pāṇigrahaṇikaṃ dadau pārthāya lāṅgalī /
prīyamāṇo haladharaḥ sambandhaṃ prati mānayan //

sa mahādhanaratnaugho vastrakambalaphenavān /
mahāgajamahāgrāhaḥ patākāśaivalākulaḥ //

pāṇḍusāgaramāviddhaḥ praviveśa mahādhanaḥ /
pūrṇamāpūrayaṃsteṣāṃ dviṣacchokāvaho'bhavat //

pratijagrāha tatsarvaṃ dharmarājo yudhiṣṭiraḥ /
pūjayāmāsa tāṃścaiva vṛṣṇyandhakamahārathān //

te sametā mahātmānaḥ kuruvṛṣṇyandhakottamāḥ /
vijahruramarāvāse narāḥ sukṛtino yathā //

tatratatra mahānādairutkṛṣṭatalanāditaiḥ /
yathāyogaṃ yathāprīti vijahruḥ kuruvṛṣṇayaḥ //

evamuttamavīryāste vihṛtya divasānbahūn /
pūjitāḥ kurubhirjagmuḥ punardvāravatīṃ prati //

rāmaṃ puruskṛtya yayurvṛṣmyandhakamahārathāḥ /
ratnānyādāya śubhrāṇi dattāni kurusattamaiḥ //

rāmaḥ subhadrāṃ sampūjya pariṣvajya svasāṃ tadā /
nyāseti draupadīmuktvā paridhāya mahābalaḥ //

pitṛṣvasāyāścaraṇāvabhivādya yayau tadā /
tasminkāle pṛthā prītā pūjayāmāsa taṃ tathā //

sa vṛṣṇivīraḥ pārthaiśca pauraiśca paramārcitaḥ /
yayau dvāravatīṃ rāmo vṛṣṇibhiḥ saha saṃyutaḥ //

vāsudevastu pārthena tatraiva saha bhārata / catustriṃśadahorātraṃ ramamāṇo mahābalaḥ /
uvāsa nagare ramye śakraprasthe mahātmanā //

vyacaradyamunātīre mṛgayāṃ sa mahāyaśāḥ /
mṛgānvidhyanvarāhāṃśca reme sārdhaṃ kirīṭinā //

tataḥ subhadrā saubhadraṃ keśavasya priyā svasā /
jayantamiva paulomī khyātimantamajījanat //

dīrghabāhuṃ mahoraskaṃ vṛṣabhākṣamarindamam /
subhadrā suṣuve vīramabhimanyuṃ nararṣabham //

abhīśca manyumāṃścaiva tatastamarimardanam /
abhimanyuriti prāhurārjuniṃ puruṣarṣabham //

sa sātvatyāmatirathaḥ sambabhūva ghanañjayāt /
makhe nirmathaneneva śamīgarbhāddhutāśanaḥ //

yasmiñjāte mahātejāḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ /
ayutaṃ gā dvijātibhyaḥ prādānniṣkāṃśca bhārata //

dayito vāsudevasya vālyātprabhṛti cābhavat /
pitṝṇāṃ caiva sarveṣāṃ prajānāmiva candramāḥ //

janmaprabhṛti kṛṣṇaśca cakre tasya kriyāḥ śubhāḥ /
sa cāpi vavṛdhe bālaḥ śuklapakṣe yathā śaśī //

catuṣpādaṃ daśavidhaṃ dhanurvedamarindamaḥ /
arjunādveda vedajñaḥ sakalaṃ divyamānuṣam //

vijñāneṣvapi cāstrāṇāṃ sauṣṭhave ca mahābalaḥ /
kriyāsvapi ca sarvāsu viśeṣānabhyasikṣayat //

āgame ca prayoge ca cakre tulyamivātmanā /
tutoṣa putraṃ saubhadraṃ prekṣaṇāṇo dhanañjayaḥ //

sarvasaṃhananopetaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam /
durdharṣamṛṣabhaskandhaṃ vyāttānanamivoragam //

siṃhadarpaṃ maheṣvāsaṃ mattamātaṅgavikramam /
meghadundubhinirghoṣaṃ pūrṇacandranibhānanam //

kṛṣṇasya sadṛśaṃ śaurye vīrye rūpe tathā'kṛtau /
dadarśa putraṃ bībhatsurmaghavāniva taṃ yathā //

pāñcālyapi tu pañcabhyaḥ patibhyaḥ śubhalakṣaṇā /
lebhe pañca sutānvīrāñśreṣṭhānpañcācalāniva //

yudhiṣṭhirātprativindhyaṃ sutasomaṃ vṛkodarāt /
arjunācchrutakarmāṇaṃ śatānīkaṃ ca nākulim //

sahadevācchrutasenametānpañca mahārathān /
pāñcālī suṣuve vīrānādityānaditiryathā //

śāstrataḥ prativindhyantamūcurviprāyudhiṣṭhiram /
parapraharaṇajñāne prativindhyo bhatvayam //

sutesomasahasre tu somārkasamatejasam /
sutasomaṃ maheṣvāsaṃ suṣuve bhīmasenataḥ //

śrutaṃ karma mahatkṛtvā nivṛttena kirīṭinā /
jātaḥ putrastathetyevaṃ śrutakarmā tato'bhavat //

śatānīkasya rājarṣeḥ kauravyasya mahātmanaḥ /
cakre putraṃ sanāmānaṃ nakulaḥ kīrtivardhanam //

tatastvajījanatkṛṣṇā nakṣatre vahnidaivate /
sahadevātsutaṃ tasmācchrutaseneti taṃ viduḥ //

ekavarṣāntarāstvete draupadeyā yaśasvinaḥ /
anvajāyanta rājendra parasparahitaiṣiṇaḥ //

jātakarmāṇyānupūrvyāccūḍopanayanāni ca /
cakāra vidhivaddhaumyasteṣāṃ bharatasattama //

kṛtvā ca vedādhyayanaṃ tataḥ sucaritavratāḥ /
jagṛhuḥ sarvamiṣvastramarjunāddivyamānuṣam //

divyagarbhopamaiḥ putrairvyūḍhoraskairmahārathaiḥ /
anvitā rājaśārdūla pāṇḍavā mudamāpnuvan //