Mahabharata · Chapter 1.242

kukurāndhakavṛṣṇīnāmapayānaṃ ca pāṇḍavaḥ /
viniścitya tataḥ pārthaḥ subhadrāmidamabravīt //

śṛṇu bhadre yathāśāstraṃ hitārthaṃ munibhiḥ kṛtam /
vivāhaṃ bahudhā satsu varṇānāṃ dharmasaṃyutam //

kanyāyāstu pitā bhrātā mātā mātula eva vā /
pituḥ pitā piturbhrātā dāne tu prabhutāṃ gataḥ //

mahotsavaṃ paśupaterdraṣṭukāmaḥ pitā tava /
antardvīpaṃ gato bhadre putraiḥ pautraiḥ sabāndhavaiḥ //

mama caiva viśālākṣi videśasthā hi bāndhavāḥ /
tasmātsubhadre gāndharvo vivāhaḥ pañcamaḥ smṛtaḥ //

samāgame tu kanyāyāḥ kriyāḥ proktāścaturvidhāḥ /
teṣāṃ pravṛttiṃ sādhūnāṃ śṛṇu mādhavi tadyathā //

varamāhūya vidhinā pitrā dattā tathārthine /
sā patnī tu parairuktā sā vaśyā tu pativratā //

bhṛtyānāṃ bharaṇārthāya ātmanaḥ poṣaṇāya ca /
dāne gṛhītā yā nārī sā bhāryeti smṛtā budhaiḥ //

dharmato varayitvā tu ānīya svaṃ niveśanam /
nyāyena dattātāruṇye dārāḥ pitṛkṛtāḥ smṛtāḥ //

gāndharveṇa vivāhena rāgātputrārthakāraṇāt /
ātmanā'nugṛhītā yā vaśyā sā tu prajāvatī //

janayedyā tu bhartāraṃ jāyā ityeva nāmataḥ /
patnī bhāryā ca dārāśca jāyā ceti caturvidhāḥ //

catasra evāgnisākṣyāḥ kriyāyuktāśca dharmataḥ /
gāndharvastu kriyāhīno rāgādeva pravartate //

sakāmāyāḥ sakāmena nirmantro rahasi smṛtaḥ /
mayoktamakriyaṃ cāpi kartavyaṃ mādhavi tvayā //

ayanaṃ caiva māsaśca ṛtuḥ pakṣastathā tithiḥ /
karaṇaṃ ca muhūrtaṃ ca lagnasampattathaiva ca //

vivāhasya viśālākṣi praśastaṃ cottarāyaṇam /
vaiśākhaścaiva māsānāṃ pakṣāṇāṃ śukla eva ca //

nakṣatrāṇāṃ tathā hastastṛtīyā ca tithiṣvapi /
lagno hi makaraḥ śreṣṭhaḥ karaṇānāṃ bavastathā //

maitro muhūrto vaivāhya āvayoḥ śubhakarmaṇi /
sarvasampadiyaṃ bhadre adya rātrau bhaviṣyati //

bhagavānastamabhyeti ādityastapatāṃ varaḥ /
rātrau vivāhakālo'yaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ //

nārāyaṇo'pi sarvajño nāvabudhyeta viśvakṛt /
dharmasaṅkaṭamāpanne kiṃ nu kṛtvā sukhaṃ bhavet //

manobhavena kāmena mohitaṃ māṃ pralāpinam /
prativākyaṃ ca me devi kiṃ na vakṣyasi mādhavi //
vaiśampāyana uvāca /

arjunasya vacaḥ śrutvā cintayantī janārdanam /
novāca kiñcidvacanaṃ bāṣpadūṣitalocanā //

rāgonmādapralāpī sannarjuno jayatāṃ varaḥ /
cintayāmāsa pitaraṃ praviśya ca latāgṛham //

cintayānaṃ tu kaunteyaṃ matvā śacyā śacīpatiḥ /
sahito nāradādyaiśca munibhiśca mahāmanāḥ //

gandharvairapsarobhiśca cāraṇaiścāpi guhyakaiḥ /
arundhatyā vasiṣṭhena hyājagāma kuśasthalīm //

cintitaṃ ca subhadrāyāścintayitvā janārdanaḥ /
nidrayāpahṛtajñānaṃ rauhiṇeyaṃ vinā tadā //

sahākrūreṇa śininā satyakena gadena ca /
vasudevena devakyā āhūkena ca dhīmatā //

ājagāma purīṃ rātrau dvārakāṃ svajanairvṛtaḥ /
pūjayitvā tu deveśo nāradādīnmahāyaśāḥ //

kuśalapraśnamuktvā tu devendreṇābhiyācitaḥ /
vaivāhikīṃ kriyāṃ kṛṣṇaḥ sa tathetyevamuktavān //

āhuko vasudevaśca sahākrūraḥ sasātyakiḥ / abhipraṇamya śirasā pākaśāsanamabruvan /
devadeva namastestu lokanātha jagatpate //

vayaṃ dhanyāḥ sma sahitairbāndhavaiḥ sahitāḥ prabho /
kṛtaprasādāstu vayaṃ tava vākyena viśvajit //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktvā prasādyainaṃ pūjayitvā prayatnataḥ /
mahendraśāsanātsarve sahitā ṛṣibhistadā //

vivāhaṃ kārayāmāsuḥ śakraputrasya śāstrataḥ /
arundhatī śacī devī rugmiṇī devakī tathā //

divyastrībhiśca sahitāḥ subhadrāyāḥ śubhāḥ kriyāḥ /
arjune'pi tathā sarvāḥ kriyā bhadrāḥ prayojayan //

maharṣiḥ kāśyapo hotā sadasyā nāradādayaḥ /
puṇyāśiṣaḥ prayoktāraḥ sarve te hi tadārjune //

abhiṣekaṃ tadā kṛtvā mahendraḥ pākaśāsanim /
lokapālaistu sahitaḥ sarvadevairabhiṣṭutaḥ //

kirīṭāṅgadahārādyairhastābharaṇakuṇḍalaiḥ /
bhūṣayitvā tadā pārthaṃ dvitīyamiva vāsavam //

putraṃ pariṣvajya tadā prītimāpa purandaraḥ /
śachī devī tadā bhadrāmarundhatyādibhistathā //

kārayāmāsa vaivāhyamaṅgalānyādavastriyaḥ /
sahāpsarobhirmuditā bhūṣayitvā svabhūṣaṇaiḥ //

paulomīmiva manyante subhadrāṃ tatra yoṣitaḥ /
tato vivāho vavṛdhe kṛtaḥ sarvaguṇānvitaḥ //

tasyāḥ pāṇiṃ gṛhītvā tu mantrairhomapuraskṛtam /
subhadrayā babhau jiṣṇuḥ śacyā iva śacīpatiḥ //

sā jiṣṇumadhikaṃ bheje subhadrā cārudarśanā /
pārthasya sadṛśī bhadrā rūpeṇa vayasā tathā //

subhadrāyāśca pārtho'pi sadṛśo rūpalakṣaṇaiḥ /
ityūcuśca tadā devāḥ prītāḥ sendrapurogamāḥ //

evaṃ niveśya devāste gandharvaiḥ sāpsarogaṇaiḥ /
āmantrya yādavāḥ sarve viprajagmuryathāgatam //

yādavāḥ pārthamāmantrya antardvīpaṃ gatāstadā /
vāsudevastadā pārthamuvāca yadunandanaḥ //

dvāviṃśaddivasānpārtha ihoṣya bharatarṣabha /
māmakaṃ rathamāruhya śaibyasugrīvayojitam //

subhadrayā sukhaṃ pārtha khāṇḍavaprasthamāviśa / yādavaiḥ sahitaḥ paścādāgamiṣyāmi bhārata /
yativeṣeṇa niyato vasa tvaṃ rukmiṇīgṛhe //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktvā pracakrāma antardvīpaṃ janārdanaḥ /
kṛtodvāhastataḥ pārthaḥ kṛtakāryo'bhavattadā //

tasyāṃ copagato bhāvaḥ pārthasya sumahātmanaḥ /
tasminbhāvaḥ subhadrāyā anyonyaṃ samavardhata //

sa tathā yuyuje vīro bhadrayā bharatarṣabhaḥ /
abhiniṣpannayā rāmaḥ sītayeva samanvitaḥ //

api jiṣṇurvijajñe tāṃ hrīṃ śriyaṃ sannatikriyām /
devatānāṃ varastrīṇāṃ rūpeṇa sadṛśīṃ satīm //

sa prakṛtyā śriyā dīptyā sandidīpe tayā'dhikam /
udyatsahasradīptāṃśuḥ śaradīva divākaraḥ //

sā tu taṃ manujavyāghramanuraktā yaśasvinī /
kanyāpuragatā bhūtvā tatparā samapadyata //