Mahabharata · Chapter 1.214

purā vai naimiśāraṇye devāḥ satramupāsate /
tatra vaivasvato rājañśāmitramakarottadā //

tato yamo dīkṣitastatra rāja- nnāmārayatkañcidapi prajānām /
tataḥ prajāstā bahulā babhūvuḥ kālātipātānmaraṇaprahīṇāḥ //

somaśca śakro varuṇaḥ kuberaḥ sādhyā rudrā vasavo'thāśvinau ca /
prajāpatirbhuvanasya praṇetā samājagmustatra devāstathā'nye //

tato'bruvam̐llokaguruṃ sametā bhayāttīvrānmānuṣāṇāṃ vivṛddhyā /
tasmādbhayādudvijantaḥ sukhepsavaḥ prayāma sarve śaraṇaṃ bhavantam //
pitāmaha uvāca /

kiṃ vo bhayaṃ mānuṣebhyo yūyaṃ sarve yadā'marāḥ /
mā vo martyasakāśādvai bhayaṃ bhavitumarhati //
devā ūcuḥ /

martyā amartyāḥ saṃvṛttā na viśeṣo'sti kaścana /
aviśeṣādudvijanto viśeṣārthamihāgatāḥ //
śrībhagavānuvāca /

vaivasvato vyāpṛtaḥ satraheto- stena tvime na mriyante manuṣyāḥ /
tasminnekāgre kṛtasarvakārye tata eṣāṃ bhavitaivāntakālaḥ //

vaivasvatasyaiva tanurvibhaktā vīryeṇa yuṣmākamuta pravṛddhā /
saiṣāmanto bhavitā hyantakāle na tatra vīryaṃ bhavitā nareṣu //
vyāsa uvāca /

tatastu te pūrvajadevavākyaṃ śrutvā jagmuryatra devā yajante /
samāsīnāste sametā mahābalā bhāgīrathyāṃ dadṛśuḥ puṇḍarīkam //

dṛṣṭvā ca tadvismitāste babhūvu- steṣāmindrastatra śūro jagāma /
so'paśyadyoṣāmatha pāvakaprabhāṃ yatra devī gaṅgā satataṃ prasūtā //

sā tatra yoṣā rudatī jalārthinī gaṅgāṃ devīṃ vyavagāhya vyatiṣṭhat /
tasyāśrubinduḥ patito jale ya- statpadmamāsīdatha tatra kāñcanam //

tadadbhutaṃ prekṣya vajrī tadānī- mapṛcchattāṃ yoṣitamantikādvai /
kā tvaṃ bhadre rodiṣi kasya heto- rvākyaṃ tathyaṃ kāmaye'haṃ bravīhi //
stryuvāca /

tvaṃ vetsyase māmiha yā'smi śakra yadarthaṃ cāhaṃ rodimi mandabhāgyā /
āgaccha rājanpurato gamiṣye draṣṭā'si tadrodimi yatkṛte'ham //
vyāsa uvāca /

tāṃ gacchantīmanvagacchattadānīṃ so'paśyadārāttaruṇaṃ darśanīyam /
siddhāsanasthaṃ yuvatīsahāyaṃ krīḍantamakṣairgirirājamūrdhni //

tamabravīddevarājo mamedaṃ tvaṃ viddhi vidvanbhuvanaṃ vaśe sthitam /
īśo'hasmīti samanyurabravī- ddṛṣṭvā tamakṣaiḥ subhṛśaṃ pramattam //

kruddhaṃ ca śakraṃ prasamīkṣya devo jahāya śakraṃ ca śairudaikṣata /
saṃstambhito'bhūdatha devarāja- stenekṣitaḥ sthāṇurivāvatasthe //

yadā tu paryāptamihāsya krīḍayā tadā devīṃ rudatīṃ tāmuvāca /
ānīyatāmeṣa yato'hamārā- nnainaṃ darpaḥ punarapyāviśeta //

tataḥ śakraḥ spṛṣṭamātrastayā tu srastairaṅgaiḥ patito'bhūddharaṇyām /
tamabravīdbhagavānugratejā maivaṃ punaḥ śakra kṛthāḥ kathañcit //

nivartayainaṃ ca mahādrirājaṃ balaṃ ca vīryaṃ ca tavāprameyam /
chidrasya caivāviśa madhyamasya yatrāsate tvadvidhāḥ sūryabhāsaḥ //

sa tadvivṛtya vivaraṃ mahāgire- stulyadyutīṃścaturo'nyāndadarśa /
sa tānabhiprekṣya babhūva duḥkhitaḥ kaccinnāhaṃ bhavitā vai yatheme //

tato devo giriśo vajrapāṇiṃ vivṛtya netre kupito'bhyuvāca /
darīmetāṃ praviśa tvaṃ śatakrato yanmāṃ bālyādavamaṃsthāḥ purastāt //

uktastvevaṃ vibhunā devarājaḥ prāvepatā'rto bhṛśamevābhiṣaṅgāt /
srastairaṅgairanileneva nunna- maśvatthapatraṃ girirājamūrdhni //

sa prāñjalirvai vṛṣavāhanena pravepamānaḥ sahasaivamuktaḥ /
uvāca devaṃ bahurūpamugra- madyāśeṣasya bhuvanasya tvaṃ bhavādyaḥ //

tamabravīdugravarcāḥ prahasya naivaṃśīlāḥ śeṣamihāpnuvanti /
ete'pyevaṃ bhavitāraḥ purastā- ttasmādetāṃ darīmāviśya śeṣya //

eṣā bhāryā bhavitā vo na saṃśayo yoniṃ sarve mānuṣīmāviśadhvam /
tatra yūyaṃ karma kṛtvā'viṣahyaṃ bahūnanyānnidhanaṃ prāpayitvā //

astrairdivyairmānuṣānyodhayitvā śūrānsarvānāhave saṃvijitya /
āgantāraḥ punarevendravalokaṃ svakarmaṇā pūrvacitaṃ mahārham / sarvaṃ mayā bhāṣitametadevaṃ kartavyamanyadvividhārthayuktam //
pūrvendrā ūcuḥ /

gamiṣyāmo mānuṣaṃ devalokā- ddurādharo vihito yatra mokṣaḥ /
devāstvasmānādadhīrañjananyāṃ dharmo vāyurmaghavānaśvinau ca //
vyāsa uvāca /

etacchrutvā vajrapāṇirvacastu devaśreṣṭhaṃ punarevedamāha /
vīryeṇāhaṃ puruṣaṃ kāryaheto- rdadyāmeṣāṃ pañcamaṃ matprasūtam //

viśvabhugbhūtadhāmā ca śibirindraḥ pratāpavān /
śāntiścaturthasteṣāṃ vai tejasvī pañcamaḥ smṛtaḥ //

teṣāṃ kāmaṃ bhagavānugradhanvā prādādiṣṭaṃ sannisargādyathoktam /
tāṃ cāpyeṣāṃ yoṣitaṃ lokakāntāṃ śriyaṃ bhāryāṃ vyadadhānmānuṣeṣu //

taireva sārdhaṃ tu tataḥ sa devo jagāma nārāyaṇamaprameyam /
anantamavyaktamajaṃ purāṇaṃ sanātanaṃ viśvamanantarūpam //

sa cāpi tadvyadadhātsarvameva tataḥ sarve sambabhūvurdharaṇyamām /
naraṃ tu devaṃ vibudhapradhāna- mindrājjiṣṇuṃ pañcamaṃ kalpayitvā / sa cāpi keśau harirudbabarha śuklamekamaparaṃ cāpi kṛṣṇam //

tau cāpi keśau viśatāṃ yadūnāṃ kule striyau devakīṃ rohiṇīṃ ca /
tayoreko baladevo babhūva yo'sau śvetasya devasya keśaḥ / kṛṣṇo dvitīyaḥ keśavaḥ sambabhūva keśo yo'sau varṇataḥ kṛṣṇa uktaḥ //

ye te pūrvaṃ śakrarūpā nibaddhā- stasyāṃ daryāṃ parvatasyottarasya /
ihaiva te pāṇḍavā vīryavantaḥ śakrasyāṃśaḥ pāṇḍavaḥ savyasācī //

evamete pāṇḍavāḥ sambabhūvu- rye te rājanpūrvamindrā babhūvuḥ /
lakṣmīścaiṣāṃ pūrvamevopadiṣṭā bhāryā yaiṣā draupadī divyarūpā //

kathaṃ hi strī karmaṇā te mahītalā- tsamuttiṣṭhedanyato daivayogāt /
yasyā rūpaṃ somasūryaprakāśaṃ gandhaścāsyāḥ kośamātrātpravāti //

idaṃ cānyatprītipūrvaṃ narendra dadāni te varamatyadbhutaṃ ca /
divyaṃ cakṣuḥ paśya kuntīsutāṃstvaṃ puṇyairdivyaiḥ pūrvadehairupetān //
vaiśampāyana uvāca /

tato vyāsaḥ paramodārakarmā śucirviprastapasā tasya rājñaḥ /
cakṣurdivyaṃ pradadau tāṃśca sarvān rājā'paśyatpūrvadehairyathāvat //

tato divyānhemakirīṭamālinaḥ śakraprakhyānpāvakādityavarṇān /
baddhāpīḍāṃścārurūpāṃśca yūno vyūḍhoraskāṃstālamātrāndadarśa //

divyairvastrairajobhiḥ sugandhai- rmālyaiścāgryaiḥ śobhamānānatīva /
sākṣāttryakṣānvā vasūṃścāpi rudrā- nādityānvā sarvaguṇopapannān //

tānpūrvendrānabhivīkṣyābhirūpā- trśakrātmajaṃ cendrarūpaṃ niśamya /
prīto rājā drupado vismitaśca divyāṃ māyāṃ tāmavekṣyāprameyām //

tāṃ caivāgryāṃ striyamatirūpayuktāṃ divyāṃ sākṣātsomavahniprakāśām /
yogyāṃ teṣāṃ rūpatejoyaśobhiḥ patnī matvā hṛṣṭavānpārthivendraḥ //

sa taddṛṣṭvā mahadāścaryarūpaṃ jagrāha pādau satyavatyāḥ sutasya /
naitaccitraṃ paramarṣe tvayīti prasannacetāḥ sa uvāca cainam //
vyāsa uvāca /

idaṃ cāpi purāvṛttaṃ tannibodha ca bhūmima /
kīrtyamānaṃ nṛparṣīṇāṃ pūrveṣāṃ dārakarmaṇi //

nitanturnāma rājarṣirbabhūva bhuvi viśrutaḥ /
tasya putrā maheṣvāsā babhūvuḥ pañca bhūmitāḥ //

sālveyaḥ śūrasenaśca śrutasenaśca vīryavān /
tindusāro'tisāraśca kṣatriyāḥ kratuyājinaḥ //

nāticakramuranyonyamanyonyasya priyaṃvadāḥ /
anīrṣyavo dharmavidaḥ saumyāścaiva priyakarāḥ //

etānnaitantavānpañca śibiputrī svayaṃvare /
avāpa svapatīnvīrānbhaumāśvī manujādhipān //

vīṇeva madhurārāvā gāndharvasvaramūrcchitā /
uttamā sarvanārīṇāṃ bhaumāśvī hyabhavattadā //

yasyā naitantavāḥ pañca patayaḥ kṣatriyarṣabhāḥ /
babhūvuḥ pṛthivīpālāḥ sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ //

teṣāmekābhavadbhāryā rājñāmauśīnarī śubhā /
bhaumāśvī nāma bhadraṃ te tathārūpaguṇānvitā //

pañcabhyaḥ pañcadhā pañca dāyādānsā vyajāyata /
tebhyo naitantavebhyastu rājaśārdūla vai tadā //

pṛthagākhyā'bhavatteṣāṃ bhrātṝṇāṃ pañcadhā bhuvi /
yathāvatkīrtyamānāṃstāñchṛṇu me rājasattama //

sālveyāḥ śūrasenāśca śrutasenāśca pārthivāḥ /
tindusārātisārāśca vaṃśā eṣāṃ nṛpottama //

evamekā'bhavadbhāryā bhaumāśvī bhuvi viśrutā / tathaiva drupadaiṣā te sutā vai devarūpiṇī /
pañcānāṃ vihitā patnī kṛṣṇā pārṣatyaninditā //
vyāsa uvāca /

āsīttapovanne kācidṛṣeḥ kanyā mahātmanaḥ /
nādhyagacchatpatiṃ sā tu kanyā rūpavatī satī //

toṣayāmāsa tapasā sā kilogreṇa śaṅkaram /
tāmuvāceśvaraḥ prīto vṛṇu kāmamiti svayam //

saivamuktā'bravītkanyā devaṃ varadamīśvaram /
patiṃ sarvaguṇopetamicchāmīti punaḥpunaḥ //

dadau tasyai sa deveśastaṃ varaṃ prītamānasaḥ /
pañca te patayo bhadre bhaviṣyantīti śaṅkaraḥ //

sā prasādayatī devamidaṃ bhūyo'bhyabhāṣata /
ekaṃ patiṃ guṇopetaṃ tvatto'rhāmīti śaṅkara //

tāṃ devadevaḥ prītātmā punaḥ prāha śubhaṃ vacaḥ /
pañcakṛtvastvayokto'haṃ patiṃ dehīti vai punaḥ //

tattathā bhavitā bhadre vacastadbhadramastu te /
dehamanyaṃ gatāyāste sarvametadbhaviṣyati //

drupadaiṣā hi sā jajñe sutā vai devarūpiṇī /
pañcānāṃ vihitā patnī kṛṣṇā pārṣatyaninditā //

saiva nālāyanī bhūtvā rūpeṇāpratimā bhuvi /
maudgalyaṃ patimāsthāya śivādvaramabhīpsatī //

etaddevarahasyaṃ te śrāvitaṃ rājasattama / nākhyātavyaṃ kasyacidvai devaguhyamidaṃ yataḥ //

svargaśrīḥ pāṇḍavārthaṃ tu samutpannā mahāmakhe /
seha taptvā tapo ghoraṃ duhitṛtvaṃ tavāgatā //

saiṣā devī rucirā devajuṣṭā pañcānāmekā svakṛteneha karmaṇā /
sṛṣṭā svayaṃ devapatnī svayambhuvā śrutvā rājandrupadeṣṭaṃ kuruṣva //