Mahabharata · Chapter 1.181

amarṣī drupado rājā karmasiddhāndvijarṣabhān /
anvicchanparicakrāma brāhmaṇāvasathānbahūn //

putrajanma parīpsanvai śokopahatacetanaḥ / droṇena vairaṃ drupado na suṣvāpa smaransadā /
nāsti śreṣṭhamapatyaṃ ma iti nityamacintayat //

jātānputrānsa nirvedāddhigbandhūniti cābravīt /
niḥśvāsaparamaścāsīddroṇaṃ praticikīrṣayā //

prabhāvaṃ vinayaṃ śikṣāṃ droṇasya caritāni ca /
kṣātreṇa ca balenāsya cintayannādhyagacchata //

pratikartuṃ nṛpaśreṣṭho yatamāno'pi bhārata /
abhitaḥ so'tha kalmāṣīṃ gaṅgākūle paribhraman //

brāhmaṇāvasathaṃ pumyamāsasāda mahīpatiḥ /
tatra nāsnātakaḥ kaścinna cāsīdavratī dvijaḥ //

adhīyānau mahābhāgau so'paśyatsaṃśitavratau /
yājopayājau brahmarṣī śāmyantau parameṣṭhinau //

saṃhitādhyayane yuktau gotrataścāpi kāśyapau /
tāraṇeyau yuktarūpau brāhmaṇāvṛṣisattamau //

sa tāvāmantrayāmāsa sarvakāmairatandritaḥ /
buddhvā balaṃ tayostatra kanīyāṃsamupahvare //

prapede cchandayankāmairupayājaṃ dhṛtavratam /
pādaśuśrūṣaṇe yuktaḥ priyavāksarvakāmadaḥ //

arcayitvā yathānyāyamupayājamuvāca saḥ /
yena me karmaṇā brahmanputraḥ syāddroṇamṛtyave //

arjunasya bhavedbhāryā bhavedyā varavarṇinī / upayāja kṛte tasmin gavāṃ dātā'smi te'rbudaṃ //

yadvā te'nyaddvijaśreṣṭha manasaḥ supriyaṃ bhavet /
sarvaṃ tatte pradātā'haṃ na hi me'trāsti saṃśayaḥ //

ityukto nāhamityevaṃ tamṛṣiḥ pratyabhāṣata /
ārādhayiṣyandrupadaḥ sa taṃ paryacaratpunaḥ //

tataḥ saṃvatsarasyānte drupadaṃ sa dvijottamaḥ /
upayājo'bravītkāle rājanmadhurayā girā //

jyeṣṭho bhrātā mamāgṛhmādvicaran gahane vane /
aparijñātaśaucāyāṃ bhūmau nipatitaṃ phalam //

tadapaśyamahaṃ bhrāturasāmpratamanuvrajan /
vimarśaṃ sankarādāne nāyaṃ kuryātkadācana //

dṛṣṭvā phalasya nāpaśyaddoṣānpāpānubandhakān /
vivinakti na śaucaṃ yaḥ so'nyatrāpi kathaṃ bhavet //

saṃhitādhyayanaṃ kurvanvasangurukule ca yaḥ /
bhaikṣamutsṛṣṭamanyeṣāṃ bhuṅkte sma ca yadā tadā //

kīrtayanguṇamannānāmaghṛṇī ca punaḥ punaḥ /
taṃ vai phalārthinaṃ manye bhrātaraṃ tarkacakṣuṣā //

taṃ vai gacchasva nṛpate sa tvāṃ saṃyājayiṣyati /
jugupsamāno nṛpatirmanasedaṃ vicintayan //

upayājavacaḥ śrutvā yājasyāśramamabhyagāt /
abhisampūjya pūjārhamatha yājamuvāca ha //

ayutāni dadānyaṣṭau gavāṃ yājaya māṃ vibho /
droṇavairābhisantaptaṃ prahlādayitumarhasi //

sa hi brahmavidāṃ śreṣṭho brahmāstre cāpyanuttamaḥ /
tasmāddroṇaḥ parājaiṣṭa māṃ vai sa sakhivigrahe //

kṣatriyo nāsti tasyāsyāṃ pṛthivyāṃ kaścidagraṇīḥ /
kauravācāyarmukhyasya bhāradvājasya dhīmataḥ //

droṇasya śarajālāni prāṇidehaharāṇi ca /
ṣaḍaratni dhanuścāsya dṛśyate paramaṃ mahat //

sa hi brāhmaṇaveṣeṇa kṣātraṃ vegamaśaṃsayam /
pratihanti maheṣvāso bhāradvājo mahāmanāḥ //

kṣatrocchedāya vihito jāmadagnya ivāsthitaḥ /
tasya hyastrabalaṃ ghoramapradhṛṣyaṃ narairbhuvi //

brāhmaṃ sandhārayaṃstejo hutāhutirivānalaḥ /
sametya sa dahatyājau kṣātradharmapuraḥsaraḥ //

brahmakṣatre ca vihite brāhmaṃ tejo viśiṣyate /
so'haṃ kṣātrādbalāddhīno brāhmaṃ tejaḥ prapedivān //

droṇādviśiṣṭamāsādya bhavantaṃ brahmavittamam /
droṇāntakamahaṃ putraṃ labheyaṃ yudhi durjayam //

tatkarma kuru me me yāja vitarāmyarbudaṃ gavām /
tathetyuktvā tu taṃ yājo yājyārthamupakalpayat //

gurvartha iti cākāmamupayājamacodayat /
yājo droṇavināśāya pratijajñe tathā ca saḥ //

tatastasya narendrasya upayājo mahātapāḥ /
ācakhyau karma vaitānaṃ tadā putraphalāya vai //

sa ca putro mahāvīryo mahātejā mahābalaḥ /
iṣyate yadvidho rājanbhavitā te tathāvidhaḥ //

bhāradvājasya hantāraṃ so'bhisandhāya bhūpatiḥ /
ājahve tattathā sarvaṃ drupadaḥ karmasiddhaye //

yājastu havanasyānte devīmājñāpayattadā /
prehi māṃ rājñi pṛṣati mithunaṃ tvāmupasthitam //
rājñyuvāca /

avaliptaṃ mukhaṃ brahmandivyāngandhānbibharmi ca /
sūtārthe nopalabdhā'smi tiṣṭha yāja mama priye //
yāja uvāca /

yājena śrapitaṃ havyamupayājābhimantritam /
kathaṃ kāmaṃ na sandadhyātsā tvaṃ viprehi tiṣṭha vā //
brāhmaṇa uvāca /

evamuktvā tu yājena hute haviṣi saṃskṛte /
uttasthau pāvakāttasmātkumāro devasannibhiḥ //

jvālāvarṇo ghorarūpaḥ kirīṭī varma cottamam /
bibhratsakhaṅgaḥ saśaro dhanuṣmānvinadanmuhuḥ //

so'dhyārodadrathavaraṃ tena ca prayayau tadā /
tataḥ praṇeduḥ pañcālāḥ prahṛṣṭāḥ sādhusādhviti //

harṣāviṣṭāṃstataścaitānneyaṃ sehe vasundharā /
bhayāpaho rājaputraḥ pañcālānāṃ yaśaskaraḥ //

rājñaḥ śokāpaho jāta eṣa droṇavadhāya vai /
ityuvāca mahadbhūtamadṛśyaṃ khecaraṃ tadā //

kumārī cāpi pāñcālī vedīmadhyātsamutthitā /
subhagā darśanīyāṅgī svasitāyatalocanā //

śyāmā padmapalāśākṣī nīlakuñcitamūrdhajā /
tāmratuṅganakhī subhrūścārupīnapayodharā //

mānuṣaṃ vigrahaṃ kṛtvā sākṣādamaravarṇinī /
nīlotpalasamo gandho yasyāḥ krośātpradhāvati //

yā bibharti paraṃ rūpaṃ yasyā nāstyupamā bhuvi /
devadānavayakṣāṇāmīpsitāṃ devarūpiṇīm //

sadṛśī pāṇḍuputrasya arjunasyeti bhārata / ūcuḥ prahṛṣṭamanaso rājabhaktipuraskṛtāḥ //

tāṃ cāpi jātāṃ suśroṇīṃ vāguvācāśarīriṇī /
sarvayoṣidvarā kṛṣṇā ninīṣuḥ kṣatriyānkṣayam //

surakāryamiyaṃ kāle kariṣyati sumadhyamā /
asyā hetoḥ kauravāṇāṃ mahadutpatsyate bhayam //

tacchrutvā sarvapañcālāḥ praṇeduḥ siṃhasaṅghavat /
na caitānharṣasampūrṇāniyaṃ sehe vasundharā //

pāñcālarājastāṃ dṛṣṭvā harṣādaśrūṇyavartayat / pariṣvajya ca tāṃ kṛṣṇāṃ snuṣā pāṇḍoriti bruvan /
aṅkamāropya pāñcālīṃ rājā harṣamavāpa saḥ //

tau dṛṣṭvā pārṣatī yājaṃ prapede vai sutārthinī /
na vai madanyāṃ jananīṃ jānīyātāmimāviti //

tathetyuvāca tāṃ yājo rājñaḥ priyacikīrṣayā /
tayośca nāmanī cakrurdvijāḥ sampūrṇamānasāḥ //

dhṛṣṭatvādatyamarṣitvāddyumnādyutsambhavādapi /
dhṛṣṭadyumnaḥ kumāro'yaṃ drupadasya bhavatviti //

kṛṣṇetyevābruvakankṛṣṇāṃ kṛṣṇā.ñabhūtsā hi varṇataḥ /
tathā tanmithunaṃ jajñe drupadasya mahāmakhe //

vaidikādhyayane pāraṃ dhṛṣṭadyumno gataḥ param //

dhṛṣṭadyumnaṃ tu pāñcālyamānīya svaṃ niveśanam /
upākarodastrahetorbhāradvājaḥ pratāpavān //

amokṣaṇīyaṃ daivaṃ hi bhāvi matvā mahāmatiḥ /
tathā tatkṛtavāndroṇa ātmakīrtyanurakṣaṇāt //