Mahabharata · Chapter 1.18

tato'bhraśikharākārairgiriśṛṅgairalankṛtam /
mandaraṃ parvatavaraṃ latājālasamākulam //

nānāvihangasanghuṣṭaṃ nānādaṃṣṭrisamākulam /
kinnarairapsarobhiśca devairapi ca sevitam //

ekādaśa sahasrāṇi yojanānāṃ samucchritam /
adhobhūmeḥ sahasreṣu tāvatsveva pratiṣṭhitam //

tamuddhartumaśaktā vai sarve devagaṇāstadā /
viṣṇumāsīnamabhyetya brahmāṇaṃ cedamabruvan //

bhavantāvatra kurutāṃ buddhiṃ naiḥśreyasīṃ parām /
mandaroddharaṇe yatnaḥ kriyatāṃ ca hitāya naḥ //
sautiruvāca /

tatheti cābravīdviṣṇurbrahmaṇā saha bhārgava /
acodayadameyātmā phaṇīndraṃ padmalocanaḥ //

tato'nantaḥ samutthāya brahmaṇā paricoditaḥ /
nārāyaṇena cāpyuktastasminkarmaṇi vīryavān //

atha parvatarājānaṃ tamananto mahābalaḥ /
ujjahāra balādbrahmansavanaṃ savanaukasam //

tatastena surāḥ sārdhaṃ samudramupatasthire /
tamūcuramṛtasyārthe nirmathiṣyāmahe jalam //

apāmpatirathovāca mamāpyaṃśo bhavettataḥ /
soḍhā'smi vipulaṃ mardaṃ mandarabhramaṇāditi //

ūcuśca kūrmarājānamakūpāre surāsurāḥ /
adhiṣṭhānaṃ girerasya bhavānbhavitumarhati //

kūrmeṇa tu tathetyuktvā pṛṣṭhamasya samarpitam /
taṃ śailaṃ tasya pṛṣṭhasthaṃ vajreṇendro'bhyapīḍayat //

manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā tathā yoktraṃ ca vāsukim / devā mathitumārabdhāḥ samudraṃ nidhimambhasām /
amṛtārthe purā brahmastathaivāsuradānavāḥ //

ekamantamupāśliṣṭā nāgarājño mahāsurāḥ //

vibudhāḥ sahitāḥ sarve yataḥ pucchaṃ tataḥ sthitāḥ /
ananto bhagavāndevo yato nārāyaṇaḥ sthitaḥ //

vāsukeragramāśliṣṭā nāgarājño mahāsurāḥ / śira utkṣipya nāgasya punaḥ punaravākṣipan //

vāsukeratha nāgasya sahasā kṣipyato'suraiḥ /
sadhūmāḥ sārciṣo vātā niṣpeturasakṛnmukhāt //

vāsukermathyamānasya niḥsṛtena viṣeṇa ca /
abhavanmiśritaṃ toyaṃ tadā bhārgavanandana //

mathanānmandareṇātha devadānavabāhubhiḥ /
viṣaṃ tīkṣṇaṃ samudbhūtaṃ hālāhalamiti śrutam //

devāśca dānavāścaiva dagdhāścaiva viṣeṇa ha /
apākrāmaṃstato bhītā viṣādamagamaṃstadā //

brahmāṇamabruvandevāḥ sametya munipungavaiḥ /
mathyamāne'mṛte jātaṃ viṣaṃ kālānalaprabham //

tenaiva tāpitā lokāstasya pratikuruṣvaha /
evamuktastadā brahmā dadhyau lokeśvaraṃ haram //

tryakṣaṃ triśūlinaṃ rudre devadevamumāpatim /
tadā'tha cintito devastajjñātvā drutamāyayau //

tasyātha devastatsarvamācacakṣe prajāpatiḥ /
tacchrutvā davedeveśo lokasyāsya hitepsayā //

apibattadviṣaṃ rudraḥ kālānalasamaprabham /
kaṇṭhe sthāpitavāndevo lokānāṃ hitakāmyayā //

yasmāttu nīlatā kaṇṭhe nīlakaṇṭhastataḥ smṛtaḥ /
pītamātre viṣe tatra rudreṇāmitatejasā //

devāḥ prītāḥ punarjagmuścakrurvai karma tattathā /
mathyamāne'mṛtasyārthe bhūyo vai devadānavaiḥ //

vāsukeratha nāgasya sahasā kṣipyato'suraiḥ / sadhūmāḥ sārciṣo vātā niṣpeturasakṛnmukhāt //

te dhūmasaṅghāḥ sambhūtā meghasaṅghāḥ savidyutaḥ /
abhyavarṣansuragaṇāñśramasantāpakarśitān //

tasmācca girikūṭāgrātpracyutāḥ puṣpavṛṣṭayaḥ /
surāsuragaṇānsarvānsamantātsamavākiran //

babhūvātra mahānnādo mahāmegharavopamaḥ /
udadhermathyamānasya mandareṇa surāsuraiḥ //

tatra nānājalacarā viniṣpiṣṭā mahādriṇā /
vilayaṃ samupājagmuḥ śataśo lavaṇāmbhasi //

vāruṇāni ca bhūtāni vividhāni mahīdharaḥ /
pātālatalavāsīni vilayaṃ samupānayat //

tasmiṃśca bhrāmyamāṇe'drau sanghṛṣyantaḥ parasparam /
nyapatanpatagopetāḥ parvatāgrānmahādrumāḥ //

teṣāṃ sangharṣajaścāgnirarcirbhiḥ prajvalanmuhuḥ /
vidyudbhiriva nīlābhramāvṛṇonmandaraṃ girim //

dadāha kuñjarāṃstatra siṃhāṃścaiva vinirgatān /
vigatāsūni sarvāṇi sattvāni vividhāni ca //

tamagnimamaraśreṣṭhaḥ pradahantamitastataḥ /
vāriṇā meghajenendraḥ śamayāmāsa sarvaśaḥ //

tato nānāvidhāstatra susruvuḥ sāgarāmbhasi /
mahādrumāṇāṃ niryāsā bahavaścauṣadhīrasāḥ //

teṣāmamṛtavīryāṇāṃ rasānāṃ payasaiva ca /
amaratvaṃ surā jagmuḥ kāñcanasya ca niḥsravāt //

tatastasya samudrasya tañjātamudakaṃ payaḥ /
rasottamairvimiśraṃ ca tataḥ kṣīrādabhūddhṛtam //

tato brahmāṇamāsīnaṃ devā varadamabruvan /
śrāntāḥ sma subhṛśaṃ brahmannodbhavatyamṛtaṃ ca tat //

ṛte nārāyaṇaṃ devaṃ sarve'nye devadānavāḥ /
cirārabdhamidaṃ cāpi sāgarasyāpi manthanam //

glānirasmānsamāviṣṭā na cātrāmṛtamatthitam /
sautiruvāca /
devānāṃ vacanaṃ śrutvā brahmā lokapitāmahaḥ //

tato nārāyaṇaṃ devaṃ vacanaṃ cedamabravīt /
vidhatsvaiṣāṃ balaṃ viṣṇo bhavānatra parāyaṇam //
viṣṇuruvāca /

balaṃ dadāmi sarveṣāṃ karmaitadye samāsthitāḥ /
kṣobhyatāṃ kalaśaḥ sarvaimandaraḥ parivartyatām //
sautiruvāca /

nārāyaṇavacaḥ śrutvā balinaste mahodadheḥ /
tatpayaḥ sahitā bhūyaścakrire bhṛśamākulam //

tatra pūrvaṃ viṣaṃ jātaṃ tadbrahmavacanācchivaḥ / prāgrasallokarakṣārthaṃ tato jyeṣṭhā samutthitā /
kṛṣṇarūpadharā devī sarvābharaṇabhūṣitā //

tataḥ śatasahasrāṃśurmathyamānāttu sāgarāt /
prasannātmā samutpannaḥ somaḥ śītāṃśurujjvalaḥ //

śrīranantaramutpannā ghṛtātpāṇḍuravāsinī /
surā devī samutpannā turagaḥ pāṇḍurastathā //

kaustubhastu maṇirdivya utpanno ghṛtasambhavaḥ /
marīcivikacaḥ śrīmānnārāyaṇaurogataḥ //

śrīḥ surā caiva somaśca turagaśca manojavaḥ / pārijātaśca tatraiva surabhiśca mahāmune /
jajñāte tau tadā brahmansarvakāmaphalapradau //

tato jajñe mahākāyaścaturdanto mahāgajaḥ / kapilā kāmavṛkṣaśca kaustubhaścāpsarogaṇaḥ /
yato devāstato jagmurādityapathamāśritāḥ //

dhanvantaristato devo vapuṣmānudatiṣṭhata /
śvetaṃ kamaṇḍaluṃ bibhradamṛtaṃ yatra tiṣṭhati //

etadatyadbhutaṃ dṛṣṭvā dānavānāṃ samutthitaḥ /
amṛtārthe mahānnādo mamedamiti jalpatām //

tato nārāyaṇo māyāṃ mohinīṃ samupāśritaḥ /
strīrūpamadbhutaṃ kṛtvā dānavānabhisaṃśritaḥ //

tatastadamṛtaṃ tasyai daduste mūḍhacetasaḥ /
striyai dānavadaiteyāḥ sarve tadgatamānasāḥ //

sā tu nārāyaṇī māyā dhārayantī kamaṇḍalum /
āsyamāneṣu daityeṣu paṅktyā ca prati dānavaiḥ //

devānapāyayaddevī na daityāṃste ca cukruśuḥ //