Mahabharata · Chapter 1.161

etasminneva kāle tu yathāsampratyayaṃ kaviḥ /
viduraḥ preṣayāmāsa tadvanaṃ puruṣaṃ śucim //

ātmanaḥ pāṇḍavānāṃ ca viśvāsyaṃ jñātapūrvakam / gaṅgāsantaraṇārthāya jñātābhijñānavācikam //

sa gatvā tu yathoddeśaṃ pāṇḍavāndadṛśe vane /
jananyā saha kauravyānanayajjāhnavītaṭam //

viditaṃ tanmahābuddhervidurasya mahātmanaḥ /
tatastrasyāpi cāreṇa ceṣṭitaṃ pāpacetasaḥ //

tataḥ pravāsito vidvānvidureṇa narastadā /
pārthānāṃ darśayāmāsa manomārutagāminīm //

sarvavātasahāṃ nāvaṃ yantrayuktāṃ patākinīm /
śive bhāgīrathītīre narairvisrambhibhiḥ kṛtām //

tataḥ punarathovāca jñāpakaṃ pūrvacoditam /
yudhiṣṭhira nibodheyaṃ sañjñārthaṃ vacanaṃ kaveḥ //

kakṣaghnaḥ śiśiraghnaśca mahākakṣe bilaukasaḥ / na hantītyevamātmānaṃ yo rakṣati sa jīvati /
boddhavyamiti yatprāha vidurastadidaṃ tathā //

tena māṃ preṣitaṃ vididhi viśvastaṃ sañjñayā'nayā / bhūyaścaivāha māṃ kṣattā viduraḥ sarvato'rthavit /
adhikṣipandhārtarāṣṭraṃ sabhrātṛkamudāradhīḥ //

karṇaṃ duryodhanaṃ caiva bhrātṛbhiḥ sahitaṃ raṇe /
śakuniṃ caiva kaunteya vijetā'si na saṃśayaḥ //
vaiśampāyana uvāca /

pāṇḍavāścāpi gatvātha gaṅgāyāstīramuttamam /
niṣādādhipatiṃ vīraṃ dāśaṃ paramadhārmikam //

dīpikābhiḥ kṛtālokaṃ mārgamāṇaṃ ca pāṇḍavān /
dadṛśuḥ pāṇḍaveyāste nāvikaṃ tvarayā'nvitam //

niṣādastatra kaunteyānabhijñānaṃ nyavedayat /
vidurasya mahābuddhermlecchabhāṣādi yattadā //
nāvika uvāca /

vidureṇāsmi sandiṣṭo dattvā bahu dhanaṃ mahat /
gaṅgātīre niviṣṭastvaṃ pāṇḍavāṃstārayeti ha //

so'haṃ caturdaśīmadya gaṅgāyā avidūrataḥ /
cāreranveṣayāmyasminvane mṛgagaṇānvite //

prabhavanto'tha bhadraṃ vo nāvamāruhya gamyatām / yuktāritrapatākāṃ ca niśchidrāṃ mandiropamām //

iyaṃ vāripathe yuktā naurapsu sukhagāminī /
mocayiṣyati vaḥ sarvānasmāddeśānna saṃśayaḥ //
vaiśampāyana uvāca /

atha tānvyathitāndṛṣṭvā saha mātrā narottamān /
nāvamāropya gaṅgāyāṃ prasthitānabravītpunaḥ //

viduro mūrdhnyupāghrāya pariṣvajya vaco muhuḥ /
ariṣṭaṃ gacchatāvyagrāḥ panthānamiti cābravīt //

ityuktvā sa tu tānvīrānpumānviduracoditaḥ /
tārayāmāsa rājendra gaṅgāṃ nāvā nararṣabhān //

tārayitvā tato gaṅgāṃ pāraṃ prāptāṃśca sarvaśaḥ /
jayāśiṣaḥ prayujyātha yathāgatamagāddhi saḥ //

pāṇḍavāśca mahātmānaḥ pratisandiśya vai kaveḥ /
gaṅgāmuttīrya vegena jagmurgūḍhamalakṣitāḥ //

tataste tatra tīrtvā tu gaṅgāmuttuṅgavīcikām /
javena prayayurvīrā dakṣiṇāṃ diśamāsthitāḥ //

vijñāya niśi panthānaṃ nakṣatrairdakṣiṇāmukhāḥ /
vanādvanāntaraṃ rājangahanaṃ pratipedire //

śrāntāstataḥ pipāsārtāḥ kṣudhitā bhayakātarāḥ /
punarūcurmahāvīryaṃ bhīmasenamidaṃ vacaḥ //

itaḥ kaṣṭataraṃ kiṃ nu yadvayaṃ gahane vane / diśaśca na prajānīmo gantuṃ caitena śaknumaḥ /
taṃ ca pāpaṃ na jānīmo dagdho vātha purocanaḥ //

kathaṃ nu vipramucyema bhayādasmādalakṣitāḥ /
śīghramasmānupādāya tathaiva vraja bhārata //

tvaṃ hi no balavāneko yathā satatagastathā / ityukto dharmarājena bhīmaseno mahābalaḥ /
ādāya kuntīṃ bhrātṝṃśca jagāmāśu sa pāvaniḥ //