Mahabharata · Chapter 1.129

apatyakāma evaṃ syānmamāpatyaṃ bhavediti /
vipraṃ vā guṇasampannaṃ sarvabhūtahite ratam //

anujānīhi bhadraṃ te daivataṃ hi patiḥ striyaḥ /
yaṃ tvaṃ vakṣyasi dharmajña devaṃ brāhmaṇameva ca //

yathoddiṣṭaṃ tvayā vīra tatkartāsmi mahābhuja /
devātputraphalaṃ sadyo viprātkālāntare bhavet //

āvāhayāmi kaṃ devaṃ kadā vā bharatarṣabha /
tvatta ājñāṃ pratīkṣantīṃ viddhyasminkarmaṇīpsite //
pāṇḍuruvāca /

dhanyo'ñasmyanugṛhīto'smi tvaṃ no dhātrī kulasya hi /
namo maharṣaye tasmai yena datto varastava //

na cādharmeṇa dharmajñe śakyāḥ pālayituṃ prajāḥ /
tasmāttvaṃ putralābhāya santānāya mamaiva ca //

pravaraṃ sarvadevānāṃ dharmamāvāhayābale /
vaiśampāyana uvāca /
pāṇḍunā samanujñātā bhāratena yaśasvinā /
matiṃ cakre mahārāja dharmasyāvāhane tadā //
pāṇḍuruvāca /

adyaiva tvaṃ varārohe prayatasva yathāvidhi /
dhārmikaśca kurūṇāṃ hi bhaviṣyati na saṃśayaḥ //

dattasya tasya dharmeṇa nādharme raṃsyate manaḥ /
dharmādikaṃ hi dharmajñe dharmāntaṃ dharmamadhyamam //

apatyamiṣṭaṃ lokeṣu yaśaḥkīrtivivardhanam /
tasmāddharmaṃ puraskṛtya niyatā tvaṃ śucismite //

ākārācārasampannā bhajasvārādhaya svayam //
vaiśampāyana uvāca /

sā tathoktā tathetyuktvā tena bhartrā varāṅganā /
abhivādyābhyanujñātā pradakṣiṇamathākarot //

saṃvatsaroṣite garbhe gāndhāryā janamejaya /
ājubahāva tato dharmaṃ kuntī garbhārthamacyutam //

sā baliṃ tvaritā devī dharmāyopajahāra ha /
jajāpa vidhivajjapyaṃ dattaṃ durvāsasā purā //

jānantī dharmamagryaṃ vai dharmaṃ vaśamupānayat / āhūto niyamātkuntyā sarvabhūtanamaskṛtaḥ //

ājagāma tato devīṃ dharmo mantrabalāttataḥ /
vimāne sūryasaṅkāśe kuntī yatra japasthitā //

dadṛśe bhagavāndharmaḥ santānārthāya pāṇḍave / vihasya tāṃ tato brūyāḥ kunti kiṃ te dadāmyaham /
sā taṃ vihasyamānāpi putraṃ dehyabravīdidam //

tasminbahumṛge'raṇye śataśṛṅge nagottame /
pāṇḍorarthe mahābhāgā kuntī dharmamupāgamat //

ṛtukāle śuciḥ snātā śuklavastrā yaśasvinī / śayyāṃ jagrāha suśroṇī saha dharmeṇa suvratā //

dharmeṇa saha sangamya yogamūrtidhareṇa sā /
lebhe putraṃ mahābāhuṃ sarvaprāṇabhṛtāṃ varam //

aindre candramasā yukte muhūrte'bhijite'ṣṭame /
divā madhyagate sūrye tithau pūrṇe hi pūjite //

samṛddhayasaśaṃ kuntī suṣāva pravaraṃ sutam /
jātamātre sute tasminvāguvācāśarīriṇī //

eṣa dharmabhṛtāṃ śreṣṭho bhaviṣyati narottamaḥ /
vikrāntaḥ satyavākcaiva rājā pṛthvyāṃ bhaviṣyati //

yudhiṣṭhira iti khyātaḥ pāṇḍoḥ prathamajaḥ sutaḥ / bhavitā prathito rājā triṣu lokeṣu viśrutaḥ /
yaśasā tejasā caiva vṛttena ca samanvitaḥ //

saṃvatsare dvitīye tu gāndhāryā udaraṃ mahat /
na ca prājāyata tadā tatastāṃ duḥkhamāviśat //

śrutvā kuntīsutaṃ jātaṃ bālārkasamatejasam /
udasyātmanaḥ sthairyamupālabhya ca saubalī //

kauravasyāparijñātaṃ yatnena mahatā svayam /
udaraṃ ghātayāmāsa gāndhārī śokamūrchitā //

tato jajñe māṃsapeśī lohāṣṭhīleva saṃhatā /
dvivarṣasambhṛtā kukṣau tāmutsraṣṭuṃ pracakrame //

atha dvaipāyano jñātvā tvaritaḥ samupāgamat /
tāṃ sa māṃsamayīṃ peśīṃ dadarśa japatāṃ varaḥ //

tato'vadatsaubaleyīṃ kimidaṃ te cikīrṣitam /
sā cātmano mataṃ sarvaṃ śaśaṃsa paramarṣaye //
gāndhāryuvāca /

jyeṣṭhaṃ kuntīsutaṃ jātaṃ śrutvā ravisamaprabham /
duḥkhena parameṇedamudaraṃ ghātitaṃ mayā //

śataṃ ca kila putrāṇāṃ vitīrṇaṃ me tvayā purā /
iyaṃ ca me māṃsapeśī jātā putraśatāya vai //
vyāsa uvāca /

evametatsaubaleyi naitajjātvanyathā bhavet /
vitathaṃ noktapūrvaṃ me svaireṣvapi kuto'nyathā //

ghṛtapūrṇaṃ kuṇḍaśataṃ kṣiprameva vidhīyatām /
sugupteṣu ca deśeṣu rakṣā caiva vidhīyatām //

śītābhiradbhiraṣṭhīlāmimāṃ ca pariṣiñcaya //
vaiśampāyana uvāca /

sā sicyamānā hyaṣṭhīlā hyabhavacchatadhā tadā /
aṅguṣṭhaparvabhātrāṇāṃ garbhāṇāṃ tatkṣaṇaṃ tathā //

ekādhikaśataṃ pūrṇaṃ yathāyogaṃ viśāmpate /
tataḥ kuṇḍaśataṃ tatra ānāyya tu mahānṛṣiḥ //

māṃsapeśyāstadā rājankramaśaḥ kālaparyayāt /
tatastāṃsteṣu kuṇḍeṣu garbhānsarvānsamādadhat //

svanugupteṣu deśeṣu rakṣāṃ caiṣāṃ vyadhāpayat /
śaśāsa caiva kṛṣṇo vai garbhāṇāṃ rakṣaṇaṃ tathā //

uvāca caināṃ bhagavānkālenaitāvatā punaḥ /
sphuṭamāneṣu kuṇḍeṣu jātāñjānīhi śobhane //

uddhāṭanīyānyetāni kuṇḍānīti ca saubalīm /
ityuktvā bhagavānvyāsastathā pratividhāya ca //

jagāma tapase dhīmānhimavantaṃ śiloccayam /
ahnottarāḥ kumāraste kuṇḍebhyastu samutthitāḥ //

tenaivaiṣāṃ krameṇāsījjyoṣṭhānujyeṣṭhatā tadā /
janmataśca pramāṇena jyeṣṭhaḥ kuntīsuto'bhavat //

dhārmikaṃ ca sutaṃ dṛṣṭvā pāṇḍuḥ kuntīmathā'bravīt /
prāhuḥ kṣatraṃ balajyeṣṭhaṃ balajyeṣṭhaṃ sutaṃ vṛṇu //

tataḥ kuntīmabhikramya śaśāsātīva bhārata /
vāyumāvāhayasveti sa devo balavattaraḥ //

aśvamedhaḥ kratuśreṣṭho jyotiḥśreṣṭho divākaraḥ /
brāhmaṇo dvipadāṃ śreṣṭho devaśreṣṭhaśca mārutaḥ //

mārutaṃ marutāṃ śreṣṭhaṃ sarvaprāṇibhirīḍitam /
āvāhaya tvaṃ niyamātputrārthaṃ varavarṇini //

sa no yaṃ dāsyati sutaṃ sa prāṇabalavānnṛṣu /
bhaviṣyati varārohe balajyeṣṭhā hi bhūmipāḥ //
vaiśampāyana uvāca /

tathoktavati sā kāle vāyumevājuhāva ha /
dvitīyenopahāreṇa tenoktavidhinā punaḥ //

taireva niyamaiḥ sthitvā mantragrāmamudairayat /
ājagāma tato vāyuḥ kiṃ karomīti cābravīt //

lajjānvitā tataḥ kuntī putramaicchanmahābalam /
tathāstviti ca tāṃ vāyuḥ samālabhya divaṃ gataḥ //

tasyāṃ jajñe mahāvīryo bhīmo bhīmaparākramaḥ /
tamapyatibalaṃ jātaṃ vāguvācāśarīriṇī //

sarveṣāṃ balināṃ śreṣṭho jāto'yamiti bhārata /
jātamātre kumāre tu sarvalokasya pārthivāḥ //

mūtraṃ prasusruvuḥ sarve vyathāṃ cāpi prapedire /
vāhanāni vyaśīryanta vyamuñcannaśrubindavaḥ //

yathā'nilaḥ samudbhūtaḥ samarthaḥ kampane bhuvaḥ /
tathā hyupacitāṅgo vai bhīmo bhīmaparākramaḥ //

idaṃ cādbhutamatrāsījjātamātre vṛkodare /
yadaṟkātpatito mātuḥ śilāṃ gātrairacūrṇayat //

kuntī tu saha putreṇa yātā suruciraṃ saraḥ /
snātvā ca sutamādāya daśame'hani yādavī //

daivatānyarcayiṣyantī nirjagāmāśramātpṛthā /
śailābhyāśena gacchantyāstadā bharatasattama //

niścakrāma mahāvyāghro jighāṃsurgirigahvarāt /
tamāpatantaṃ śārdūlaṃ vikṛṣya dhanuruttamam //

nirbibheda śaraiḥ pāṇḍustribhistiradaśavikramaḥ /
nādena mahatā tāṃ tu pūrayantaṃ girerguhām //

dṛṣṭvā śailamupāroḍhumaicchatkuntī bhayāttadā /
trāsāttasyāḥ sutastvaṅkātpapāta bharatarṣabha //

parvatasyoparisthāyāmadhastādapatacchiśuḥ /
sa śilāṃ cūrṇayāmāsa vajravadvajricoditaḥ //

putrasnehāttataḥ pāṇḍurabhyadhāvadgirestaṭam /
patatā tena śatadhā śilā gātrairvicūrṇitā //

śilāṃ ca cūrṇitāṃ dṛṣṭvā paraṃ vismayamāgamat /
sa tu janmani bhīmasya vinadantaṃ vināditam //

dadarśa giriśṛṅgasthaṃ vyāghraṃ vyāghraparākramaḥ /
dārasaṃrakṣaṇārthāya putrasaṃrakṣaṇāya ca //

sadā bāṇadhanuṣpāṇirabhavatkurunandanaḥ /
maghe candramasā yukte siṃhe cābhyudite gurau //

divā madhyagate sūrye tithau puṇye trayodaśe /
pitrye muhūrte sā kuntī suṣuve bhīmamacyutam //

yasminnahani bhamastu jajñe bhīmaparākramaḥ /
tāmeva rātriṃ pūrvāṃ tu jajñe duryodhano nṛpaḥ //

sa jātamātra evātha dhṛtarāṣṭrasuto nṛpa /
rāsabhārāvasadṛśaṃ rurāva ca nanāda ca //

taṃ kharāḥ pratyabhāṣanta gṛdhragomāyuvāyasāḥ /
kravyādāḥ prāṇadanghorāḥ śivāścāśivanisvanāḥ //

vātāśca pravavuścāpi digdāhaścābhavattadā /
tatastu bhītavadrājā dhṛtarāṣṭro'bravīdidam //

samānīya bahūnviprānbhīṣmaṃ vidurameva ca /
anyāṃśca suhṛdo rājankurūnsarvāṃstathaiva ca //

yudhiṣṭhiro rājaputro jyeṣṭho naḥ kulavardhanaḥ /
prāptaḥ svaguṇato rājyaṃ na tasminvācyamastinaḥ //

ayaṃ tvanantarastasmādapi rājā bhaviṣyati /
etadvibrūta me tathyaṃ yadatra bhavitā dhruvam //

asmiñjāte nimittāni śaṃsantī hāśivaṃ mahat / ato bravīmi vidura drutaṃ māṃ bhayamāviśat //

vākyasyaitasya nidhena dikṣu sarvāsu bhārata /
kravyādāḥ prāṇadanghorāḥ śivāścāśivanisvanāḥ //

lakṣayitvā nimittāni tāni ghorāṇi sarvaśaḥ /
te'bruvanbrāhmaṇā rājanviduraśca mahāmatiḥ //

yathemāni nimittāni ghorāṇi manujādhipa /
utthitāni sute jāte jyeṣṭhe te puruṣarṣabha //

vyaktaṃ kulāntakaraṇo bhavitaiṣa sutastava /
tasya śāntiḥ parityāge guptāvapanayo mahān //

eṣa duryodhano rājā madhupiṅgalalocanaḥ / na kevalaṃ kulasyāntaṃ kṣatriyāntaṃ kariṣyati //

śatamekonamapyastu putrāṇāṃ te mahīpate /
tyajainamekaṃ śāntiṃ cetkulasyecchasi bhārata //

ekena kuru vai kṣemaṃ kulasya jagatastathā /
tyajedekaṃ kulasyārthe grāmasyārthe kulaṃ tyajet //

grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet /
sa tathā vidureṇoktastaiśca sarvairdvijottamaiḥ //

na cakāra tathā rājā putrasnehasamanvitaḥ /
tataḥ putraśataṃ pūrṇa dhṛtarāṣṭrasya pārthiva //

ahnāṃśatena sañjajñe kanyā caikā śatādhikā /
gāndhāryāṃ kliśyamānāyāmudareṇa vivardhatā //

vaiśyā sā tvambikāputraṃ kanyā paricacāra ha / tayā samabhavadrājā dhṛtarāṣṭro yadṛcchayā //

tasminsaṃvatsare rājandhṛtarāṣṭrānmahāyaśāḥ / jajñe dhīmāṃstatastasyāṃ yuyutsuḥ karamo nṛpa /
evaṃ putraśataṃ jajñe dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ //

mahārathānāṃ vīrāṇāṃ kanyā caikā śatādhikā /
yuyutsuśca mahātejā vaiśyāputraḥ pratāpavān //