Mahabharata · Chapter 1.115

tataḥ satyavatī kāle vadhūṃ snātāmṛtau tadā /
saṃveśayantī śayane śanairvacanamabravīt //

kausalye devaraste'sti so'dya tvā'nupravekṣyati /
apramattā pratīkṣainaṃ niśīthe hyāgamiṣyati //

śvaśrvāstadvacanaṃ śrutvā śayānā śayane śubhe /
sā'cintayattadā bhīṣmamanyāṃśca kurupuṅgavān //

tataḥ suptajanaprāye'rdharātre bhagavānṛṣiḥ /
dīpyamāneṣu dīpeṣu śaraṇaṃ praviveśa ha //

tato'mbikāyāṃ prathamaṃ niyuktaḥ satyavāgṛṣiḥ /
jagāma tasyāḥ śayanaṃ vipule tapasi sthitaḥ //

taṃ samīkṣya tu kausalyā duṣprekṣamatathocitā /
virūpa iti vitrastā sankucyāsīnnimīlitā //

virūpo hi jaṭī cāpi durvarṇaḥ paruṣaḥ kṛśaḥ / sugandhetaragandhaśca sarvathā duṣpradharṣaṇaḥ //

tasya kṛṣṇasya kapilāṃ jaṭāṃ dīpte ca locane /
babrūṇi caiva śmaśrūmi dṛṣṭvā devī nyamīlayat //

sambhūva tayā sārdhaṃ mātuḥ priyacikīrṣayā /
bhayātkāśisutā taṃ tu nāśaknodabhivīkṣitum //

tato niṣkrāntamāgamya mātā putramuvāca ha /
apyasyāṃ guṇavānputra rājaputro bhaviṣyati //

niśamya tadvaco māturvyāsaḥ satyavatīsutaḥ / provācātīndriyajñāno vidhinā sampracoditaḥ //

nāgāyutasamaprāṇo vidvānrājarṣisattamaḥ /
mahābhāgo mahāvīryo mahābuddhirbhaviṣyati //

tasya cāpi śataṃ putrā bhaviṣyanti mahātmanaḥ /
kintu mātuḥ sa vaiguṇyādandha eva bhaviṣyati //

tasya tadvacanaṃ śrutvā mātā putramathā'bravīt /
nāndhaḥ kurūṇāṃ nṛpatiranurūpastapodhana //

jñātivaṃśasya goptāraṃ pitṝṇāṃ vaṃśavardhanam /
aparasyāmapi punarmama śokavināśanam //

tasmādavarajaṃ putraṃ janayānyaṃ narādhipam /
bhrāturbhāryā'varā ceyaṃ rūpayauvanaśālinī //

asyāmutpādayā'patyaṃ manniyogādguṇādhikam / dvitīyaṃ kuruvaṃśasya rājānaṃ dātumarhasi //

sa tatheti pratijñāya niścakrāma mahāyaśāḥ /
sā'pi kālena kausalyā suṣuve'ndhaṃ tamātmajam //

punareva tu sā devī paribhāṣya snuṣāṃ tataḥ /
ṛṣimāvāhayatsatyā yathāpūrvamarindama //

ambālikāṃ samāhūya tasyāṃ satyavatī sutam /
bhūyo niyojayāmāsa santānāya kulasya vai //

viṣaṇṇāmbālikā sādhvī niṣaṇṇā śayanottame /
konveṣyatīti dhyāyantī niyatāṃ sampratīkṣate //

tatastenaiva vidhinā maharṣistāmapadyata /
ambālikāmathā'bhyāgādṛṣiṃ dṛṣṭvā ca sā'pi tam //

vivarṇā pāṇḍusankāśā samapadyata bhārata /
tāṃ bhītāṃ pāṇḍusankāśāṃ viṣaṇṇāṃ prekṣya bhārata //

vyāsaḥ satyavatīputra idaṃ vacanamabravīt /
yasmātpāṇḍutvamāpannā virūpaṃ prekṣya māmiha //

tasmādeṣa sutaste vai pāṇḍureva bhaviṣyati /
nāma cāsyaitadeveha bhaviṣyati śubhānane //

ityuktvā sa nirākrāmadbhagavānṛṣisattamaḥ /
tato niṣkrāntamālokya satyā putramathā'bravīt //

kumāro brūhi me putra apyatra bhavitā śubhaḥ / śaśaṃsa sa punarmātre tasya bālasya pāṇḍutām //

bhaviṣyati suvikrāntaḥ kumāro dikṣu viśrutaḥ /
pāṇḍutvaṃ varṇatastasya mātṛdoṣādbhaviṣyati //

tasya putrā maheṣvāsā bhaviṣyantīha pañca vai / ityuktvā mātaraṃ tatra so'bhivādya jagāma ha //

taṃ mātā punarevānyamekaṃ putramayācata /
tatheti ca maharṣistāṃ mātaraṃ pratyabhāṣata //

tataḥ kumāraṃ sā devī prāptakālamajījanat /
pāṇḍulakṣaṇasampannaṃ dīpyamānamiva śriyā //

yasya putrā maheṣvāsā jajñire pañca pāṇḍavāḥ /
tayorjanmakriyāḥ sarvā yathāvadanupūrvaśaḥ //

kārayāmāsa vai bhīṣmo brāhmaṇairvedapāragaiḥ /
andhaṃ dṛṣṭvā'mbikāputraṃ jātaṃ satyavatī sutam //

kausalyārthe samāhūya putramanyamayācata /
andhoyamanyamicchāmi kausalyātanayaṃ śubham //

evamukto maharṣistāṃ mātaraṃ pratyabhāṣata /
niyatā yadi kausalyā bhaviṣyati punaḥśubhā //

bhaviṣyati kumāro'syā dharmaśāstrārthatatvavit / tāṃ samādhāya vai bhūyaḥ snuṣāṃ satyavatī punaḥ //

ṛtukāle tato jyeṣṭhāṃ vadhūṃ tasmai nyayojayat /
sā tu rūpaṃ ca gandhaṃ ca maharṣeḥ pravicintya taṃ //

nākarodvacanaṃ devyā bhayātsurasutopamā /
tataḥsvairbhūṣaṇairdāsīṃ bhūṣayitvā'psaropamām //

preṣayāmāsa kṛṣṇāya tataḥ kāśipateḥ sutā /
sā taṃ tvṛṣimanuprāptaṃ pratyudgamyābhivādya ca //

saṃviveśābhyanujñātā satkṛtyopacacāra ha / vāgbhāvopapradānena gātrasaṃsparśanena ca //

kāmopabhogena rahastasyāṃ tuṣṭimagādṛṣiḥ /
tayā sahoṣito rājanmaharṣiḥ saṃśitavrataḥ //

uttiṣṭhannabravīdenāmabhujiṣyā bhaviṣyasi / ayaṃ ca te śubhe garbhaḥ śreyānudaramāgataḥ /
dharmātmā bhavitā loke sarvabuddhimatāṃ varaḥ //

sa jajñe viduro nāma kṛṣṇadvaipāyanātmajaḥ /
dhṛtarāṣṭrasya vai bhrātā pāṇḍoścaiva mahātmanaḥ //

dharmo vidurarūpeṇa śāpāttasya mahātmanaḥ /
māṇḍavyasyārthatattvajñaḥ kāmakrodhavivarjitaḥ //

kṛṣṇadvaipāyano'pyetatsatyavatyai nyavedayat /
pralambhamātmanaścaiva śūdrāyāḥ putrajanma ca //

sa dharmasyānṛṇo bhūtvā punarmātrā sametya ca /
tasyai garbhaṃ samāvedya tatraivāntaradhīyata //

ete vicitravīryasya kṣetre dvaipāyanādapi /
jajñire devagarbhābhāḥ kuruvaṃśavivardhanāḥ //