Lakshmi Tantra · Chapter 3
tṛtīyo'dhyāyaḥ - 3
śrīruvāca---
nityanirdoṣaniḥsīmakalyāṇaguṇaśālinī/
ahaṃ nārāyaṇī nāma sā sattā vaiṣṇavī parā
deśātkālāttathā rūpātparicchedo na me smṛtaḥ/
saṃvittireva me rūpaṃ sarvaiśvaryādiko guṇaḥ
2. svarūpanirūpako dharmaḥ jñānam/ anye pañcāpi guṇāḥ nirūpitasvarūpaguṇabhūtā ityarthaḥ/
svasvātantryavaśenaiva vibhāgastatra vartate/
vijñānaiśvaryaśaktyātmā vibhāgo yaḥ sa īritaḥ
3. itthaṃ vibhāgo'pi madicchākṛta evetyāha---svasvātantryeti/
vijñānaiśvaryaśaktīnāmunmeṣastvaparo'dhunā/
atarkyāyā mamodyatyā niyogānarhayā sadā
4. apara iti/ pūrvaṃ śuddhasṛṣṭau eka unmeṣa uktaḥ/ adhunā aśuddhātmakatraiguṇyasṛṣṭāvanya unmeṣa ityarthaḥ/
icchayānyatkṛtaṃ rūpamāsījjñānādike trike/
yathaivekṣurasaḥ svaccho guḍatvaṃ pratipadyate
5. jñānāditrikarūpaṃ sattvāditrikātmanā anyathā kṛtamāsīdityarthaḥ/
tadvatsvacchamayaṃ jñānaṃ sattvatāṃ pratipadyate/
rajastvaṃ ca mamaiśvaryaṃ tamastvaṃ śaktirapyuta
6. tadevāha---tadvaditi/ jñānaṃ sattvatayā, aiśvaryaṃ rajastayā, śaktiśca tamastayā jātamiti bhāvaḥ/
ete trayo guṇāḥ śakra traiguṇyamiti śabdyate/
rajaḥpradhānaṃ tatsṛṣṭau traiguṇyaṃ parivartate
7. traiguṇyamiti cāturvarṇyamitivat svārthe ṣyañ/
sthitau sattvapradhānaṃ tat saṃhṛtau tu tamomukham/
ahaṃ saṃvinmayī pūrvā vyāpinyapi puraṃdara
adhiṣṭhāya guṇān sṛṣṭisthitisaṃhṛtikāriṇī/
nirguṇāpi guṇānetānadhiṣṭhāyātmavāñchayā
9. nirguṇāpīti/ pūrvaṃ ṣāḍuguṇyasyoktatvāt atra nirguṇapadasya sattvarajastamorūpamiśraguṇarahitetyarthaḥ/ ātmavāñchayetyanena jagatsṛṣṭyādau līlaiva prayojanamityuktaṃ bhavati/ yathāha bhagavān bādarāyaṇaḥ---"lokavattu līlākaivalyam" iti/
cakraṃ pravartayāmyekā sṛṣṭisthityantarūpakam/
śakraḥ---
vidhādvayaṃ samāsthāya jñānādye tu yugatraye
śuddhetaravibhāgena kimarthaṃ tvaṃ pravartase/
vidhayoranayoḥ padme saṃbandhaḥ kaḥ parasparam
etatpṛṣṭā mayā brūhi namaste padmasaṃbhave/
śrīḥ---
aniyojyaṃ mamaiśvaryamicchaiva mama kāraṇam
muhyantyatra mahānto'pi tattvaṃ śrṛṇu tathāpi me/
īśeśitavyabhāvena parivarte sadā hyaham
13. śuddhetarasṛṣṭyoḥ saṃbandha ucyate---īśeśitavyeti/ rakṣyarakṣakabhāva ityarthaḥ/
īśo nārāyaṇo jñeya īśatā tasya cāpyaham/
īśitavyaṃ tu vijñeyaṃ cidacicca puraṃdara
cicchaktistu parā tatra bhoktṛtāṃ pratipadyate/
bhogyopakaraṇasthānarūpaṃ tasyā acitpadam
anādyayā samāviddhā sā cicchaktiravidyayā/
matpravartitayā nityaṃ cicchaktirbhoktṛtāṃ gatā
ahaṃmamatvasaṃbandhāddhyacitsvenābhimanyate/
avidyā sā tirobhāvaṃ vidyayā yāti vai yadā
cicchaktirnirabhīmānā tadā madbhāvameṣyati/
tāṃ vidyāṃ śuddhamārgasthāṃ paravyūhādirūpiṇī
pravartayāmi kāruṇyājjñānasadbhāvadarśinī/
rakṣyarakṣakabhāvo'yaṃ saṃbandho vidhayordvayoḥ
vidhā rakṣati śuddhādyā rakṣyate ca vidhāparā/
etatte kathitaṃ śakra kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
śakraḥ---
īśeśitavyabhāvena kimarthaṃ tvaṃ pravartase/
īśitavyaṃ kiyadbhedaṃ kiṃrūpaṃ tatra me vada
śrīḥ---
svabhāvo nānuyojyo'yaṃ mama nārāyaṇasya ca/
īśo'hamīśitavyo na sa ca devaḥ sanātanaḥ
īśitavyaṃ dvidhā proktaṃ cidacivdyatirekataḥ/
cicchaktirbhoktṛrūpātra sā ca cidrūpadhāriṇī
bhogyopakaraṇasthānairacicchaktistridhā sthitā/
prasarantyāstṛtīyaṃ me sā ca parva smṛtaṃ budhaiḥ
vibhakte api te ete śaktī cidacidātmike/
matsvācchandyavaśenaiva mama rūpe sanātane
cicchaktirvimalā śuddhā cinmayyānandarūpiṇī/
anādyavidyāviddheyamitthaṃ saṃsarati dhruvam
acicchaktirjaḍāpyevamaśuddhā pariṇāminī/
triguṇaāpi mamaivedaṃ svācchandyāt pravijṛmbhitam
dhūmaketuryathā dhūmaṃ dīpyamāno bhajet svayam/
śuddhasaṃvitsvarūpāpi bhaje sāhamacidgatim
28. jvalanasvabhāvo'pi dhūmaketuryathā malinadhūmarūpatāṃ pratipadyate, tathā jñānasvarūpāpyahamacidbhāvamāpadya ityarthaḥ/
anākrāntā vikalpena śabdairapyakadarthitā/
ādyānopadhināpyevaṃ varte'hamacidātmanā
29. ādhyānopadhineti/ madicchārūpopādinetyarthaḥ/ dhyānālambanārthamiti vārthaḥ/ yathā vakṣyati---`dhyānaviśrāmabhūmayaḥ' (4-24) iti/
bahirantaḥpadārthe hi citsvarūpamakhaṇḍitam/
viśinaṣṭi tathāpyetaccitrayopādhisaṃpadā
svātantryameva me heturnānuyojyāsmi kiṃcana/
itthaṃprabhāvāmevaṃ māṃ vidan bhuddho bhaviṣyasi
śakraḥ---
kathaṃ sṛjasi vai lokān sukhaduḥkhasamanvitān/
asṛṣṭirhi varaṃ yadvā sṛṣṭirastu sukhātmikā
32. asṛṣṭiriti/ atra "sṛjecca sukhamevaikamanukampāpracoditaḥ" iti ślokavārttikavacanaṃ smartavyam/
śrīḥ---
anādyavidyāviddhānāṃ jīvānāṃ sadasanmayam/
saṃcitaṃ karma saṃprekṣya miśrāṃ sṛṣṭiṃ karomyaham
śakraḥ---
kṣīrodasaṃbhave devi svācchandyaṃ te kathaṃ bhavet/
karma cetsamavekṣya tvaṃ vidadhāsi sukhāsukhe
śrīḥ---
kurvatyā mama kāryāṇi karma tatkaraṇaṃ smṛtam/
kartuśca karaṇāpekṣā na svātantryavighātinī
niravadyā svatantrāhaṃ nānuyogapade sthitā/
vibhaje bahudhātmānaṃ kartṛkarmakriyādinā
śakraḥ---
yadvā tadvāstu taddevi svātantryaṃ te yadīdṛśam/
sṛṣṭiprakāramākhyāhi namaste padmasaṃbhave
iti śrīpāñcarātrasāre lakṣmītantre traiguṇyaprakāśo nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ
********iti tṛtīyo'dhyāyaḥ********
Original text: lakṣmītantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0