Language

ENहिગુ
Scripture Library

Lakshmi Tantra · Chapter 3

3.1

tṛtīyo'dhyāyaḥ - 3
śrīruvāca---
nityanirdoṣaniḥsīmakalyāṇaguṇaśālinī/
ahaṃ nārāyaṇī nāma sā sattā vaiṣṇavī parā

3.2

deśātkālāttathā rūpātparicchedo na me smṛtaḥ/
saṃvittireva me rūpaṃ sarvaiśvaryādiko guṇaḥ

3.3

2. svarūpanirūpako dharmaḥ jñānam/ anye pañcāpi guṇāḥ nirūpitasvarūpaguṇabhūtā ityarthaḥ/
svasvātantryavaśenaiva vibhāgastatra vartate/
vijñānaiśvaryaśaktyātmā vibhāgo yaḥ sa īritaḥ

3.4

3. itthaṃ vibhāgo'pi madicchākṛta evetyāha---svasvātantryeti/
vijñānaiśvaryaśaktīnāmunmeṣastvaparo'dhunā/
atarkyāyā mamodyatyā niyogānarhayā sadā

3.5

4. apara iti/ pūrvaṃ śuddhasṛṣṭau eka unmeṣa uktaḥ/ adhunā aśuddhātmakatraiguṇyasṛṣṭāvanya unmeṣa ityarthaḥ/
icchayānyatkṛtaṃ rūpamāsījjñānādike trike/
yathaivekṣurasaḥ svaccho guḍatvaṃ pratipadyate

3.6

5. jñānāditrikarūpaṃ sattvāditrikātmanā anyathā kṛtamāsīdityarthaḥ/
tadvatsvacchamayaṃ jñānaṃ sattvatāṃ pratipadyate/
rajastvaṃ ca mamaiśvaryaṃ tamastvaṃ śaktirapyuta

3.7

6. tadevāha---tadvaditi/ jñānaṃ sattvatayā, aiśvaryaṃ rajastayā, śaktiśca tamastayā jātamiti bhāvaḥ/
ete trayo guṇāḥ śakra traiguṇyamiti śabdyate/
rajaḥpradhānaṃ tatsṛṣṭau traiguṇyaṃ parivartate

3.8

7. traiguṇyamiti cāturvarṇyamitivat svārthe ṣyañ‌/
sthitau sattvapradhānaṃ tat saṃhṛtau tu tamomukham/
ahaṃ saṃvinmayī pūrvā vyāpinyapi puraṃdara

3.9

adhiṣṭhāya guṇān sṛṣṭisthitisaṃhṛtikāriṇī/
nirguṇāpi guṇānetānadhiṣṭhāyātmavāñchayā

3.10

9. nirguṇāpīti/ pūrvaṃ ṣāḍuguṇyasyoktatvāt atra nirguṇapadasya sattvarajastamorūpamiśraguṇarahitetyarthaḥ/ ātmavāñchayetyanena jagatsṛṣṭyādau līlaiva prayojanamityuktaṃ bhavati/ yathāha bhagavān bādarāyaṇaḥ---"lokavattu līlākaivalyam" iti/
cakraṃ pravartayāmyekā sṛṣṭisthityantarūpakam/
śakraḥ---
vidhādvayaṃ samāsthāya jñānādye tu yugatraye

3.11

śuddhetaravibhāgena kimarthaṃ tvaṃ pravartase/
vidhayoranayoḥ padme saṃbandhaḥ kaḥ parasparam

3.12

etatpṛṣṭā mayā brūhi namaste padmasaṃbhave/
śrīḥ---
aniyojyaṃ mamaiśvaryamicchaiva mama kāraṇam

3.13

muhyantyatra mahānto'pi tattvaṃ śrṛṇu tathāpi me/
īśeśitavyabhāvena parivarte sadā hyaham

3.14

13. śuddhetarasṛṣṭyoḥ saṃbandha ucyate---īśeśitavyeti/ rakṣyarakṣakabhāva ityarthaḥ/
īśo nārāyaṇo jñeya īśatā tasya cāpyaham/
īśitavyaṃ tu vijñeyaṃ cidacicca puraṃdara

3.15

cicchaktistu parā tatra bhoktṛtāṃ pratipadyate/
bhogyopakaraṇasthānarūpaṃ tasyā acitpadam

3.16

anādyayā samāviddhā sā cicchaktiravidyayā/
matpravartitayā nityaṃ cicchaktirbhoktṛtāṃ gatā

3.17

ahaṃmamatvasaṃbandhāddhyacitsvenābhimanyate/
avidyā sā tirobhāvaṃ vidyayā yāti vai yadā

3.18

cicchaktirnirabhīmānā tadā madbhāvameṣyati/
tāṃ vidyāṃ śuddhamārgasthāṃ paravyūhādirūpiṇī

3.19

pravartayāmi kāruṇyājjñānasadbhāvadarśinī/
rakṣyarakṣakabhāvo'yaṃ saṃbandho vidhayordvayoḥ

3.20

vidhā rakṣati śuddhādyā rakṣyate ca vidhāparā/
etatte kathitaṃ śakra kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi

3.21

śakraḥ---
īśeśitavyabhāvena kimarthaṃ tvaṃ pravartase/
īśitavyaṃ kiyadbhedaṃ kiṃrūpaṃ tatra me vada

3.22

śrīḥ---
svabhāvo nānuyojyo'yaṃ mama nārāyaṇasya ca/
īśo'hamīśitavyo na sa ca devaḥ sanātanaḥ

3.23

īśitavyaṃ dvidhā proktaṃ cidacivdyatirekataḥ/
cicchaktirbhoktṛrūpātra sā ca cidrūpadhāriṇī

3.24

bhogyopakaraṇasthānairacicchaktistridhā sthitā/
prasarantyāstṛtīyaṃ me sā ca parva smṛtaṃ budhaiḥ

3.25

vibhakte api te ete śaktī cidacidātmike/
matsvācchandyavaśenaiva mama rūpe sanātane

3.26

cicchaktirvimalā śuddhā cinmayyānandarūpiṇī/
anādyavidyāviddheyamitthaṃ saṃsarati dhruvam

3.27

acicchaktirjaḍāpyevamaśuddhā pariṇāminī/
triguṇaāpi mamaivedaṃ svācchandyāt pravijṛmbhitam

3.28

dhūmaketuryathā dhūmaṃ dīpyamāno bhajet svayam/
śuddhasaṃvitsvarūpāpi bhaje sāhamacidgatim

3.29

28. jvalanasvabhāvo'pi dhūmaketuryathā malinadhūmarūpatāṃ pratipadyate, tathā jñānasvarūpāpyahamacidbhāvamāpadya ityarthaḥ/
anākrāntā vikalpena śabdairapyakadarthitā/
ādyānopadhināpyevaṃ varte'hamacidātmanā

3.30

29. ādhyānopadhineti/ madicchārūpopādinetyarthaḥ/ dhyānālambanārthamiti vārthaḥ/ yathā vakṣyati---`dhyānaviśrāmabhūmayaḥ' (4-24) iti/
bahirantaḥpadārthe hi citsvarūpamakhaṇḍitam/
viśinaṣṭi tathāpyetaccitrayopādhisaṃpadā

3.31

svātantryameva me heturnānuyojyāsmi kiṃcana/
itthaṃprabhāvāmevaṃ māṃ vidan‌ bhuddho bhaviṣyasi

3.32

śakraḥ---
kathaṃ sṛjasi vai lokān sukhaduḥkhasamanvitān/
asṛṣṭirhi varaṃ yadvā sṛṣṭirastu sukhātmikā

3.33

32. asṛṣṭiriti/ atra "sṛjecca sukhamevaikamanukampāpracoditaḥ" iti ślokavārttikavacanaṃ smartavyam/
śrīḥ---
anādyavidyāviddhānāṃ jīvānāṃ sadasanmayam/
saṃcitaṃ karma saṃprekṣya miśrāṃ sṛṣṭiṃ karomyaham

3.34

śakraḥ---
kṣīrodasaṃbhave devi svācchandyaṃ te kathaṃ bhavet/
karma cetsamavekṣya tvaṃ vidadhāsi sukhāsukhe

3.35

śrīḥ---
kurvatyā mama kāryāṇi karma tatkaraṇaṃ smṛtam/
kartuśca karaṇāpekṣā na svātantryavighātinī

3.36

niravadyā svatantrāhaṃ nānuyogapade sthitā/
vibhaje bahudhātmānaṃ kartṛkarmakriyādinā

3.37

śakraḥ---
yadvā tadvāstu taddevi svātantryaṃ te yadīdṛśam/
sṛṣṭiprakāramākhyāhi namaste padmasaṃbhave

iti śrīpāñcarātrasāre lakṣmītantre traiguṇyaprakāśo nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ
********iti tṛtīyo'dhyāyaḥ********

Original text: lakṣmītantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc