Lakshmi Tantra · Chapter 4

caturtho'dhyāyaḥ - 4
śrīḥ---
nirmalākāśakalpāhaṃ niḥsamānandacinmayī/
ahaṃ nārāyaṇī nāma bhāvo'haṃ tādṛśo hareḥ

na śāntā noditā nāpi madhyamāhaṃ cidātmikā/
tādṛśasya harerviṣṇoḥ svarūpamaśilātmanaḥ

tasyācitraikarūpasya vikalpapadavījuṣaḥ/
acitrāhaṃ tadākārā sarvataḥ samatāṃ gatā

tayornau saṃvidātmaiva vkacidunmeṣa utthitaḥ/
koṭikoṭisahasraughakoṭikoṭitamī kalā

sisṛkṣā nāma tadrūpā sṛṣṭimiṣṭāṃ karomyaham/
ekāṃśena viśuddhādhvarūpā varte'hamañjasā

vajraratnaprabhā yadvatparisphurati sarvataḥ/
evaṃ śuddhamayo mārgo mama sphurati sarvataḥ

ameghākāśasaṃkāśānniṣpandodadhirūpataḥ/
mama jñānaghanādrūpācchuddhā sṛṣṭiḥ pravartate

nirvyāpāraṃ sadānandaṃ śuddhaṃ sarvātmakaṃ param/
vyajyate prathamaṃ jñānaṃ sa saṃkarṣaṇa ucyate

hetvantarānapekṣaṃ yat svātantryaṃ viśvanirmitau/
tadaiśvaryaṃ tadāsīnme pradyumraḥ puruṣottamaḥ

nilīnacitrarūpā yā sarvatra samavasthitā/
avyāhatāsīcchaktirme so'niruddhaḥ prakīrtitaḥ

sṛṣṭisthityantakartāro vijñānaiśvaryaśaktayaḥ/
mama rūpamamī devāḥ puruṣāḥ puṣkarekṣaṇāḥ

atarahgārṇavābhāsamastāmbhodāmbaropamam/
rūpaṃ sisṛkṣamāṇāyā vāsudevo mamādimam

jñānaśaktibalaiśvaryavīryatejāṃsyaśeṣataḥ/
unmiṣanti yadā tulyaṃ vāsudevastadocyate

teṣāṃ jñānabalonmeṣe saṃkarṣaṇa udīryate/
bibharti sakalaṃ viśvaṃ tilakālakavatsvataḥ

balamityeva tannāma tato vedāntaśabditam/
vīryaiśvaryasamunmeṣe pradyumnaḥ parikīrtitaḥ

vikāraviraho vīryamavikārī tataśca saḥ/
śaktitejaḥsamunmeṣe hyaniruddhaḥ sa īritaḥ

tejastvanyānapekṣatvamaniruddhatvamapyuta/
śāstraṃ saṃkarṣaṇādeva bhāti nirghātaśabdavat

tatkriyā sakalā devātpradyumnāt saṃbhavedyataḥ/
kriyāphalamaśeṣaṃ tadaniruddhātpracakṣate

sṛjate hyaniruddho'tra pradyumnaḥ pāti tatkṛtam/
sṛṣṭaṃ tadrakṣitaṃ cātti sa ca saṃkarṣaṇaḥ prabhuḥ

19. atrāniruddhasya sṛṣṭikartṛtvaṃ pradyumnasya pālanakartṛtvaṃ cocyate/ pūrvaṃ tu dvitīyādhyāye aniruddhasya pālanakartṛtvaṃ pradyumnasya sṛṣṭikartṛtvaṃ coktam/ tattu kalpāntareṇeti dhyeyam/
sṛṣṭisthityantakāryeṇa śāstradharmaphalena ca/
anugrahamime devāḥ sadā vidadhate svayam

yadyapyekaguṇonmeṣastathāpyete hi ṣaḍ‌guṇāḥ/
anyūnānadhikāḥ sarve vāsudevātsanātanāt

aṅgapratyaṅgabuddhyādirnaiṣāṃ bhūtamayaḥ smṛtaḥ/
ṣāḍ‌guṇyamaya evaiṣāṃ divyo dehaḥ sanātanaḥ

22. buddhiratrāntaḥ karaṇam/ `naiṣāṃ bhūtamayaḥ' iti vacanena "na bhūtasaṅghasaṃsthāno deho'sya paramātmanaḥ" iti śāntiparvavacanaṃ smāritam/
naivaiṣāṃ vāstavo bhedaścintanīyo divaspate/
tattatkāryaprasiddhyarthaṃ kṛto'sau kalpanāvaśāt

jñānānnānyattathaiśvaryaṃ tasmānnānyā ca śaktikā/
mayaitāḥ kalpitāḥ śakra dhyānaviśrāmabhūmayaḥ

24. dhyāneti/ upāsakānāṃ yathārucyālambanadānāya tatra bhedaparikalpanetyarthaḥ/
vastu pūrvaṃ tato bhāvaḥ paścādarthastataḥ kriyā/
cātūrūpyamidaṃ jñeyaṃ sarvabhāveṣu sarvadā

vāsudevādirūpeṇa caturdhātmānamātmanā/
saṃvibhajyāvatiṣṭhe'haṃ sarvamāvṛtya saṃvidā

vāsudevādayo devāḥ pratyekaṃ tu tridhā tridhā/
keśavādisvarūpeṇa vibhajanti svakaṃ vapuḥ

27. evaṃ ca keśavādidāmodarāntā dvādaśāpi vyūhāntarabhūtā dhyeyāḥ/
etadvyūhāntaraṃ nāma pañcarātrābhiśabditam/
kāryasya nayane devā dvādaśaite vyavasthitāḥ

vibhorapyaniruddhasya hitāya jagatāṃ hareḥ/
prasaro vibhavo nāma padmanābhādayaḥ smṛtāḥ

āviśyāviśya kurute yatra devanarādikam/
jagaddhitaṃ jagannāthastajjñeyaṃ vibhavāntaram

30. `devanarādikam' ityanena dattātreyabādarāyaṇādīnāmapi vibhavāntaratvaṃ dhyeyam/
devarṣipitṛsiddhādyaiḥ svayaṃ vā jagatāṃ hite/
nirmitaṃ bhagavadrūpamarcā sā śuddhacinmayī

31. svayamityanena svayaṃvyaktakṣetrasthārcā gṛhyante/
ityeṣa leśato mārgaḥ śuddhaste saṃpradarśitaḥ/
traiguṇyamaparaṃ mārgaṃ gadantyā me niśāmaya

yatte jñānaṃ purā proktaṃ tatsattvena vivartate/
rajastayā tadaiśvaryaṃ śaktiścāpi tamastayā

prādhānyena rajastatra sṛṣṭau saṃparivartate/
abhitaḥ sattvatamasī guṇau dvau tasya tiṣṭhataḥ

yā sā pūrvaṃ mayā proktā koṭikoṭitamī kalā/
tasyāḥ koṭitamenāhamaṃśena visṛje jagat

sarvasyādyā mahālakṣmīsriguṇāhaṃ maheśvarī/
rajorūpamadhiṣṭhāya sṛṣṭimiṣṭāṃ karomyaham

36. anena triguṇajagatsṛṣṭikartṛtvadaśāyāṃ mahālakṣmīsamākhyeti jñāyate/
agnīṣomamayau bhāvau divyau srīpuṃsalakṣaṇau/
bibhratī cārusarvāṅgī lokānāṃ hitakāmyayā

caturbhujā viśālākṣī taptakāñcanasaṃnibhā/
mātulaṅgaṃ gadāṃ kheṭaṃ sudhāpātraṃ ca bibhratī

mahālakṣmīḥ samākhyātā sāhaṃ sarvāṅgasundarī/
mahāśrīḥ sā mahālakṣmīścaṇḍā caṇḍī ca caṇḍikā

bhadrakālī tathā bhadrā kālī durgā maheśvarī/
triguṇā bhagavatpatnī tathā bhagavatī parā

etāḥ saṃjñāstathā cānyāstatra me bahudhā smṛtāḥ/
vikārayogādanyāśca tāstā vakṣyāmyaśeṣataḥ

lakṣayāmi jagatsarvaṃ puṇyāpuṇye kṛtākṛte/
mahanīyā ca sarvatra mahālakṣmīḥ prakīrtitā

mahadbhiḥ śrayaṇīyatvānmahāśrīriti gadyate/
caṇḍasya dayitā caṇḍī caṇḍatvāccaṇḍikā matā

kalyāṇarūpā bhadrāsmi kālī ca kalanātsatām/
dviṣatāṃ kālarūpatvādapi kālī prakīrtitā

suhṛdāṃ dviṣatāṃ caiva yugapatsadasadvidheḥ/
bhadrakālī samākhyātā māyāscaryaguṇātmikā

45. māyāścaryeti/ anenāścaryāvahatvaṃ māyāśabdārtha ityuktaṃ bhavati/ anena māyāśabdasya mithyārthakalvakalpanaṃ vāryate/
mahattvācca mahāmāyā mohanānmohinī matā/
durgā ca durgamatvena bhaktarakṣāvidherapi

yojanāccaiva yogāhaṃ yogamāyā ca kīrtitā/
māyāyogeti vijñeyā jñānayojanato nṛṇām

47. jñānayojanata iti/ anena "māyā vayunaṃ jñānam" iti yāskavacanāt māyāśabdasya jñānārthakatvamuktaṃ bhavati/ "saṃbhavāmyātmamāyayā" ityatra ātmasaṃkalpenetyarthavarṇanamapyetanmūlakameva/
pūrṇaṣāḍ‌guṇyarūpatvātsāhaṃ bhagavatī smṛtā/
bhagavadyajñasaṃyogātpatnī bhagavato'smyaham

48. yajñasaṃyogāditi/ "patyurno yajñasaṃyoge" ityanusāsanasiddhaṃ rūpam/ bhagavadyajñasca āśritajanarakṣaṇarūpo jñeyaḥ/ tatrāsyāḥ saṃyogaḥ puruṣakāratvādinā/
viśālatvātsmṛtā vyoma pūraṇācca purī smṛtā/
parāvarasvarūpatvāt smṛtā cāhaṃ parāvarā

śakanācchaktiruktāhaṃ rājñyahaṃ rañjanāt sadā/
sadā śāntavikāratvācchāntāhaṃ parikīrtitā

mattaḥ prakriyate viśvaṃ prakṛtiḥ sāsmi kīrtitā/
śrayantī śrayaṇīyāsmi śrṛṇāmi duritaṃ satām

51. "śri śrayaṇe" "śṝ hiṃsāyām" iti ca dhātuḥ/
śṛṇomi karuṇāṃ vācaṃ śṛṇāmi ca guṇairjagat/
(śaye'ntaḥ) sarvabhūtānāṃ rame'haṃ puṇyakarmaṇām

52. "śru śravaṇe" "śṝ prīṇane" "śī svapne" "ram‌ krīḍāyām" iti dhātavo vivakṣitāḥ/ śrīnāmni śakāravivaraṇam---śaye'ntariti/ rephavivaraṇam---rame'hamiti/
īḍitā ca sadā devaiḥ śarīraṃ cāsmi vaiṣṇavam/
etānmayi guṇān dṛṣṭvā vedavedāntapāragāḥ

53. īkāravivaraṇam---īḍiteti/ "īḍa stutau" iti dhātuḥ/ viṣṇoḥ śarīraṃ rūpamityarthaḥ/
guṇayogavidhānajñāḥ śriyaṃ māṃ saṃpracakṣate/
sāhamevaṃvidhā nityā sarvākārā sanātanī

guṇatrayamadhiṣṭhātrī triguṇā parikīrtitā/
guṇavaiṣamyasargāya pravṛttāhaṃ sisṛkṣayā

taptakāñcanavarṇābhā taptakāñcanabhūṣaṇā/
nirālokamimaṃ lokaṃ pūrayāmi svatejasā

śūnyaṃ tadakhilaṃ lokaṃ svena pūrayituṃ purā/
bharāmi tvaparaṃ rūpaṃ tamasā kevalena tu

sā bhinnāñjanasaṃkāśā daṃṣṭrāñcitavarānanā/
viśālalocanā nārī babhūva tanumadhyamā

khaḍ‌gapātraśiraḥkheṭairalaṃkṛtamahābhujā/
kabandhahārā śirasi bibhrāṇāhiśiraḥsrajam

sā māṃ provāca saṃbhūtā tāmasī pramadottamā/
nāma karma ca me mātardehi tubhyaṃ namo namaḥ

śrīḥ---
tāmabravaṃ varārohāṃ tāmasīṃ pramadottamām/
dadāmi tava nāmāni yāni karmāṇi tāni te

mahākālī mahāmāyā mahāmārī kṣudhā tṛṣā/
nidrā kṛṣṇā caikavīrā kālarātrirduratyayā

etāni tava nāmāni pratipādyāni nāmabhiḥ/
ebhiḥ karmāṇi te jñātvā yo'dhīte so'śnute sukham

aparyāptamimaṃ sargaṃ manyamānāhamādimam/
sattvonmeṣamayaṃ rūpaṃ bharāmi smendusaṃnibham

akṣamālāṅ‌kuśadharā vīṇāpustakadhāriṇī/
sā babhūva varā nārī nāma karma tadā hyadām

mahāvidyā mahāvāṇī bhāratī vāk sarasvatī/
āryā brāhnī mahādhenurvedagarbhā ca dhīśca gīḥ

nāmānurūpaṃ karma syāt sāttvikyāḥ kāryamadbhutam/
vayaṃ tisro jagaddhātryo mātaraśca prakīrtitāḥ

iti śrīpāñcarātrasāre lakṣmītantre mahālakṣmīsamudbhūtirnāma caturtho'dhyāyaḥ
********iti caturtho'dhyāyaḥ********