Laghusiddhāntakaumudī · Verses 863-882

ṭuvepṛ kampane, vepathuḥ //
yajayācayatavicchapraccharakṣo naṅ

yajñaḥ / yācñā / yatnaḥ / viśnaḥ / praśnaḥ / rakṣṇaḥ //
svapo nan

svapnaḥ //
upasarge ghoḥ kiḥ

pradhiḥ / upadhiḥ //
striyāṃ ktin

strīliṅge bhāve ktin syāt / ghaño 'pavādaḥ / kṛtiḥ / stutiḥ / ( ṝlvādibhyaḥ ktinniṣṭhāvadvācya ḥ) / tena natvam / kīrṇiḥ / lūniḥ / dhūniḥ / pūniḥ / ( saṃpadādibhyaḥ kvip ) / saṃpat / vipat / āpat / ( ktinnapīṣyate ) / saṃpattiḥ / vipattiḥ / āpattiḥ //
ūtiyūtijūtisātihetikīrtayaśca

ete nipātyante ///
jvaratvarasrivyavimavāmupadhāyāśca

eṣāmupadhāvakārayorūṭh anunāsike kvau jhalādau kṅiti // ataḥ kvip / jūḥ / tūḥ / srūḥ / ūḥ / mūḥ //
icchā

iṣernipāto 'yam //
a pratyayāt

pratyayāntebhyo dhātubhyaḥ striyāmakāraḥ pratyayaḥ syāt / cikīrṣā / putrakāmyā //
gurośca halaḥ

gurumato halantātstriyāmakāraḥ pratyayaḥ syāt / īhā //
ṇyāsaśrantho yuc

akārasyāpavādaḥ / kāraṇā / hāraṇā //
napuṃsake bhāve ktaḥ

lyuṭ ca

hasitam, hasanam //
puṃsi saṃjñāyāṃ ghaḥ prāyeṇa

chāderghe 'dvyupasargasya

dviprabhṛtyupasargahīnasya chāderhrasvo ghe pare / dantāśchādyante 'neneti dantacchadaḥ / ākurvantyasminnityākaraḥ //
ave tṝstrorghañ

avatāraḥ kūpādeḥ / avastāro javanikā //
halaśca

halantādghañ / ghāpavādaḥ / ramante yogino 'sminniti rāmaḥ / apamṛjyate 'nena vyādhyādirityapāmārgaḥ //
īṣaddussuṣu kṛcchrākṛcchrārtheṣu khal

karaṇādhikaraṇayoriti nivṛttam / eṣu duḥkhasukhārtheṣūpapadeṣu khal tayoreveti bhāve karmaṇi ca / kṛcchre - duṣkaraḥ kaṭo bhavatā / akṛcchre - īṣatkaraḥ / sukaraḥ //
āto yuc

khalo 'pavādaḥ / īṣatpānaḥ somo bhavatā / duṣpānaḥ / supānaḥ //
alaṃkhalvoḥ pratiṣedhayoḥ prācāṃ ktvā

pratiṣedhārtheyoralaṃkhalvorupapadayoḥ ktvā syāt / prācāṃ grahaṇaṃ pūjārtham / amaivāvyayeneti niyamānnopapadasamāsaḥ / do dadghoḥ / alaṃ dattvā / ghumāsthetīttvam / pītvā khalu / alaṃkhalvoḥ kim? mā kārṣīt / pratiṣedhayoḥ kim? alaṃkāraḥ //
samānakartṛkayoḥ pūrvakāle