Laghusiddhāntakaumudī · Verses 302-321

halādau vā syāt //
aṣṭābhya auś

kṛtākārādaṣṭano jaśśasorauś / aṣṭabhya iti vaktavye kṛtātvanirdeśo jaśśasorviṣaye ātvaṃ jñāpayati / aṣṭau / aṣṭau / aṣṭābhiḥ / aṣṭābhyaḥ / aṣṭābhyaḥ / aṣṭānām / aṣṭāsu / ātvābhāve aṣṭa, pañcavat //
ṛtvigdadhṛksragdiguṣṇigañcuyujikruñcāṃ ca

ebhyaḥ kvin, añceḥ supyupapade, yujikruñcoḥ, kevalayoḥ, kruñcernalopābhāvaśca nipātyate / kanāvitau //
kṛdatiṅ

atra dhātvadhikāre tiṅbhinnaḥ pratyayaḥ kṛtsaṃjñaḥ syāt //
verapṛktasya

apṛktasya vasya lopaḥ //
kvinpratyayasya kuḥ

kvinpratyayo yasmāttasya kavargo 'ntādeśaḥ padānte / asyāsiddhatvāccoḥ kuriti kutvam / ṛtvik , ṛtvig / ṛtvijau /
ṛtvigbhyām //
yujerasamāse

yujeḥ sarvanāmasthāne num syādasamāse / sulopaḥ / saṃyogāntalopaḥ / kutvena nasya ṅaḥ / yuṅ / anusvāraparasavarṇau / yuñjau / yuñjaḥ / yugbhyām //
coḥ kuḥ

cavargasya kavargaḥ syājjhali padānte ca / suyuk , suyug / suyujau / suyugbhyām // khan / khañjau / khanbhyām //
vraścabhrasjasṛjamṛjayajarājabhrājacchaśāṃ ṣaḥ

jhali padānte ca / jaśtvacartve / rāṭ , rāḍ / rājau / rājaḥ / rāḍbhyām // evaṃ vibhrāṭ, deveṭ, viśvasṛṭ // ( parau vrajeḥ ṣaḥ padānte ) / parāvupapade vrajeḥ kvip syāddīrghaśca padānte ṣatvamapi / parivrāṭ / parivrājau //
viśvasya vasurāṭoḥ

viśvaśabdasya dīrgho 'ntādeśaḥ syādsau rāṭśabde ca pare / viśvarāṭ , viśvarāḍ / viśvarājau / viśvarāḍbhyām //
skoḥ saṃyogādyorante ca

padānte jhali ca yaḥ saṃyogastadādyoḥ skorlopaḥ / bhṛṭ / sasya ścutvena saḥ / jhalāṃ jaś jhaśi iti śasya jaḥ / bhṛjjau / bhṛḍbhyām // tyadādyatvaṃ pararūpatvaṃ ca //
tadoḥ saḥ sāvanantyayoḥ

tyadādīnāṃ takāradakārayoranantyayoḥ saḥ syātsau / syaḥ / tyau / tye // saḥ / tau / te // yaḥ / yau / ye // eṣaḥ / etau / ete //
ṅeprathamayoram

yuṣmadasmadbhyāṃ parasya ṅe ityetasya prathamādvitīyayoścāmādeśaḥ //
tvāhau sau

anayormaparyantasya tvāhau ādeśau staḥ //
śeṣe lopaḥ

etayoṣṭilopaḥ / tvam / aham //
yuvāvau dvivacane

dvayoruktāvanayormaparyantasya yuvāvau sto vibhaktau //
prathamāyāśca dvivacane bhāṣāyām

auṅyetayorātvaṃ loke / yuvām / āvām //
yūyavayau jasi

anayormaparyantasya / yūyam / vayam //
tvamāvekavacane

ekasyoktāvanayormaparyantasya tvamau sto vibhaktau //
dvitīyāyāñca

anayorātsyāt / tvām / mām //
śaso na