Laghusiddhāntakaumudī · Verses 222-241

ābantātsarvanāmno ṅitaḥ syāṭ syādāpaśca hrasvaḥ / sarvasyai / sarvasyāḥ / sarvāsām / sarvasyām / śeṣaṃ ramāvat // evaṃ viśvādaya ābantāḥ //
vibhāṣā diksamāse bahuvrīhau

sarvanāmatā vā / uttarapūrvasyai, uttarapūrvāyai / tīyasyeti vā sarvanāmasaṃjñā / dvitīyasyai, dvitīyāyai // evaṃ tṛtīyā // ambārtheti hrasvaḥ / he amba / he akka / he alla // jarā / jarasau ityādi / pakṣe ramāvat // gopāḥ, viśvapāvat // matīḥ / matyā //
ṅiti hrasvaśca

iyaṅuvaṅsthānau strīśabdabhinnau nityastrīliṅgāvīdūtau, hrasvau cevarṇovarṇau, striyāṃ vā nadīsaṃjñau sto ṅiti / matyai, mataye / matyāḥ 2 / mateḥ 2 //
idudbhyām

idudbhyāṃ nadīsaṃjñakābhyāṃ parasya ṅerām / matyām, matau / śeṣaṃ harivat // evaṃ buddhyādayaḥ //
tricaturoḥ striyāṃ tisṛcatasṛ

strīliṅgayoretau sto vibhaktau //
aci ra ṛtaḥ

tisṛ catasṛ etayorṛkārasya rephādeśaḥ syādaci / guṇadīrghotvānāmapavādaḥ / tisraḥ / tisṛbhyaḥ / tisṛbhyaḥ / āmi nuṭ //
na tisṛcatasṛ

etayornāmi dīrgho na / tisṛṇām / tisṛṣu // dve / dve / dvābhyām / dvābhyām / dvābhyām / dvayoḥ / dvayoḥ // gaurī / gauryyau / gauryyaḥ / he gauri / gauryyai ityādi / evaṃ nadyādayaḥ // lakṣmīḥ / śeṣaṃ gaurīvat // evaṃ tarītantryādayaḥ // strī / he stri //
striyāḥ

asyeyaṅ syādajādau pratyaye pare / striyau / striyaḥ //
vāmśasoḥ

ami śasi ca striyā iyaṅ vā syāt / striyam, strīm / striyaḥ, strīḥ / striyā / striyai / striyāḥ / paratvānnuṭ / strīṇām / strīṣu // śrīḥ / śriyau / śriyāḥ //
neyaṅuvaṅsthānāvastrī

iyaṅuvaṅoḥ sthitiryayostāvīdūtau nadīsaṃjñau na sto na tu strī / he śrīḥ / śriyai, śriye / śriyāḥ, śriyaḥ //
vāmi

iyaṅuvaṅsthānau stryākhyau yū āmi vā nadīsaṃjñau sto na tu strī / śrīṇām, śriyām / śriyi, śriyām // dhenurmativat //
striyāṃ ca

strīvācī kroṣṭuśabdastṛjantavadrūpaṃ labhate //
ṛnnebhyo ṅīp

ṛdantebhyo nāntebhyaśca striyāṃ ṅīp / kroṣṭrī gaurīvat // bhrūḥ śrīvat // svayambhūḥ puṃvat //
na ṣaṭsvasrādibhyaḥ

ṅīpṭāpau na staḥ //
svasā tisraścatasraśca nanāndā duhitā tathā /
yātā māteti saptaite svasrādaya udāhṛtāḥ //
svasā / svasārau // mātā pitṛvat / śasi mātṝḥ // dyaurgovat // rāḥ puṃvat // naurglauvat //
ityajantastrīliṅgāḥ
athājantanapuṃsakaliṅgāḥ
ato 'm

ato 'ṅgāt klībātsvamoram / ami pūrvaḥ / jñānam / eṅhrasvāditi hallopaḥ / he jñāna//
napuṃsakācca

klībādauṅaḥ śī syāt / bhasaṃjñāyām //
yasyeti ca

kaḍāre taddhite ca pare bhasyevarṇāvarṇayorlopaḥ / ityallope prāpte ( auṅaḥ śyāṃ pratiṣedho vācya ḥ) / jñāne //
jaśśasoḥ śiḥ

klībādanayoḥ śiḥ syāt //
śi sarvanāmasthānam

śi ityetaduktasaṃjñaṃ syāt //
napuṃsakasya jhalacaḥ

jhalantasyājantasya ca klībasya num syāt sarvanāmasthāne //
midaco 'ntyātparaḥ