Laghusiddhāntakaumudī · Verses 182-201
sakhyuraṅgātparaṃ saṃbuddhivarjaṃ sarvanāmasthānaṃ ṇidvatsyāt //
aco ñṇiti
ajantāṅgasya vṛddhirñiti ṇiti ca pare / sakhāyau / sakhāyaḥ / he sakhe / sakhāyam / sakhāyau / sakhīn / sakhyā / sakhye //
khyatyātparasya
khitiśabdābhyāṃ khītīśabdābhyāṃ kṛtayaṇādeśābhyāṃ parasya ṅasiṅasorata uḥ / sakhyuḥ //
aut
itaḥ parasya ṅeraut / sakhyau / śeṣaṃ harivat //
patiḥ samāsa eva
ghisaṃjñaḥ / patyuḥ 2 / patyau / śeṣaṃ harivat / samāse tu bhūpataye / kati śabdo nityaṃ bahuvacanāntaḥ //
bahugaṇavatuḍati saṃkhyā
ḍati ca
ḍatyantā saṃkhyā ṣaṭsaṃjñā syāt //
ṣaḍbhyo luk
jaśśasoḥ //
pratyayasya lukślulupaḥ
lukślulupśabdaiḥ kṛtaṃ pratyayādarśanaṃ kramāttattatsaṃjñaṃ syāt //
pratyayalope pratyayalakṣaṇam
pratyaye lupte tadāśritaṃ kāryaṃ syāt / iti jasi ceti guṇe prāpte //
na lumatāṅgasya
lumatā śabdena lupte tannimittamaṅgakāryaṃ na syāt / kati 2 / katibhiḥ / katibhyaḥ 2 / katīnām / katiṣu / yuṣmadasmatṣaṭsaṃjñakāstriṣu sarūpāḥ // tri śabdo nityaṃ bahuvacanāntaḥ / trayaḥ / trīn / tribhiḥ / tribhyaḥ 2 //
trestrayaḥ
triśabdasya trayādeśaḥ syādāmi / trayāṇām / triṣu / gauṇatve 'pi priyatrayāṇām //
tyadādīnāmaḥ
eṣāmakāro vibhaktau / ( dviparyyantānāmeveṣṭiḥ ) / dvau 2 / dvābhyām 3 / dvayoḥ 2 // pāti lokamiti papīḥ sūryaḥ //
dīrghājjasi ca
papyau 2 / papyaḥ / he papīḥ / papīm / papīn / papyā / papībhyām 3 / papībhiḥ / papye / papībhyaḥ 2 / papyaḥ 2 / papyoḥ / dīrghatvānna nuṭ, papyām / ṅau tu savarṇadīrghaḥ, papī / papyoḥ / papīṣu / evaṃ vātapramyādayaḥ // bahvyaḥ śreyasyo yasya sa bahuśreyasī //
yū stryākhyau nadī
īdūdantau nityastrīliṅgau nadīsaṃjñau staḥ / ( prathamaliṅgagrahaṇaṃ ca ) / pūrvaṃ stryākhyasyopasarjanatve 'pi nadītvaṃ vaktavyamityarthaḥ //
ambārthanadyorhrasvaḥ
sambuddhau / he bahuśreyasi //
āṇnadyāḥ
nadyantātpareṣāṃ ṅitāmāḍāgamaḥ //
āṭaśca
āṭo 'ci pare vṛddhirekādeśaḥ / bahuśreyasyai / bahuśreyasyāḥ / bahuśreyasīnām //
ṅerāmnadyāmnībhyaḥ
nadyantādābantānnīśabdācca parasya ṅerām / bahuśreyasyām / śeṣaṃ papīvat // aṅyantatvānna sulopaḥ / atilakṣmīḥ / śeṣaṃ bahuśreyasīvat // pradhīḥ //
aci śnudhātubhruvāṃ yvoriyaṅuvaṅau
śnu pratyayāntasyevarṇovarṇāntasya dhātorbhrū ityasya cāṅgasya ceyaṅuvaṅau sto 'jādau pratyaye pare / iti prāpte //
eranekāco 'saṃyogapūrvasya
Original text: Laghusiddhāntakaumudī (= Laghukaumudi) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0