Laghusiddhāntakaumudī · Verses 162-181
ajādau vibhaktau / (pa.) padāṅgādhikāre tasya ca tadantasya ca / (pa.) nirdiśyamānasyādeśā bhavanti / (pa.) ekadeśavikṛtamananyavat , iti jaraśabdasya jaras / nirjarasau / nirjarasa ityādi / pakṣe halādau ca rāmavat // viśvapāḥ //
dīrghājjasi ca
dīrghājjasi ici ca pare pūrvasavarṇadīrgho na syāt / viśvapau / viśvapāḥ / he viśvapāḥ / viśvapām / viśvapau //
suḍanapuṃsakasya
svādipañcavacanāni sarvanāmasthānasaṃjñāni syuraklībasya //
svādiṣvasarvanāmasthāne
kappratyayāvadhiṣu svādiṣvasarvanāmasthāneṣu pūrvaṃ padaṃ syāt //
yaci bham
yādiṣvajādiṣu ca kappratyayāvadhiṣu svādiṣvasarvanāmasthāneṣu pūrvaṃ bhasaṃjñaṃ syāt //
ākaḍārādekā saṃjñā
ita ūrdhvaṃ kaḍārāḥ karmadhāraya ityataḥ prāgekasyaikaiva saṃjñā jñeyā / yā parānavakāśā ca //
āto dhātoḥ
ākārānto yo dhātustadantasya bhasyāṅgasya lopaḥ / alo 'ntyasya / viśvapaḥ / viśvapā / viśvapābhyāmityādi / evaṃ śaṅkhadhmādayaḥ / dhātoḥ kim ? hāhān // hariḥ / harī //
jasi ca
hrasvāntasyāṅgasya guṇaḥ / harayaḥ //
hrasvasya guṇaḥ
sambuddhau / he hare / harim / harī / harīn //
śeṣo ghyasakhi
śeṣa iti spaṣṭārtham / hrasvau yāvidutau tadantaṃ sakhivarjaṃ ghisaṃjñam //
āṅo nāstriyām
gheḥ parasyāṅo nā syādastriyām / āṅiti ṭāsaṃjñā / hariṇā / haribhyām / haribhiḥ //
gherṅiti
ghisaṃjñasya ṅiti supi guṇaḥ / haraye / haribhyām / haribhyaḥ //
ṅasiṅasośca
eṅo ṅasiṅasorati pūrvarūpamekādeśaḥ / hareḥ 2 / haryoḥ 2 / harīṇām //
acca gheḥ
idudbhyāmuttarasya ṅeraut, gheracca / harau / hariṣu / evaṃ kavyādayaḥ //
anaṅ sau
sakhyuraṅgasyānaṅādeśo 'sambuddhau sau //
alo 'ntyātpūrva upadhā
antyādalaḥ pūrvo varṇa upadhāsaṃjñaḥ //
sarvanāmasthāne cāsambuddhau
nāntasyopadhāyā dīrgho 'sambuddhau sarvanāmasthāne //
apṛkta ekāl pratyayaḥ
ekāl pratyayo yaḥ so 'pṛktasaṃjñaḥ syāt //
halṅyābbhyo dīrghātsutisyapṛktaṃ hal
halantātparaṃ dīrghau yau ṅyāpau tadantācca paraṃ sutisītyetadapṛktaṃ hal lupyate //
nalopaḥ prātipadikāntasya
prātipadikasaṃjñakaṃ yatpadaṃ tadantasya nasya lopaḥ / sakhā //
sakhyurasaṃbuddhau
Original text: Laghusiddhāntakaumudī (= Laghukaumudi) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0