Laghusiddhāntakaumudī · Verses 1123-1143
tenetyeva / uḍupena tarati auḍupikaḥ //
carati
tṛtīyāntādgacchati bhakṣayatītyarthayoṣṭhak syāt / hastinā carati hāstikaḥ / dadhnā carati dādhikaḥ //
saṃsṛṣṭe
dadhnā saṃsṛṣṭaṃ dādhikam //
uñchati
badarāṇyuñchati bādarikaḥ //
rakṣati
samājaṃ rakṣati sāmājikaḥ //
śabdadarduraṃ karoti
śabdaṃ karoti śābdikaḥ / darduraṃ karoti dārdurikaḥ //
dharmaṃ carati
dhārmikaḥ ( adharmācceti vaktavyam ) / ādharmikaḥ //
śilpam
mṛdaṅgavādanaṃ śilpamasya mārdaṅgikaḥ //
praharaṇam
tadasyetyeva / asiḥ praharaṇamasya āsikaḥ / dhānuṣkaḥ //
śīlam
apūpabhakṣaṇaṃ śīlamasya āpūpikaḥ //
nikaṭe vasati
naikaṭiko bhikṣukaḥ //
iti ṭhagadhikāraḥ / (prāgvahatīyāḥ) // 7 //
atha yadadhikāraḥ
prāgghitādyat
tasmai hitamityataḥ prāg yadadhikriyate //
tadvahati rathayugaprāsaṅgam
rathaṃ vahati rathyaḥ / yugyaḥ / prāsaṅgyaḥ //
dhuro yaḍḍhakau
hali ceti dīrghe prāpte - .
na bhakurchurām
bhasya kurchuroścopadhāyā iko dīrgho na syāt / dhuryaḥ / dhaureyaḥ //
nauvayodharmaviṣamūlamūlasītātulābhyastāryatulyaprāpyavadhyānāmyasamasamitasaṃmiteṣu
nāvā tāryaṃ nāvyaṃ jalam / vayasā tulyo vayasyaḥ / dharmeṇa prāpyaṃ dharmyam / viṣeṇa vadhyo viṣyaḥ / mūlena ānāmyaṃ mūlyam / mūlena samo mūlyaḥ / sītayā samitaṃ sītyaṃ kṣetram / tulayā saṃmitam tulyam //
tatra sādhuḥ
agre sādhuḥ - agryaḥ / sāmasu sādhuḥ sāmanyaḥ / ye cābhāvakarmaṇoriti prakṛti bhāvaḥ / karmaṇyaḥ / śaraṇyaḥ //
sabhāyā yaḥ
sabhyaḥ //
iti yato 'vadhiḥ / (prāgghitīyāḥ) // 8 //
atha chayatoradhikāraḥ
prāk krītācchaḥ
tena krītamityataḥ prāk cho 'dhikriyate //
ugavādibhyo yat
prāk krītādityeva / uvarṇāntādgavādibhyaśca yat syāt / chasyāpavādaḥ / śaṅkave hitaṃ śaṅkavyaṃ dāru / gavyam / ( nābhi nabhaṃ ca ) / nabhyo 'kṣaḥ / nabhyamañjanam //
tasmai hitam
vatsebhyo hito vatsīyo godhuk //
śarīrāvayavādyat
Original text: Laghusiddhāntakaumudī (= Laghukaumudi) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0