Laghusiddhāntakaumudī · Verses 1043-1062

śarāve uddhṛtaḥ śārāva odanaḥ //
saṃskṛtaṃ bhakṣāḥ

saptamyantādaṇ syātsaṃskṛter'the yatsaṃskṛtaṃ bhakṣāścette syuḥ / bhrāṣṭreṣu saṃskṛtā bhrāṣṭrā yavāḥ //
sāsya devatā

indro devatāsyeti aindraṃ haviḥ / pāśupatam / bārhaspatyam //
śukrādghan

śukriyam //
somāṭṭyaṇ

saumyam //
vāyvṛtupitruṣaso yat

vāyavyam / ṛtavyam //
rīṅ ṛtaḥ

akṛdyakāre asārvadhātuke yakāre cvau ca pare ṛdantāṅgasya rīṅādeśaḥ / yasyeti ca / pitryam / uṣasyam //
pitṛvyamātulamātāmahapitāmahāḥ

ete nipātyante / piturbhrātā pitṛvyaḥ / māturbhrātā mātulaḥ / mātuḥ pitā mātāmahaḥ / pituḥ pitā pitāmahaḥ //
tasya samūhaḥ

kākānāṃ samūhaḥ kākam //
bhikṣādibhyo 'ṇ

bhikṣāṇāṃ samūho bhaikṣam / garbhiṇīnāṃ samūho gārbhiṇam / iha ( bhasyāḍhe taddhite ) / iti puṃvadbhāve kṛte - .
inaṇyanapatye

anapatyārthe 'ṇi pare in prakṛtyā syāt / tena nastaddhita iti ṭilopo na / yuvatīnāṃ samūho yauvanam //
grāmajanabandhubhyastal

talantaṃ striyām / gramatā / janatā / bandhutā / ( gajasahāyābhyāṃ ceti vaktavyam ) / gajatā / sahāyatā / (ahnaḥ khaḥ kratau ) / ahīnaḥ //
acittahastidhenoṣṭhak

isusuktāntātkaḥ

is us uktāntātparasya ṭhasya kaḥ / sāktukam / hāstikam / dhainukam //
tadadhīte tadveda

na yvābhyām padāntābhyāṃ pūrvau tu tābhyāmaic

padāntābhyāṃ yakāravakārābhyāṃ parasya na vṛddhiḥ kiṃtu tābhyāṃ pūrvau kramādaijāvāgamau staḥ/ vyākaraṇamadhīte veda vā vaiyākaraṇaḥ //
kramādibhyo vun

kramakaḥ / padakaḥ / śikṣakaḥ / mīmāṃsakaḥ //
iti raktādyarthakāḥ // 3 //
atha cāturarthikāḥ
tadasminnastīti deśe tannāmni

udumbarāḥ santyasmindeśe audumbaro deśaḥ //
tena nirvṛttam

kuśāmbena nirvṛttā nagarī kauśāmbī //
tasya nivāsaḥ

śibīnāṃ nivāso deśaḥ śaibaḥ //
adūrabhavaśca