Laghusiddhāntakaumudī · Verses 1023-1042

saṃkhyādipūrvasya mātṛśabdasyodādeśaḥ syādaṇ pratyayaśca / dvaimāturaḥ / ṣāṇmāturaḥ / sāṃmāturaḥ / bhādramāturaḥ //
strībhyo ḍhak

strīpratyayāntebhyo ḍhak / vainateyaḥ //
kanyāyāḥ kanīna ca

cādaṇ / kānīno vyāsaḥ karṇaśca //
rājaśvaśurādyat

( rājño jātāveveti vācyam ) //
ye cābhāvakarmaṇoḥ

yādau taddhite pare 'n prakṛtyā syānna tu bhāvakarmaṇoḥ / rājanyaḥ / jātāveveti kim ? - .
an

an prakṛtyā syādaṇi pare / rājanaḥ / śvaśuryaḥ //
kṣattrād ghaḥ

kṣattriyaḥ / jātāvityeva/ kṣāttriranyatra //
revatyādibhyaṣṭhak

ṭhasyekaḥ

aṅgātparasya ṭhasyekādeśaḥ syāt / raivatikaḥ //
janapadaśabdātkṣattriyādañ

janapadakṣattriyavācakācchabdādañ syādapatye / pāñcālaḥ / ( kṣattriyasamāna śabdājjanapadāttasya rājanyapatyavat ) / pañcālānāṃ rājā pāñcālaḥ / ( pūroraṇ vaktavya ḥ) / pauravaḥ / ( pāṇḍorḍyaṇ ) / pāṇḍyaḥ //
kurunādibhyo ṇyaḥ

kauravyaḥ / naiṣadhyaḥ //
te tadrājāḥ

añādayastadrājasaṃjñāḥ syuḥ //
tadrājasya bahuṣu tenaivāstriyām

bahuṣvartheṣu tadrājasya luk tadarthakṛte bahutve na tu striyām / ikṣvākavaḥ / pañcālāḥ ityādi //
kambojālluk

asmāttadrājasya luk / kambojaḥ / kambojau / ( kambojādibhya iti vaktavyam ) / colaḥ / śakaḥ / keralaḥ / yavanaḥ //
ityapatyādhikāraḥ // 2 //
atha raktādyarthakāḥ
tena raktaṃ rāgāt

aṇ syāt / rajyate 'neneti rāgaḥ / kāṣāyeṇa raktaṃ vastraṃ kāṣāyam //
nakṣatreṇa yuktaḥ kālaḥ

aṇ syāt / ( tiṣyapuṣyayornakṣatrāṇi yalopa iti vācyam ) / puṣyeṇa yuktaṃ pauṣamahaḥ //
lubaviśeṣe

pūrveṇa vihitasya lup syāt ṣaṣṭidaṇḍātmakasya kālasyāvāntaraviśeṣaścenna gamyate / adya puṣyaḥ //
dṛṣṭaṃ sāma

tenetyeva / vasiṣṭhena dṛṣṭaṃ vāsiṣṭhaṃ sāma //
vāmadevāḍḍyaḍḍyau

vāmadevena dṛṣṭaṃ sāma vāmadevyam //
parivṛto rathaḥ

asminnarthe 'ṇ pratyayo bhavati / vastreṇa parivṛto vāstro rathaḥ //
tatroddhṛtamamatrebhyaḥ