Kṣaṇabhaṅgasiddhi vyatirekātmikā · Chapter 86
kālāntare 'py ekarūpatayā nityatvam. kramākramau ca kṣaṇadvaye bhinnarūpatayā. tato nityatvasya kramākramikāryaśakteś ca parasparaparihārasthitilakṣaṇatayā durvāro virodha iti kathaṃ nitye kramākramayor antarbhāvaḥ. anantarbhāvāc ca suddhanityavikalpena dūrīkṛtakramākramasamāropeṇa katham ullekhaḥ. tataś ca pratiyogini nitye 'pi vikalpyamāne ekajñānasaṃsargilakṣaṇaprāpte nityopalabdhir eva nityaviruddhasyānupalabhyamānasya kramākramasyānupalabdhiḥ. tata eva cārthakriyāśakter anupalabdhiḥ. tasmād vyāpakavivekidharmyupalabdhitayā na vyāpakānupalambhāntarād asya viśeṣaḥ.
nanv etad avastudharmikopayogi vastv adhiṣṭhānatvāt pramāṇavyavasthāyā iti cet. kim idaṃ vastvadhiṣṭhānatvam nāma. kiṃ paramparayāpi vastunaḥ sakāśād āgatatvam, atha vastuni kena cid ākāreṇa vyavahārakāraṇatvam, vastubhūtadharmipratibaddhatvaṃ vā.
yady ādyaḥ pakṣas tadā kramākramasyārthakriyāyāś ca vyāptigrahaṇagocaravastupratibaddhatvam asyāpi. na kṣīṇam.
na dvitīye 'pi pakṣe dosah sambhavati. kṣaṇabhaṅgivastu sādhanopāyatvād asya.
na cāntimo 'pi vikalpaḥ kalpyate. tasyaiva nityavikalpasya vastuno dharmibhūtasya kramākramavad bāhyanityopādānaśūnyatvenārthakriyāvad bāhyanityopādānaśūnyatve prasādhanāt. paryudāsavṛttyā buddhisvabhāvabhūtākṣaṇikākāre vastubhūte dharmiṇi pratibaddhatvasambhavāt.
ayam eva nyāyo na vaktā vandhyāsutaś caitanyābhāvād ityādau yojyaḥ. etena yathā vṛkṣābhāvādir antarbhāvayituṃ śakyate na tathāyam iti trilocano 'pi nirastaḥ.
na ca kramādyabhāvas trayīṃ doṣajātiṃ nātikrāmati, abhāvadharmatve 'pi āśrayāsiddhidoṣaparihārāt.
yat tvanena pramāṇāntarān nityānām asattvasiddhau kramādivirahasyābhāvadharmatā sidhyatīty uktam, tadvālasyāpi durabhidhānam. nityo hi dharmi. asattvaṃ sādhyam. kramikāryakāritvākramikāryakāritvaviraho hetuḥ. asya cābhāvadharmatvaṃ nāma asattvalakṣaṇasvasādhyāvinābhāvitvam ucyate. tac ca kramākrameṇa sattvasya vyāptisiddhau sattvasya vyāpyasyābhāvena kramākramasya vyāpakasya viraho vyāptaḥ sidhyatīty abhāvadharmatvaṃ prāg eva vidhyor vyāptisādhanāt pratyakṣād anumānād ekasmād vā pramāṇāntarāt siddham iti netaretarāśrayadoṣaḥ.
Original text: Kṣaṇabhaṅgasiddhi vyatirekātmikā · Edition: A. Charlene Senape McDermott: An eleventh-century Buddhist logic of `exists'. Dordrecht : Reidel 1969 (Foundations of language ; Supplementary series, 11) · Data entry Somadeva Vasudeva · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0