Language

ENहिગુ
Scripture Library

Kṣaṇabhaṅgasiddhi vyatirekātmikā · Chapter 85

85.4

trilocanasyāpi vikalpatraye prathamadūṣaṇam āśrayāsiddhidoṣaparihārato nirastam /

85.5

dvitīyaṃ cāsaṅgatam / vikalpajñānena vyatirekasya pratītatvāt / na hy abhāvaḥ kaś cid vigrahavān yaḥ sākṣatkartavyaḥ, api tu vikalpād eva vyavahartavyaḥ / na hy abhāvasya vikalpād anyāpratipattir apratipattir vā sarvathā / ubhayathāpi tadvyavahārahāniprasaṅgāt / evaṃ vaidharmyadṛṣṭāntasya hetuvyatirekasya ca vikalpād eva pratipattiḥ.4 /

85.9

tṛtīyam api dūṣaṇam asaṅgatam / vyāpakānupalambhena nirdoṣeṇa sattvasya kṣaṇikatvena vyāpter avyāhatatvāt /

85.11

tad ayaṃ vyāpakānupalambho 'kṣaṇikasyāsattvam / sattvasya tato vyatirekaṃ kṣaṇikatvena vyāptiṃ ca sādhayatyekavyāpārātmakatvād iti sthitam /

85.13

nanu vyāpakānupalabdhir iti yady anupalabdhimātraṃ tadā na tasya sādhyabuddhijanakatvam avastutvāt / na cānyopalabdhir vyāpakānupalabdhir abhidhātuṃ śakyā bhūtalādivad anyasya kasya cid anupalabdher iti cet /

85.15

tad asaṅgatam / dharmyupalabdher evānyatrānupalabdhitayā vyavasthāpanāt / yathā hi neha śiṃśapā vṛkṣābhāvād ity atra vṛkṣāpekṣayā kevalapradeśasya dharmiṇa upalabdhir vṛkṣānupalabdhiḥ / śiṃśapāpeksayā ca kevalapradeśasya dharmiṇa upalabdhir eva śiṃśapāyā abhāvopalabdhir iti svabhāvahetuparyavasāyivyāpāro vyāpakānupalambhaḥ / tathā nityasya dharmiṇo vikalpabuddhyavasitasya kramikāritvākramikāritvāpekṣayā kevalagrahaṇād eva kramikāritvākramikāritvānupalambhaḥ / arthakriyāpekṣayā ca kevalapratītir evārthakriyāyoga pratītir iti vyāpakānupalambhāntarād asya na kaś cid viśeṣaḥ /

85.22

adhyavasāyāpekṣayā ca bāhye 'kṣaṇike vastuni vyāpakābhāvād vyāpyābhāvasiddhivyavahāraḥ / adhyavasāyaś ca samanantarapratyayabalād āyātākāraviśeṣayogād agṛhīte 'pi pravartanaśaktir bodhavyaḥ / īdṛśaś cādhyavasāyo 'smaccitrādvaitasiddhau nirvāhitaḥ / sa cāvisaṃvādī vyavahāraḥ parihartum aśakyaḥ / yad vyāpakaśūnyaṃ tadvyāpyaśūnyam iti / etasyaivārthasyānenāpi krameṇa pratipādanāt / ayaṃ ca nyāyo yathā vastubhūte dharmiṇi tathā 'vastubhūte 'pīti ko viśeṣaḥ /

85.27

tathā hy ekajñānasaṃsargy atra vikalpya eva / yathā ca hariṇaśirasi tenaikajñānasaṃsargiśṛṅgam upalabdhaṃ / śaśaśirasy api tena sahaikajñānasaṃsargitvasambhāvanayaiva śṛṅgaṃ niṣidhyate, tathā nīlādāv apariniṣṭhitanityānityabhāve kramākramau svadharmiṇā sārdham ekajñānasaṃsargiṇau dṛṣṭau, yadi nitye bhavataḥ nityagrāhijñāne svadharmiṇā nityena sahaiva gṛhyeyātām iti sambhāvanaya ekājñānasaṃsargadvārakam eva pratiṣidhyate / kathaṃ punar etasmin nityajñāne kramākramayor asphuraṇam iti yāvatā kramākramakroḍikṛtam eva nityaṃ vikalpayām iti cet. ata eva bādhakāvatāro viparītāropam antareṇa tasya vaiyarthyāt.

Original text: Kṣaṇabhaṅgasiddhi vyatirekātmikā · Edition: A. Charlene Senape McDermott: An eleventh-century Buddhist logic of `exists'. Dordrecht : Reidel 1969 (Foundations of language ; Supplementary series, 11) · Data entry Somadeva Vasudeva · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc