Kiratarjuniya · Chapter 5
atha jayāya nu merumahībhṛto rabhasayā nu digantadidṛkṣayā
abhiyayau sa himācalam ucchritaṃ samuditaṃ nu vilaṅghayituṃ nabhaḥ //
tapanamaṇḍaladītitam ekataḥ satatanaiśatamovṛtam anyataḥ
hasitabhinnatamisracayaṃ puraḥ śivam ivānugataṃ gajacarmaṇā //
kṣitinabhaḥsuralokanivāsibhiḥ kṛtaniketam adṛṣṭaparasparaiḥ
prathayituṃ vibhutām abhinirmitaṃ pratinidhiṃ jagatām iva śambhunā //
bhujagarājasitena nabhaḥśriyā kanakarājivirājitasānunā
samuditaṃ nicayena taḍitvatīṃ laghayatā śaradambudasaṃhatim //
maṇimayūkhacayāṃśukabhāsurāḥ suravadhūparibhuktalatāgṛhāḥ
dadhatam uccaśilāntaragopurāḥ pura ivoditapuṣpavanā bhuvaḥ //
aviratojjhitavārivipāṇḍubhir virahitair aciradyutitejasā
uditapakṣam ivārataniḥsvanaiḥ pṛthunitambavilambibhir ambudaiḥ //
dadhatam ākaribhiḥ karibhiḥ kṣataiḥ samavatārasamair asamais taṭaiḥ
vividhakāmahitā mahitāmbhasaḥ sphuṭasarojavanā javanā nadīḥ //
navavinidrajapākusumatviṣāṃ dyutimatāṃ nikareṇa mahāśmanām
vihitasāṃdhyamayūkham iva kvacin nicitakāñcanabhittiṣu sānuṣu //
pṛthukadambakadambakarājitaṃ grahitamālatamālavanākulam
laghutuṣāratuṣārajalaścyutaṃ dhṛtasadānasadānanadantinam //
rahitaratnacayān na śiloccayān aphalatābhavanā na darībhuvaḥ
vipulināmburuhā na saridvadhūr akusumān dadhataṃ na mahīruhaḥ //
vyathitasindhum anīraśanaiḥ śanair amaralokavadhūjaghanair ghanaiḥ
phaṇabhṛtām abhito vitataṃ tataṃ dayitaramyalatābakulaiḥ kulaiḥ //
sasuracāpam anekamaṇiprabhair apapayoviśadaṃ himapāṇḍubhiḥ
avicalaṃ śikharair upabibhrataṃ dhvanitasūcitam ambumucāṃ cayam //
vikacavāriruhaṃ dadhataṃ saraḥ sakalahaṃsagaṇaṃ śuci mānasam
śivam agātmajayā ca kṛterṣyayā sakalahaṃ sagaṇaṃ śucimānasam //
grahavimānagaṇān abhito divaṃ jvalayatauṣadhijena kṛśānunā
muhur anusmarayantam anukṣapaṃ tripuradāham upāpatisevinaḥ //
vitataśīkararāśibhir ucchritair upalarodhavivartibhir ambubhiḥ
dadhatam unnatasānusamuddhatāṃ dhṛtasitavyajanām iva jāhnavīm //
anucareṇa dhanādhipater atho nagavilokanavismitamānasaḥ
sa jagade vacanaṃ priyam ādarān mukharatāvasare hi virājate //
alam eṣa vilokitaḥ prajānāṃ sahasā saṃhatim aṃhasāṃ vihantum
ghanavartma sahasradheva kurvan himagaurair acalādhipaḥ śirobhiḥ //
iha duradhigamaiḥ kiṃcid evāgamaiḥ satatam asutaraṃ varṇayanty antaram
amum ativipinaṃ veda digvyāpinaṃ puruṣam iva paraṃ padmayoniḥ param //
rucirapallavapuṣpalatāgṛhair upalasajjalajair jalarāśibhiḥ
nayati saṃtatam utsukatām ayaṃ dhṛtimatīr upakāntam api striyaḥ //
sulabhaiḥ sadā nayavatāyavatā nidhiguhyakādhiparamaiḥ paramaiḥ
amunā dhanaiḥ kṣitibhṛtātibhṛtā samatītya bhāti jagatī jagatī //
akhilam idam amuṣya gairīguros tribhuvanam api naiti manye tulām
adhivasati sadā yad enaṃ janair aviditavibhavo bhavānīpatiḥ //
vītajanmajarasaṃ paraṃ śuci brahmaṇaḥ padam upaitum icchatām
āgamād iva tamopahād itaḥ sambhavanti matayo bhavacchidaḥ //
divyastrīṇāṃ sacaraṇalākṣārāgā rāgāyāte nipatitapuṣpāpīḍāḥ
pīḍābhājaḥ kusumacitāḥ sāśaṃsaṃ śaṃsanty asmin surataviśeṣaṃ śayyāḥ //
guṇasampadā samadhigamya paraṃ mahimānam atra mahite jagatām
nayaśālini śriya ivādhipatau viramanti na jvalitum auṣadhayaḥ //
kurarīgaṇaḥ kṛtaravas taravaḥ kusumānatāḥ sakamalaṃ kamalam
iha sindhavaś ca varaṇāvaraṇāḥ kariṇāṃ mude sanaladānaladāḥ //
sādṛśyaṃ gatam apanidracūtagandhair āmodaṃ madajalasekajaṃ dadhānaḥ
etasmin madayati kokilān akāle līnāliḥ surakariṇāṃ kapolakāṣaḥ //
sanākavanitaṃ nitambaruciraṃ ciraṃ suninadair nadair vṛtam amum
matā phalavato 'vato rasaparā parāstavasudhā sudhādhivasati //
śrīmallatābhavanam oṣadhayaḥ pradīpāḥ śayyā navāni haricandanapallavāni
asmin ratiśramanudaś ca sarojavātāḥ smartuṃ diśanti na divaḥ surasundarībhyaḥ //
īśārtham ambhasi cirāya tapaś carantyā yādovilaṅghanavilolavilocanāyāḥ
ālambatāgrakaram atra bhavo bhavānyāḥ ścyotannidāghasalilāṅgulinā kareṇa //
yenāpaviddhasalilaḥ sphuṭanāgasadmā devāsurair amṛtam ambunidhir mamanthe
vyāvartanair ahipater ayam āhitāṅkaḥ khaṃ vyālikhann iva vibhāti sa mandarādriḥ //
nītocchrāyaṃ muhur aśiśiraraśmer usrair ānīlābhair viracitaparabhāgā ratnaiḥ
jyotsnāśaṅkām iva vitarati haṃsaśyenī madhye 'py ahnaḥ sphaṭikarajatabhitticchāyā //
dadhata iva vilāsaśāli nṛtyaṃ mṛdu patatā pavanena kampitāni
iha lalitavilāsinījanabhrū gatikuṭileṣu payaḥsu paṅkajāni //
asminn agṛhyata pinākabhṛtā salīlam ābaddhavepathur adhīravilocanāyāḥ
vinyastamaṅgalamahauṣadhir īśvarāyāḥ srastoragapratisareṇa kareṇa pāṇiḥ //
krāmadbhir ghanapadavīm anekasaṃkhyais tejobhiḥ śucimaṇijanmabhir vibhinnaḥ
usrāṇāṃ vyabhicaratīva saptasapteḥ paryasyann iha nicayaḥ sahasrasaṃkhyām //
vyadhatta yasmin puram uccagopuraṃ purāṃ vijetur dhṛtaye dhanādhipaḥ
sa eṣa kailāsa upāntasarpiṇaḥ karoty akālāstamayaṃ vivasvataḥ //
nānāratnajyotiṣāṃ saṃnipātaiś channeṣv antaḥsānu vaprāntareṣu
baddhāṃ baddhāṃ bhittiśaṅkām amuṣmin nāvānāvān mātariśvā nihanti //
ramyā navadyutir apaiti na śādvalebhyaḥ śyāmībhavanty anudinaṃ nalinīvanāni
asmin vicitrakusumastabakācitānāṃ śākhābhṛtāṃ pariṇamanti na pallavāni //
parisaraviṣayeṣu līḍhamuktā haritatṛṇodgamaśaṅkayā mṛgībhiḥ
iha navaśukakomalā maṇīnāṃ ravikarasaṃvalitāḥ phalanti bhāsaḥ //
utphullasthalanalinīvanād amuṣmād uddhūtaḥ sarasijasambhavaḥ parāgaḥ
vātyābhir viyati vivartitaḥ samantād ādhatte kanakamayātapatralakṣmīm //
iha saniyamayoḥ surāpagāyām uṣasi sayāvakasavyapādarekhā
kathayati śivayoḥ śarīrayogaṃ viṣamapadā padavī vivartaneṣu //
saṃmūrchatāṃ rajatabhittimayūkhajālair ālokapādapalatāntaranirgatānām
gharmadyuter iha muhuḥ paṭalāni dhāmnām ādarśamaṇḍalanibhāni samullasanti //
śuklair mayūkhanicayaiḥ parivītamūrtir vaprābhighātaparimaṇḍalitorudehaḥ
śṛṅgāṇy amuṣya bhajate gaṇabhartur ukṣā kurvan vadhūjanamanaḥsu śaśāṅkaśaṅkām //
samprati labdhajanma śanakaiḥ katham api laghuni kṣīṇapayasy upeyuṣi bhidāṃ jaladharapaṭale
khaṇḍitavigrahaṃ balabhido dhanur iha vividhāḥ pūrayituṃ bhavanti vibhavaḥ śikharamaṇirucaḥ //
snapitanavalatātarupravālair amṛtalavasrutiśālibhir mayūkhaiḥ
satatam asitayāminīṣu śambho amalayatīha vanāntam indulekhā //
kṣipati yo 'nuvanaṃ vitatāṃ bṛhad bṛhatikām iva raucanikīṃ rucam
ayam anekahiraṇmayakaṃdaras tava pitur dayito jagatīdharaḥ //
saktiṃ lavād apanayaty anile latānāṃ vairocanair dviguṇitāḥ sahasā mayūkhaiḥ
rodhobhuvāṃ muhur amutra hiraṇmayīnāṃ bhāsas taḍidvilasitāni viḍambayanti //
kaṣaṇakampanirastamahāhibhiḥ kṣaṇavimattamataṅgajavarjitaiḥ
iha madasnapitair anumīyate suragajasya gataṃ haricandanaiḥ //
jaladajālaghanair asitāśmanām upahatapracayeha marīcibhiḥ
bhavati dīptir adīpitakaṃdarā timirasaṃvaliteva vivasvataḥ //
bhavyo bhavann api muner iha śāsanena kṣātre sthitaḥ pathi tapasya hatapramādaḥ
prāyeṇa saty api hitārthakare vidhau hi śreyāṃsi labdhum asukhāni vināntarāyaiḥ //
mā bhūvann apathahṛtas tavendriyāśvāḥ saṃtāpe diśatu śivaḥ śivāṃ prasaktim
rakṣantas tapasi balaṃ ca lokapālāḥ kalyāṇīm adhikaphalāṃ kriyāṃ kriyāyuḥ //
ity uktvā sapadi hitaṃ priyaṃ priyārhe dhāma svaṃ gatavati rājarājabhṛtye
sotkaṇṭhaṃ kim api pṛthāsutaḥ pradadhyau saṃdhatte bhṛśam aratiṃ hi sadviyogaḥ //
tam anatiśayanīyaṃ sarvataḥ sārayogād avirahitam anekenāṅkabhājā phalena
akṛśam akṛśalakṣmīś cetasāśaṃsitaṃ sa svam iva puruṣakāraṃ śailam abhyāsasāda //
Original text: Kirātārjunīya · Edition: the text commented on by Mallinātha, also as regards e.g. word-division; note that there are often other possible word-divisions (especially in the citra-verses of sarga 15) and quite a few variants in the texts of other commentators. · Data entry Harunaga Isaacson · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0