Kiratarjuniya · Chapter 4

tataḥ sa kūjatkalahaṃsamekhalāṃ sapākasasyāhitapāṇḍutāguṇām
upāsasādopajanaṃ janapriyaḥ priyām ivāsāditayauvanāṃ bhuvam //

vinamraśāliprasavaughaśālinīr apetapaṅkāḥ sasaroruhāmbhasaḥ
nananda paśyann upasīma sa sthalīr upāyanībhūtaśaradguṇaśriyaḥ //

nirīkṣyamāṇā iva vismayākulaiḥ payobhir unmīlitapadmalocanaiḥ
hṛtapriyādṛṣṭivilāsavibhramā mano 'sya jahruḥ śapharīvivṛttayaḥ //

tutoṣa paśyan kalamasya sa adhikaṃ savārije vāriṇi rāmaṇīyakam
sudurlabhe nārhati ko 'bhinandituṃ prakarṣalakṣmīm anurūpasaṃgame //

nunoda tasya sthalapadminīgataṃ vitarkam āviṣkṛtaphenasaṃtati
avāptakiñjalkavibhedam uccakair vivṛttapāṭhīnaparāhataṃ payaḥ //

kṛtormirekhaṃ śithilatvam āyatā śanaiḥ śanaiḥ śāntarayeṇa vāriṇā
nirīkṣya reme sa samudrayoṣitāṃ taraṅgitakṣaumavipāṇḍu saikatam //

manoramaṃ prāpitam antaraṃ bhruvor alaṃkṛtaṃ kesarareṇuṇāṇunā
alaktatāmrādharapallavaśriyā samānayantīm iva bandhujīvakam //

navātapālohitam āhitaṃ muhur mahāniveśau paritaḥ payodharau
cakāsayantīm aravindajaṃ rajaḥ pariśramāmbhaḥpulakena sarpatā //

kapolasaṃśleṣi vilocanatviṣā vibhūṣayantīm avataṃsakotpalam
sutena pāṇḍoḥ kalamasya gopikāṃ nirīkṣya mene śaradaḥ kṛtārthatā //

upāratāḥ paścimarātrigocarād apārayantaḥ patituṃ javena gām
tam utsukāś cakrur avekṣaṇotsukaṃ gavāṃ gaṇāḥ prasnutapīvaraudharasaḥ //

parītam ukṣāvajaye jayaśriyā nadantam uccaiḥ kṣatasindhurodhasam
dadarśa puṣṭiṃ dadhataṃ sa śāradīṃ savigrahaṃ darpam ivādhipaṃ gavām //

vimucyamānair api tasya mantharaṃ gavāṃ himānīviśadaiḥ kadambakaiḥ
śarannadīnāṃ pulinaiḥ kutūhalaṃ galaddukūlair jaghanair ivādadhe //

gatān paśūnāṃ sahajanmabandhutāṃ gṛhāśrayaṃ prema vaneṣu bibhrataḥ
dadarśa gopān upadhenu pāṇḍavaḥ kṛtānukārān iva gobhir ārjave //

paribhraman mūrdhajaṣaṭpadākulaiḥ smitodayādarśitadantakesaraiḥ
mukhaiś calatkuṇḍalaraśmirañjitair navātapāmṛṣṭasarojacārubhiḥ //

nibaddhaniḥśvāsavikampitādharā latā iva prasphuritaikapallavāḥ
vyapoḍhapārśvair apavartitatrikā vikarṣaṇaiḥ pāṇivihārahāribhiḥ //

vrajājireṣv ambudanādaśaṅkinīḥ śikhaṇḍinām unmadayatsu yoṣitaḥ
muhuḥ praṇunneṣu mathāṃ vivartanair nadatsu kumbheṣu mṛdaṅgamantharam //

sa mantharāvalgitapīvarastanīḥ pariśramaklāntavilocanotpalāḥ
nirīkṣituṃ nopararāma ballavīr abhipranṛttā iva vārayoṣitaḥ //

papāta pūrvāṃ jahato vijihmatāṃ vṛṣopabhuktāntikasasyasampadaḥ
rathāṅgasīmantitasāndrakardamān prasaktasampātapṛthakkṛtān pathaḥ //

janair upagrāmam anindyakarmabhir viviktabhāveṅgitabhūṣaṇair vṛtāḥ
bhṛśaṃ dadarśāśramamaṇḍapopamāḥ sapuṣpahāsāḥ sa niveśavīrudhaḥ //

tataḥ sa samprekṣya śaradguṇaśriyaṃ śaradguṇālokanalolacakṣuṣam
uvāca yakṣas tam acodito 'pi gāṃ na hīṅgitajño 'vasare 'vasīdati //

iyaṃ śivāyā niyater ivāyatiḥ kṛtārthayantī jagataḥ phalaiḥ kriyāḥ
jayaśriyaṃ pārtha pṛthūkarotu te śarat prasannāmbur anambuvāridā //

upaiti sasyaṃ pariṇāmaramyatā nadīr anauddhatyam apaṅkatā mahīm
navair guṇaiḥ samprati saṃstavasthiraṃ tirohitaṃ prema ghanāgamaśriyaḥ //

patanti nāsmin viśadāḥ patattriṇo dhṛtendracāpā na payodapaṅktayaḥ
tathāpi puṣṇāti nabhaḥ śriyaṃ parāṃ na ramyam āhāryam apekṣate guṇam //

vipāṇḍubhir glānatayā payodharaiś cyutācirābhāguṇahemadāmabhiḥ
iyaṃ kadambānilabhartur atyaye na digvadhūnāṃ kṛśatā na rājate //

vihāya vāñchām udite madātyayād araktakaṇṭhasya rute śikhaṇḍinaḥ
śrutiḥ śrayaty unmadahaṃsaniḥsvanaṃ guṇāḥ priyatve 'dhikṛtā na saṃstavaḥ //

amī pṛthustambabhṛtaḥ piśaṅgatāṃ gatā vipākena phalasya śālayaḥ
vikāsi vaprāmbhasi gandhasūcitaṃ namanti nighrātum ivāsitotpalam //

mṛṇālinīnām anurañjitaṃ tviṣā vibhinnam ambhojapalāśaśobhayā
payaḥ sphuracchāliśikhāpiśaṅgitaṃ drutaṃ dhanuṣkhaṇḍam ivāhividviṣaḥ //

vipāṇḍu saṃvyānam ivāniloddhataṃ nirundhatīḥ saptapalāśajaṃ rajaḥ
anāvilonmīlitabāṇacakṣuṣaḥ sapuṣpahāsā vanarājiyoṣitaḥ //

adīpitaṃ vaidyutajātavedasā sitāmbudacchedatirohitātapam
tatāntaraṃ sāntaravāriśīkaraiḥ śivaṃ nabhovartma sarojavāyubhiḥ //

sitacchadānām apadiśya dhāvatāṃ rutair amīṣāṃ grathitāḥ patatriṇām
prakurvate vāridarodhanirgatāḥ parasparālāpam ivāmalā diśaḥ //

vihārabhūmer abhighoṣam utsukāḥ śarīrajebhyaś cyutayūthapaṅktayaḥ
asaktam ūdhāṃsi payaḥ kṣaranty amūr upāyanānīva nayanti dhenavaḥ //

jagatprasūtir jagadekapāvanī vrajopakaṇṭhaṃ tanayair upeyuṣī
dyutiṃ samagrāṃ samitir gavām asāv upaiti mantrair iva saṃhitāhutiḥ //

kṛtāvadhānaṃ jitabarhiṇadhvanau suraktagopījanagītaniḥsvane
idaṃ jighatsām apahāya bhūyasīṃ na sasyam abhyeti mṛgīkadambakam //

asāv anāsthāparayāvadhīritaḥ saroruhiṇyā śirasā namann api
upaiti śuṣyan kalamaḥ sahāmbhasā manobhuvā tapta ivābhipāṇḍutām //

amī samuddhūtasarojareṇunā hṛtā hṛtāsārakaṇena vāyunā
upāgame duścaritā ivāpadāṃ gatiṃ na niścetum alaṃ śilīmukhāḥ //

mukhair asau vidrumabhaṅgalohitaiḥ śikhāḥ piśaṅgīḥ kalamasya bibhratī
śukāvalir vyaktaśirīṣakomalā dhanuḥśriyaṃ gotrabhido 'nugacchati //

iti kathayati tatra nātidūrād atha dadṛśe pihitoṣṇaraśmibimbaḥ
vigalitajalabhāraśuklabhāsāṃ nicaya ivāmbumucāṃ nagādhirājaḥ //

tam atanuvanarājiśyāmitopatyakāntaṃ nagam upari himānīgauram āsadya jiṣṇuḥ
vyapagatamadarāgasyānusasmāra lakṣmīm asitam adharavāso bibhrataḥ sīrapāṇeḥ //