Language

ENहिગુ
Scripture Library

Kiratarjuniya · Chapter 6

6.1

rucirākṛtiḥ kanakasānum atho paramaḥ pumān iva patiṃ patatām
dhṛtasatpathas tripathagām abhitaḥ sa tam āruroha puruhūtasutaḥ //

6.2

tam anindyabandina ivendrasutaṃ vihitālinikvaṇajayadhvanayaḥ
pavaneritākulavijihmaśikhā jagatīruho 'vacakaruḥ kusumaiḥ //

6.3

avadhūtapaṅkajaparāgakaṇās tanujāhnavīsalilavīcibhidaḥ
parirebhire 'bhimukham etya sukhāḥ suhṛdaḥ sakhāyam iva taṃ marutaḥ //

6.4

uditopalaskhalanasaṃvalitāḥ sphuṭahaṃsasārasavirāvayujaḥ
mudam asya māṅgalikatūryakṛtāṃ dhvanayaḥ pratenur anuvapram apām //

6.5

avarugṇatuṅgasuradārutarau nicaye puraḥ surasaritpayasām
sa dadarśa vetasavanācaritāṃ praṇatiṃ balīyasi samṛddhikarīm //

6.6

prababhūva nālam avalokayituṃ paritaḥ sarojarajasāruṇitam
sariduttarīyam iva saṃhatimat sa taraṅgaraṅgi kalahaṃsakulam //

6.7

dadhati kṣatīḥ pariṇatadvirade muditāliyoṣiti madasrutibhiḥ
adhikāṃ sa rodhasi babandha dhṛtiṃ mahate rujann api guṇāya mahān //

6.8

anuhemavapram aruṇaiḥ samatāṃ gatam ūrmibhiḥ sahacaraṃ pṛthubhiḥ
sa rathāṅganāmavanitāṃ karuṇair anubadhnatīm abhinananda rutaiḥ //

6.9

sitavājine nijagadū rucayaś calavīcirāgaracanāpaṭavaḥ
maṇijālam ambhasi nimagnam api sphuritaṃ manogatam ivākṛtayaḥ //

6.10

upalāhatoddhatataraṅgadhṛtaṃ javinā vidhūtavitataṃ marutā
sa dadarśa ketakaśikhāviśadaṃ saritaḥ prahāsam iva phenam apām //

6.11

bahu barhicandrikanibhaṃ vidadhe dhṛtim asya dānapayasāṃ paṭalam
avagāḍham īkṣitum ivaibhapatiṃ vikasadvilocanaśataṃ saritaḥ //

6.12

pratibodhajṛmbhaṇavibhīnamukhī puline saroruhadṛśā dadṛśe
patadacchamauktikamaṇiprakarā galadaśrubindur iva śuktivadhūḥ //

6.13

śucir apsu vidrumalatāviṭapas tanusāndraphenalavasaṃvalitaḥ
smaradāyinaḥ smarayati sma bhṛśaṃ dayitādharasya daśanāṃśubhṛtaḥ //

6.14

upalabhya cañcalataraṅgahṛtaṃ madagandham utthitavatāṃ payasaḥ
pratidantinām iva sa sambubudhe kariyādasām abhimukhān kariṇaḥ //

6.15

sa jagāma vismayam udvīkṣya puraḥ sahasā samutpipatiṣoḥ phaṇinaḥ
prahitaṃ divi prajavibhiḥ śvasitaiḥ śaradabhravibhramam apāṃ paṭalam //

6.16

sa tatāra saikatavatīr abhitaḥ śapharīparisphuritacārudṛśaḥ
lalitāḥ sakhīr iva bṛhajjaghanāḥ suranimnagām upayatīḥ saritaḥ //

6.17

adhiruhya puṣpabharanamraśikhaiḥ paritaḥ pariṣkṛtatalāṃ tarubhiḥ
manasaḥ prasattim iva mūrdhni gireḥ śucim āsasāda sa vanāntabhuvam //

6.18

anusānu puṣpitalatāvitatiḥ phalitorubhūruhaviviktavanaḥ
dhṛtim ātatāna tanayasya hares tapase 'dhivastum acalām acalaḥ //

6.19

praṇidhāya tatra vidhinātha dhiyaṃ dadhataḥ purātanamuner munitām
śramam ādadhāv asukaraṃ na tapaḥ kim ivāvasādakaram ātmavatām //

6.20

śamayan dhṛtendriyaśamaikasukhaḥ śucibhir guṇair aghamayaṃ sa tamaḥ
prativāsaraṃ sukṛtibhir vavṛdhe vimalaḥ kalābhir iva śītaruciḥ //

6.21

adharīcakāra ca vivekaguṇād aguṇeṣu tasya dhiyam astavataḥ
pratighātinīṃ viṣayasaṅgaratiṃ nirupaplavaḥ śamasukhānubhavaḥ //

6.22

manasā japaiḥ praṇatibhiḥ prayataḥ samupeyivān adhipatiṃ sa divaḥ
sahajetare jayaśamau dadhatī bibharāṃbabhūva yugapan mahasī //

6.23

śirasā harinmaṇinibhaḥ sa vahan kṛtajanmano 'bhiṣavaṇena jaṭāḥ
upamāṃ yayāv aruṇadīdhitibhiḥ parimṛṣṭamūrdhani tamālatarau //

6.24

dhṛtahetir apy adhṛtajihmamatiś caritair munīn adharayañ śucibhiḥ
rajayāṃcakāra virajāḥ sa mṛgān kam iveśate ramayituṃ na guṇāḥ //

6.25

anukūlapātinam acaṇḍagatiṃ kiratā sugandhim abhitaḥ pavanam
avadhīritārtavaguṇaṃ sukhatāṃ nayatā rucāṃ nicayam aṃśumataḥ //

6.26

navapallavāñjalibhṛtaḥ pracaye bṛhatas tarūn gamayatāvanatim
stṛṇatā tṛṇaiḥ pratiniśaṃ mṛdubhiḥ śayanīyatām upayatīṃ vasudhām //

6.27

patitair apetajaladān nabhasaḥ pṛṣatair apāṃ śamayatā ca rajaḥ
sa dayāluneva parigāḍhakṛśaḥ paricaryayānujagṛhe tapasā //

6.28

mahate phalāya tad avekṣya śivaṃ vikasannimittakusumaṃ sa puraḥ
na jagāma vismayavaśaṃ vaśināṃ na nihanti dhairyam anubhāvaguṇaḥ //

6.29

tad abhūrivāsarakṛtaṃ sukṛtair upalabhya vaibhavam ananyabhavam
upatasthur āsthitaviṣādadhiyaḥ śatayajvano vanacarā vasatim //

6.30

viditāḥ praviśya vihitānatayaḥ śithilīkṛte 'dhikṛtakṛtyavidhau
anapetakālam abhirāmakathāḥ kathayāṃbabhūvur iti gotrabhide //

6.31

śucivalkavītatanur anyatamas timiracchidām iva girau bhavataḥ
mahate jayāya maghavann anaghaḥ puruṣas tapasyati tapaj jagatīm //

6.32

sa bibharti bhīṣaṇabhujaṃgabhujaḥ pṛthi vidviṣāṃ bhayavidhāyi dhanuḥ
amalena tasya dhṛtasaccaritāś caritena cātiśayitā munayaḥ //

6.33

marutaḥ śivā navatṛṇā jagatī vimalaṃ nabho rajasi vṛṣṭir apām
guṇasampadānuguṇatāṃ gamitaḥ kurute 'sya bhaktim iva bhūtagaṇaḥ //

6.34

itaretarānabhibhavena mṛgās tam upāsate gurum ivāntasadaḥ
vinamanti cāsya taravaḥ pracaye paravān sa tena bhavateva nagaḥ //

6.35

uru sattvam āha vipariśramatā paramaṃ vapuḥ prathayatīva jayam
śamino 'pi tasya navasaṃgamane vibhutānuṣaṅgi bhayam eti janaḥ //

6.36

ṛṣivaṃśajaḥ sa yadi daityakule yadi vānvaye mahati bhūmibhṛtām
caratas tapas tava vaneṣu sadā na vayaṃ nirūpayitum asya gatim //

6.37

vigaṇayya kāraṇam anekaguṇaṃ nijayāthavā kathitam alpatayā
asad apy adaḥ sahitum arhati naḥ kva vanecarāḥ kva nipuṇā matayaḥ //

6.38

adhigamya guhyakagaṇād iti tan manasaḥ priyaṃ priyasutasya tapaḥ
nijugopa harṣam uditaṃ maghavā nayavartmagāḥ prabhavatāṃ hi dhiyaḥ //

6.39

praṇidhāya cittam atha bhaktatayā vidite 'py apūrva iva tatra hariḥ
upalabdhum asya niyamasthiratāṃ surasundarīr iti vaco 'bhidadhe //

6.40

sukumāram ekam aṇu marmabhidām atidūragaṃ yutam amoghatayā
avipakṣam astram aparaṃ katamad vijayāya yūyam iva cittabhuvaḥ //

6.41

bhavavītaye hatabṛhattamasām avabodhavāri rajasaḥ śamanam
paripīyamāṇam iva vo 'sakalair avasādam eti nayanāñjalibhiḥ //

6.42

bahudhā gatāṃ jagati bhūtasṛjā kamanīyatāṃ samabhihṛtya purā
upapāditā vidadhatā bhavatīḥ surasadmayānasumukhī janatā //

6.43

tad upetya vighnayata tasya tapaḥ kṛtibhiḥ kalāsu sahitāḥ sacivaiḥ
hṛtavītarāgamanasāṃ nanu vaḥ sukhasaṅginaṃ prati sukhāvajitiḥ //

6.44

avimṛṣyam etad abhilaṣyati sa dviṣatāṃ vadhena viṣayābhiratim
bhavavītaye na hi tathā sa vidhiḥ kva śarāsanaṃ kva ca vimuktipathaḥ //

6.45

pṛthudāmni tatra paribodhi ca mā bhavatībhir anyamunivad vikṛtiḥ
svayaśāṃsi vikramavatām avatāṃ na vadhūṣv aghāni vimṛṣyanti dhiyaḥ //

6.46

āśaṃsitāpaciticāru puraḥ surāṇām ādeśam ity abhimukhaṃ samavāpya bhartuḥ
lebhe parāṃ dyutim amartyavadhūsamūhaḥ sambhāvanā hy adhikṛtasya tanoti tejaḥ //

6.47

praṇatim atha vidhāya prasthitāḥ sadmanas tāḥ stanabharanamitāṅgīr aṅganāḥ prītibhājaḥ
acalanalinalakṣmīhāri nālaṃ babhūva stimitam amarabhartur draṣṭum akṣṇāṃ sahasram //

Original text: Kirātārjunīya · Edition: the text commented on by Mallinātha, also as regards e.g. word-division; note that there are often other possible word-divisions (especially in the citra-verses of sarga 15) and quite a few variants in the texts of other commentators. · Data entry Harunaga Isaacson · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc