કિરાતાર્જુનીય · અધ્યાય 5

અથ જયાય નુ મેરુમહીભૃતો રભસયા નુ દિગન્તદિદૃક્ષયા
અભિયયૌ સ હિમાચલમ્ ઉચ્છ્રિતં સમુદિતં નુ વિલઙ્ઘયિતું નભઃ ॥

તપનમણ્ડલદીતિતમ્ એકતઃ સતતનૈશતમોવૃતમ્ અન્યતઃ
હસિતભિન્નતમિસ્રચયં પુરઃ શિવમ્ ઇવાનુગતં ગજચર્મણા ॥

ક્ષિતિનભઃસુરલોકનિવાસિભિઃ કૃતનિકેતમ્ અદૃષ્ટપરસ્પરૈઃ
પ્રથયિતું વિભુતામ્ અભિનિર્મિતં પ્રતિનિધિં જગતામ્ ઇવ શમ્ભુના ॥

ભુજગરાજસિતેન નભઃશ્રિયા કનકરાજિવિરાજિતસાનુના
સમુદિતં નિચયેન તડિત્વતીં લઘયતા શરદમ્બુદસંહતિમ્ ॥

મણિમયૂખચયાંશુકભાસુરાઃ સુરવધૂપરિભુક્તલતાગૃહાઃ
દધતમ્ ઉચ્ચશિલાન્તરગોપુરાઃ પુર ઇવોદિતપુષ્પવના ભુવઃ ॥

અવિરતોજ્ઝિતવારિવિપાણ્ડુભિર્ વિરહિતૈર્ અચિરદ્યુતિતેજસા
ઉદિતપક્ષમ્ ઇવારતનિઃસ્વનૈઃ પૃથુનિતમ્બવિલમ્બિભિર્ અમ્બુદૈઃ ॥

દધતમ્ આકરિભિઃ કરિભિઃ ક્ષતૈઃ સમવતારસમૈર્ અસમૈસ્ તટૈઃ
વિવિધકામહિતા મહિતામ્ભસઃ સ્ફુટસરોજવના જવના નદીઃ ॥

નવવિનિદ્રજપાકુસુમત્વિષાં દ્યુતિમતાં નિકરેણ મહાશ્મનામ્
વિહિતસાંધ્યમયૂખમ્ ઇવ ક્વચિન્ નિચિતકાઞ્ચનભિત્તિષુ સાનુષુ ॥

પૃથુકદમ્બકદમ્બકરાજિતં ગ્રહિતમાલતમાલવનાકુલમ્
લઘુતુષારતુષારજલશ્ચ્યુતં ધૃતસદાનસદાનનદન્તિનમ્ ॥

રહિતરત્નચયાન્ ન શિલોચ્ચયાન્ અફલતાભવના ન દરીભુવઃ
વિપુલિનામ્બુરુહા ન સરિદ્વધૂર્ અકુસુમાન્ દધતં ન મહીરુહઃ ॥

વ્યથિતસિન્ધુમ્ અનીરશનૈઃ શનૈર્ અમરલોકવધૂજઘનૈર્ ઘનૈઃ
ફણભૃતામ્ અભિતો વિતતં તતં દયિતરમ્યલતાબકુલૈઃ કુલૈઃ ॥

સસુરચાપમ્ અનેકમણિપ્રભૈર્ અપપયોવિશદં હિમપાણ્ડુભિઃ
અવિચલં શિખરૈર્ ઉપબિભ્રતં ધ્વનિતસૂચિતમ્ અમ્બુમુચાં ચયમ્ ॥

વિકચવારિરુહં દધતં સરઃ સકલહંસગણં શુચિ માનસમ્
શિવમ્ અગાત્મજયા ચ કૃતેર્ષ્યયા સકલહં સગણં શુચિમાનસમ્ ॥

ગ્રહવિમાનગણાન્ અભિતો દિવં જ્વલયતૌષધિજેન કૃશાનુના
મુહુર્ અનુસ્મરયન્તમ્ અનુક્ષપં ત્રિપુરદાહમ્ ઉપાપતિસેવિનઃ ॥

વિતતશીકરરાશિભિર્ ઉચ્છ્રિતૈર્ ઉપલરોધવિવર્તિભિર્ અમ્બુભિઃ
દધતમ્ ઉન્નતસાનુસમુદ્ધતાં ધૃતસિતવ્યજનામ્ ઇવ જાહ્નવીમ્ ॥

અનુચરેણ ધનાધિપતેર્ અથો નગવિલોકનવિસ્મિતમાનસઃ
સ જગદે વચનં પ્રિયમ્ આદરાન્ મુખરતાવસરે હિ વિરાજતે ॥

અલમ્ એષ વિલોકિતઃ પ્રજાનાં સહસા સંહતિમ્ અંહસાં વિહન્તુમ્
ઘનવર્ત્મ સહસ્રધેવ કુર્વન્ હિમગૌરૈર્ અચલાધિપઃ શિરોભિઃ ॥

ઇહ દુરધિગમૈઃ કિંચિદ્ એવાગમૈઃ સતતમ્ અસુતરં વર્ણયન્ત્ય્ અન્તરમ્
અમુમ્ અતિવિપિનં વેદ દિગ્વ્યાપિનં પુરુષમ્ ઇવ પરં પદ્મયોનિઃ પરમ્ ॥

રુચિરપલ્લવપુષ્પલતાગૃહૈર્ ઉપલસજ્જલજૈર્ જલરાશિભિઃ
નયતિ સંતતમ્ ઉત્સુકતામ્ અયં ધૃતિમતીર્ ઉપકાન્તમ્ અપિ સ્ત્રિયઃ ॥

સુલભૈઃ સદા નયવતાયવતા નિધિગુહ્યકાધિપરમૈઃ પરમૈઃ
અમુના ધનૈઃ ક્ષિતિભૃતાતિભૃતા સમતીત્ય ભાતિ જગતી જગતી ॥

અખિલમ્ ઇદમ્ અમુષ્ય ગૈરીગુરોસ્ ત્રિભુવનમ્ અપિ નૈતિ મન્યે તુલામ્
અધિવસતિ સદા યદ્ એનં જનૈર્ અવિદિતવિભવો ભવાનીપતિઃ ॥

વીતજન્મજરસં પરં શુચિ બ્રહ્મણઃ પદમ્ ઉપૈતુમ્ ઇચ્છતામ્
આગમાદ્ ઇવ તમોપહાદ્ ઇતઃ સમ્ભવન્તિ મતયો ભવચ્છિદઃ ॥

દિવ્યસ્ત્રીણાં સચરણલાક્ષારાગા રાગાયાતે નિપતિતપુષ્પાપીડાઃ
પીડાભાજઃ કુસુમચિતાઃ સાશંસં શંસન્ત્ય્ અસ્મિન્ સુરતવિશેષં શય્યાઃ ॥

ગુણસમ્પદા સમધિગમ્ય પરં મહિમાનમ્ અત્ર મહિતે જગતામ્
નયશાલિનિ શ્રિય ઇવાધિપતૌ વિરમન્તિ ન જ્વલિતુમ્ ઔષધયઃ ॥

કુરરીગણઃ કૃતરવસ્ તરવઃ કુસુમાનતાઃ સકમલં કમલમ્
ઇહ સિન્ધવશ્ ચ વરણાવરણાઃ કરિણાં મુદે સનલદાનલદાઃ ॥

સાદૃશ્યં ગતમ્ અપનિદ્રચૂતગન્ધૈર્ આમોદં મદજલસેકજં દધાનઃ
એતસ્મિન્ મદયતિ કોકિલાન્ અકાલે લીનાલિઃ સુરકરિણાં કપોલકાષઃ ॥

સનાકવનિતં નિતમ્બરુચિરં ચિરં સુનિનદૈર્ નદૈર્ વૃતમ્ અમુમ્
મતા ફલવતો ઽવતો રસપરા પરાસ્તવસુધા સુધાધિવસતિ ॥

શ્રીમલ્લતાભવનમ્ ઓષધયઃ પ્રદીપાઃ શય્યા નવાનિ હરિચન્દનપલ્લવાનિ
અસ્મિન્ રતિશ્રમનુદશ્ ચ સરોજવાતાઃ સ્મર્તું દિશન્તિ ન દિવઃ સુરસુન્દરીભ્યઃ ॥

ઈશાર્થમ્ અમ્ભસિ ચિરાય તપશ્ ચરન્ત્યા યાદોવિલઙ્ઘનવિલોલવિલોચનાયાઃ
આલમ્બતાગ્રકરમ્ અત્ર ભવો ભવાન્યાઃ શ્ચ્યોતન્નિદાઘસલિલાઙ્ગુલિના કરેણ ॥

યેનાપવિદ્ધસલિલઃ સ્ફુટનાગસદ્મા દેવાસુરૈર્ અમૃતમ્ અમ્બુનિધિર્ મમન્થે
વ્યાવર્તનૈર્ અહિપતેર્ અયમ્ આહિતાઙ્કઃ ખં વ્યાલિખન્ન્ ઇવ વિભાતિ સ મન્દરાદ્રિઃ ॥

નીતોચ્છ્રાયં મુહુર્ અશિશિરરશ્મેર્ ઉસ્રૈર્ આનીલાભૈર્ વિરચિતપરભાગા રત્નૈઃ
જ્યોત્સ્નાશઙ્કામ્ ઇવ વિતરતિ હંસશ્યેની મધ્યે ઽપ્ય્ અહ્નઃ સ્ફટિકરજતભિત્તિચ્છાયા ॥

દધત ઇવ વિલાસશાલિ નૃત્યં મૃદુ પતતા પવનેન કમ્પિતાનિ
ઇહ લલિતવિલાસિનીજનભ્રૂ ગતિકુટિલેષુ પયઃસુ પઙ્કજાનિ ॥

અસ્મિન્ન્ અગૃહ્યત પિનાકભૃતા સલીલમ્ આબદ્ધવેપથુર્ અધીરવિલોચનાયાઃ
વિન્યસ્તમઙ્ગલમહૌષધિર્ ઈશ્વરાયાઃ સ્રસ્તોરગપ્રતિસરેણ કરેણ પાણિઃ ॥

ક્રામદ્ભિર્ ઘનપદવીમ્ અનેકસંખ્યૈસ્ તેજોભિઃ શુચિમણિજન્મભિર્ વિભિન્નઃ
ઉસ્રાણાં વ્યભિચરતીવ સપ્તસપ્તેઃ પર્યસ્યન્ન્ ઇહ નિચયઃ સહસ્રસંખ્યામ્ ॥

વ્યધત્ત યસ્મિન્ પુરમ્ ઉચ્ચગોપુરં પુરાં વિજેતુર્ ધૃતયે ધનાધિપઃ
સ એષ કૈલાસ ઉપાન્તસર્પિણઃ કરોત્ય્ અકાલાસ્તમયં વિવસ્વતઃ ॥

નાનારત્નજ્યોતિષાં સંનિપાતૈશ્ છન્નેષ્વ્ અન્તઃસાનુ વપ્રાન્તરેષુ
બદ્ધાં બદ્ધાં ભિત્તિશઙ્કામ્ અમુષ્મિન્ નાવાનાવાન્ માતરિશ્વા નિહન્તિ ॥

રમ્યા નવદ્યુતિર્ અપૈતિ ન શાદ્વલેભ્યઃ શ્યામીભવન્ત્ય્ અનુદિનં નલિનીવનાનિ
અસ્મિન્ વિચિત્રકુસુમસ્તબકાચિતાનાં શાખાભૃતાં પરિણમન્તિ ન પલ્લવાનિ ॥

પરિસરવિષયેષુ લીઢમુક્તા હરિતતૃણોદ્ગમશઙ્કયા મૃગીભિઃ
ઇહ નવશુકકોમલા મણીનાં રવિકરસંવલિતાઃ ફલન્તિ ભાસઃ ॥

ઉત્ફુલ્લસ્થલનલિનીવનાદ્ અમુષ્માદ્ ઉદ્ધૂતઃ સરસિજસમ્ભવઃ પરાગઃ
વાત્યાભિર્ વિયતિ વિવર્તિતઃ સમન્તાદ્ આધત્તે કનકમયાતપત્રલક્ષ્મીમ્ ॥

ઇહ સનિયમયોઃ સુરાપગાયામ્ ઉષસિ સયાવકસવ્યપાદરેખા
કથયતિ શિવયોઃ શરીરયોગં વિષમપદા પદવી વિવર્તનેષુ ॥

સંમૂર્છતાં રજતભિત્તિમયૂખજાલૈર્ આલોકપાદપલતાન્તરનિર્ગતાનામ્
ઘર્મદ્યુતેર્ ઇહ મુહુઃ પટલાનિ ધામ્નામ્ આદર્શમણ્ડલનિભાનિ સમુલ્લસન્તિ ॥

શુક્લૈર્ મયૂખનિચયૈઃ પરિવીતમૂર્તિર્ વપ્રાભિઘાતપરિમણ્ડલિતોરુદેહઃ
શૃઙ્ગાણ્ય્ અમુષ્ય ભજતે ગણભર્તુર્ ઉક્ષા કુર્વન્ વધૂજનમનઃસુ શશાઙ્કશઙ્કામ્ ॥

સમ્પ્રતિ લબ્ધજન્મ શનકૈઃ કથમ્ અપિ લઘુનિ ક્ષીણપયસ્ય્ ઉપેયુષિ ભિદાં જલધરપટલે
ખણ્ડિતવિગ્રહં બલભિદો ધનુર્ ઇહ વિવિધાઃ પૂરયિતું ભવન્તિ વિભવઃ શિખરમણિરુચઃ ॥

સ્નપિતનવલતાતરુપ્રવાલૈર્ અમૃતલવસ્રુતિશાલિભિર્ મયૂખૈઃ
સતતમ્ અસિતયામિનીષુ શમ્ભો અમલયતીહ વનાન્તમ્ ઇન્દુલેખા ॥

ક્ષિપતિ યો ઽનુવનં વિતતાં બૃહદ્ બૃહતિકામ્ ઇવ રૌચનિકીં રુચમ્
અયમ્ અનેકહિરણ્મયકંદરસ્ તવ પિતુર્ દયિતો જગતીધરઃ ॥

સક્તિં લવાદ્ અપનયત્ય્ અનિલે લતાનાં વૈરોચનૈર્ દ્વિગુણિતાઃ સહસા મયૂખૈઃ
રોધોભુવાં મુહુર્ અમુત્ર હિરણ્મયીનાં ભાસસ્ તડિદ્વિલસિતાનિ વિડમ્બયન્તિ ॥

કષણકમ્પનિરસ્તમહાહિભિઃ ક્ષણવિમત્તમતઙ્ગજવર્જિતૈઃ
ઇહ મદસ્નપિતૈર્ અનુમીયતે સુરગજસ્ય ગતં હરિચન્દનૈઃ ॥

જલદજાલઘનૈર્ અસિતાશ્મનામ્ ઉપહતપ્રચયેહ મરીચિભિઃ
ભવતિ દીપ્તિર્ અદીપિતકંદરા તિમિરસંવલિતેવ વિવસ્વતઃ ॥

ભવ્યો ભવન્ન્ અપિ મુનેર્ ઇહ શાસનેન ક્ષાત્રે સ્થિતઃ પથિ તપસ્ય હતપ્રમાદઃ
પ્રાયેણ સત્ય્ અપિ હિતાર્થકરે વિધૌ હિ શ્રેયાંસિ લબ્ધુમ્ અસુખાનિ વિનાન્તરાયૈઃ ॥

મા ભૂવન્ન્ અપથહૃતસ્ તવેન્દ્રિયાશ્વાઃ સંતાપે દિશતુ શિવઃ શિવાં પ્રસક્તિમ્
રક્ષન્તસ્ તપસિ બલં ચ લોકપાલાઃ કલ્યાણીમ્ અધિકફલાં ક્રિયાં ક્રિયાયુઃ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સપદિ હિતં પ્રિયં પ્રિયાર્હે ધામ સ્વં ગતવતિ રાજરાજભૃત્યે
સોત્કણ્ઠં કિમ્ અપિ પૃથાસુતઃ પ્રદધ્યૌ સંધત્તે ભૃશમ્ અરતિં હિ સદ્વિયોગઃ ॥

તમ્ અનતિશયનીયં સર્વતઃ સારયોગાદ્ અવિરહિતમ્ અનેકેનાઙ્કભાજા ફલેન
અકૃશમ્ અકૃશલક્ષ્મીશ્ ચેતસાશંસિતં સ સ્વમ્ ઇવ પુરુષકારં શૈલમ્ અભ્યાસસાદ ॥